“Προχωράμε στην πλήρη ψηφιοποίηση του συστήματος, έτσι ώστε η παλιά κανονικότητα της φοροδιαφυγής να δώσει για πρώτη φορά τη θέση της σε ένα κλίμα δικαιοσύνης. Οι στέρεοι φορολογικοί θεσμοί εδραιώνουν συμπεριφορές κοινωνικής υπευθυνότητας και συνοχής” τόνισε από την πλευρά του την Κυριακή κατά την ομιλία του ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης στο «Forum Πελοποννήσου 2026» με θέμα «Ανθεκτική Αγορά – Βιώσιμη Οικονομία» και συμπλήρωσε: “Η Ευρώπη πρέπει να επενδύσει περισσότερο στην τεχνολογία, στην πράσινη ενέργεια, στις υποδομές, στην άμυνα, στην καινοτομία, ώστε να ενισχύσει την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητά της σε σχέση με τις άλλες μεγάλες οικονομίες. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η συζήτηση για το ψηφιακό ευρώ, που δεν είναι ένα νέο νόμισμα, είναι η ψηφιακή μορφή του ευρώ που θα εκτίθεται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σε λίγα χρόνια από τώρα και θα μπορεί να χρησιμοποιείται στις συναλλαγές με ασφάλεια, χαμηλό κόστος και ευρωπαϊκή τεχνολογική υποδομή. Όλες αυτές οι αλλαγές αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας.”
Το νέο φορολογικό νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, φέρνει σημαντικές αλλαγές στον τρόπο ελέγχου των φορολογουμένων, ενισχύοντας τη διαφάνεια και διευρύνοντας την πρόσβαση της φορολογικής διοίκησης σε κρίσιμα οικονομικά δεδομένα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στα κρυπτονομίσματα, καθώς εισάγεται για πρώτη φορά ολοκληρωμένο πλαίσιο υποχρεωτικής αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών από παρόχους υπηρεσιών crypto.
Πλέον, οι αρχές θα έχουν πλήρη εικόνα για τραπεζικούς λογαριασμούς, επενδυτικά εισοδήματα και συναλλαγές σε κρυπτονομίσματα, ενώ ο ΑΦΜ καθιερώνεται ως βασικό εργαλείο για τη διασύνδεση και τις αυτόματες διασταυρώσεις στοιχείων τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Πιο συγκεκριμένα, με το σχέδιο νόμου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών με τίτλο «Διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2226 του Συμβουλίου της 17ης Οκτωβρίου 2023 και της Οδηγίας (ΕΕ) 2025/872 του Συμβουλίου της 14ης Απριλίου 2025 για την τροποποίηση της οδηγίας 2011/16/ΕΕ σχετικά με τη διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας και λοιπές διατάξεις», το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση επέρχονται σημαντικές αλλαγές στον τρόπο ελέγχου των φορολογουμένων και καθιερώνεται ένα “πολλαπλό ραντάρ” για τις οικονομικές τους κινήσεις.
Με το νέο πλαίσιο και δη με το άρθρο 4 του Σχεδίου Νόμου, οι τράπεζες και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να δίνουν πλήρη εικόνα στο τέλος του ημερολογιακού έτους για κάθε δηλωτέο λογαριασμό και συγκεκριμένα στοιχεία για το υπόλοιπο ή η αξία του λογαριασμού, τους τόκους, τα μερίσματα, τα λοιπά εισοδήματα που προκύπτουν από τα περιουσιακά στοιχεία που τηρούνται σε αυτόν, αλλά και τα ακαθάριστα έσοδα από πωλήσεις ή εξαγορές χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων.
Μαζί θα πρέπει να αποστέλλονται πλήρη στοιχεία ταυτοποίησης, όπως ονοματεπώνυμο ή επωνυμία, διεύθυνση, ΑΦΜ, ημερομηνία και τόπος γέννησης, καθώς και στοιχεία για το ίδιο το ίδρυμα που τηρεί τον λογαριασμό. Για πρώτη φορά δηλώνεται ρητά αν ο λογαριασμός είναι κοινός και πόσοι είναι οι δικαιούχοι, ενώ στις περιπτώσεις οντοτήτων καταγράφονται και τα ελέγχοντα πρόσωπα.
