Ο διάδοχος του σαουδαραβικού θρόνου, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, φέρεται να ασκεί έντονες πιέσεις προς τον Ντόναλντ Τραμπ για τη συνέχιση – και ενδεχομένως την κλιμάκωση – της στρατιωτικής σύγκρουσης με το Ιράν, εκτιμώντας ότι η τρέχουσα συγκυρία συνιστά «ιστορική ευκαιρία» για ριζική αναδιάταξη των ισορροπιών στη Μέση Ανατολή. Ads Σύμφωνα με αποκαλύψεις των New York Times, που επικαλούνται πηγές με γνώση των συνομιλιών από την αμερικανική πλευρά, ο de facto ηγέτης της Σαουδικής Αραβίας μετέφερε στον Αμερικανό πρόεδρο, σε επαφές που είχαν την τελευταία εβδομάδα, ότι η πίεση πρέπει να ενταθεί μέχρι την αποδυνάμωση – ή ακόμη και την κατάρρευση – του σκληροπυρηνικού καθεστώτος στην Τεχεράνη.
Κατά τις ίδιες πηγές, ο πρίγκιπας θεωρεί ότι το Ιράν συνιστά διαχρονική απειλή για τον Κόλπο και ότι αυτή μπορεί να εξαλειφθεί μόνο με την απομάκρυνση της σημερινής ηγεσίας.
Μάλιστα, φέρεται να εισηγήθηκε ακόμη και την πραγματοποίηση χερσαίων επιχειρήσεων, με στόχο την κατάληψη κρίσιμων ενεργειακών υποδομών, προκειμένου να πληγεί καίρια η ιρανική οικονομία και να ασκηθεί πίεση για πολιτική αλλαγή. Ads Διαφορετικές προσεγγίσεις για το «επόμενο βήμα»
Την ίδια ώρα, αν και το Ισραήλ αντιμετωπίζει επίσης το Ιράν ως μακροπρόθεσμη απειλή, αναλυτές επισημαίνουν ότι η ισραηλινή πλευρά ενδέχεται να θεωρούσε αποδεκτό ακόμη και ένα αποσταθεροποιημένο ιρανικό κράτος, αρκεί να είναι εσωτερικά αποδυναμωμένο και ανίκανο να απειλήσει την ασφάλειά του.
Αντιθέτως, για τη Σαουδική Αραβία, ένα τέτοιο σενάριο συνιστά σοβαρό κίνδυνο, καθώς η κατάρρευση του ιρανικού κράτους θα μπορούσε να οδηγήσει σε χάος, ενίσχυση ένοπλων ομάδων και ανεξέλεγκτες επιθέσεις κατά ενεργειακών υποδομών του Κόλπου.
Παρά τις πιέσεις για συνέχιση των επιχειρήσεων, ανώτεροι αξιωματούχοι τόσο στις ΗΠΑ όσο και στη Σαουδική Αραβία εκφράζουν ανησυχίες για το ενδεχόμενο ενός παρατεταμένου πολέμου, που θα μπορούσε να εγκλωβίσει την Ουάσινγκτον σε μια μακροχρόνια σύγκρουση, ενώ θα ενέτεινε τις ιρανικές επιθέσεις σε σαουδαραβικούς στόχους, τονίζει η εφημερίδα.
Διαβάστε επίσης: Hasbara / Πώς το Ισραήλ ασκεί «ασύμμετρη επιρροή στο παγκόσμιο αφήγημα» – Πόσο στοιχίζει η προπαγάνδα;
Αντικρουόμενα μηνύματα από τον Τραμπ
Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται να κινείται μεταξύ δύο γραμμών, γιατί από τη μία αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο αποκλιμάκωσης και από την άλλη στέλνει μηνύματα συνέχισης των επιχειρήσεων.
Σε πρόσφατη ανάρτησή του έκανε λόγο για «παραγωγικές συνομιλίες» με το Ιράν με στόχο «πλήρη και οριστική επίλυση», κάτι που η Τεχεράνη διέψευσε.
Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, απέφυγε να σχολιάσει τις επαφές, τονίζοντας ότι «η κυβέρνηση δεν τοποθετείται για ιδιωτικές συνομιλίες του προέδρου».
Το ενεργειακό μέτωπο και οι οικονομικές συνέπειες
Η σύγκρουση έχει ήδη προκαλέσει ισχυρούς κραδασμούς στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Οι ιρανικές επιθέσεις με drones και πυραύλους, ως αντίποινα για τα αμερικανο-ισραηλινά πλήγματα, έχουν πλήξει εγκαταστάσεις πετρελαίου και έχουν διαταράξει τη ροή μέσω των Στενών του Ορμούζ – ενός περάσματος από το οποίο διέρχεται το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας, των ΗΑΕ και του Κουβέιτ.
Παρά τις εναλλακτικές διαδρομές μέσω αγωγών, αυτές δεν επαρκούν για να καλύψουν τις απώλειες, ενώ έχουν δεχθεί και οι ίδιες επιθέσεις.
Σαουδαραβικές πηγές διαψεύδουν ότι ο πρίγκιπας πιέζει για παράταση του πολέμου, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα «στηρίζει διαχρονικά μια ειρηνική λύση».
Σε επίσημη ανακοίνωση, το Ριάντ επισημαίνει: «Το βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας υποστήριζε πάντοτε μια ειρηνική επίλυση της σύγκρουσης, ακόμη και πριν αυτή ξεκινήσει. Παραμένουμε σε στενή επαφή με την κυβέρνηση Τραμπ και η στάση μας δεν έχει αλλάξει».
Και προσθέτει: «Η βασική μας προτεραιότητα σήμερα είναι να προστατεύσουμε τον πληθυσμό και τις πολιτικές υποδομές μας από τις καθημερινές επιθέσεις. Το Ιράν έχει επιλέξει την επικίνδυνη κλιμάκωση αντί για σοβαρές διπλωματικές λύσεις».
Ο κίνδυνος μιας «μισής λύσης»
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η στάση του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν επηρεάζεται όχι μόνο από γεωπολιτικούς αλλά και από οικονομικούς παράγοντες.
Η σαουδαραβική ηγεσία φοβάται ότι μια πρόωρη αποχώρηση των ΗΠΑ από τη σύγκρουση θα αφήσει το βασίλειο εκτεθειμένο απέναντι σε ένα «πληγωμένο αλλά επικίνδυνο» Ιράν.
Όπως σημειώνει η Γιασμίν Φαρούκ του International Crisis Group: «Οι Σαουδάραβες θέλουν να τελειώσει ο πόλεμος, αλλά έχει σημασία το πώς θα τελειώσει».
Η ανησυχία αυτή ενισχύεται από προηγούμενες εμπειρίες, όπως η επίθεση του 2019 σε σαουδαραβικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, που είχε προκαλέσει σοβαρό πλήγμα στην παραγωγή.
Ένας πόλεμος με υψηλό ρίσκο για όλους
Παρά τη στρατιωτική πίεση και τις απώλειες στην ιρανική ηγεσία, το καθεστώς στην Τεχεράνη παραμένει σε λειτουργία.
Ταυτόχρονα, η προοπτική κατάρρευσης του Ιράν δημιουργεί φόβους για ανεξέλεγκτες εξελίξεις, με ένοπλες ομάδες ή τμήματα του στρατού να συνεχίζουν επιθέσεις, ιδίως κατά ενεργειακών στόχων.
Στο παρασκήνιο, ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν φαίνεται να βλέπει στη σύγκρουση και μια ευκαιρία ενίσχυσης της περιφερειακής επιρροής της Σαουδικής Αραβίας.
Ωστόσο, ένα παρατεταμένο πολεμικό μέτωπο απειλεί άμεσα και τα δικά του φιλόδοξα σχέδια για τον μετασχηματισμό της χώρας έως το 2030, καθώς η αστάθεια λειτουργεί αποτρεπτικά για επενδύσεις και τουρισμό.
Την ίδια ώρα, ο Τραμπ εκφράζει ανησυχίες για τις επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία και στις τιμές του πετρελαίου – ανησυχίες που, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ο Σαουδάραβας πρίγκιπας επιχειρεί να καθησυχάσει, χαρακτηρίζοντας τις επιπτώσεις «προσωρινές».
Ωστόσο, πολλοί αξιωματούχοι και οικονομικοί αναλυτές εκτιμούν ότι οι επιπτώσεις της σύγκρουσης στην ενεργειακή αγορά δεν θα είναι βραχύβιες, προειδοποιώντας για έναν κύκλο αστάθειας με παγκόσμιες συνέπειες.