Επίσης με τα άρθρα 10 και 11, το νομοσχέδιο εισάγει υποχρεώσεις υποβολής και κοινοποίησης του Αριθμού Φορολογικού Μητρώου ώστε η φορολογική διοίκηση να μπορεί να συνδέει τα στοιχεία που έρχονται από το εξωτερικό με συγκεκριμένα φυσικά ή νομικά πρόσωπα στην Ελλάδα, ώστε να αποφεύγονται ασυμφωνίες και να γίνονται πιο γρήγορες οι διασταυρώσεις.
Ένα σημαντικό βήμα που γίνεται έχει να κάνει με τις τις συναλλαγές με μετρητά. Έτσι, το όριο των 500 ευρώ αφορά πλέον τη συνολική αξία της συναλλαγής και όχι τα επιμέρους παραστατικά. Αυτό σημαίνει ότι δεν επιτρέπεται η εξόφληση με μετρητά για ποσά ίσα ή άνω των 500 ευρώ, ακόμη και αν η συναλλαγή «σπάσει» σε περισσότερες αποδείξεις, ενώ σε περίπτωση παράβασης το πρόστιμο ανέρχεται στο διπλάσιο του ποσού που καταβλήθηκε σε μετρητά.
Να σημειωθεί ότι στόχος πέρα από την προώθηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών του οικονομικού επιτελείου είναι να μπει σταδιακά στην καθημερινότητα το ψηφιακό ευρώ, μέσα από το οποίο θα ελέγχονται έτσι πιο αποτελεσματικά οι ροές πληρωμών καθώς θα γίνεται πλήρης ιχνηλάτηση των διαδρομών χρήματος.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στα κρυπτονομίσματα, καθώς εισάγεται για πρώτη φορά ολοκληρωμένο πλαίσιο υποχρεωτικής αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών από παρόχους υπηρεσιών crypto, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής οδηγίας DAC8. Δημιουργείται μηχανισμός καταγραφής και διασταύρωσης συναλλαγών, επιτρέποντας στις φορολογικές αρχές να εντοπίζουν εισοδήματα και περιουσιακά στοιχεία που μέχρι σήμερα παρέμεναν δυσχερώς ανιχνεύσιμα.
Παράλληλα, θεσπίζεται σύστημα κυρώσεων για τους παρόχους, με πρόστιμα που ξεκινούν από 100 ευρώ για εκπρόθεσμη υποβολή στοιχείων και φτάνουν έως 5.000 ευρώ για σοβαρές παραβάσεις, ενώ προβλέπονται ανώτατα όρια και αυστηρότερες ποινές σε περίπτωση υποτροπής.
Στο πεδίο των προστίμων, καθιερώνεται ενιαίο πρόστιμο 100 ευρώ για εκπρόθεσμες ή μη υποβληθείσες ΦΠΑ και παρακρατούμενων φόρων, ακόμη και όταν αυτές είναι μηδενικές ή πιστωτικές. Παράλληλα, προβλέπεται αναδρομική διαγραφή ή συμψηφισμός προστίμων ύψους 250 και 500 ευρώ που είχαν επιβληθεί για τις ίδιες περιπτώσεις από τις 19 Απριλίου 2024 και μετά.
Δηλαδή, ακόμη και όταν δεν προκύπτει φόρος προς καταβολή, η παράβαση τιμωρείται, αλλά με το χαμηλότερο πρόστιμο. Παράλληλα, προβλέπεται αναδρομική ευνοϊκή ρύθμιση (από 19.4.2024), σύμφωνα με την οποία πρόστιμα 250 ή 500 ευρώ που επιβλήθηκαν για τέτοιες δηλώσεις διαγράφονται ή συμψηφίζονται.
Ειδική μέριμνα λαμβάνεται για τους ανηλίκους, οι οποίοι εξαιρούνται από τα πρόστιμα εκπρόθεσμης υποβολής, ενώ δεν επιβάλλεται τέλος επιτηδεύματος όταν δεν υπάρχουν πραγματικά έσοδα. Για τα έτη 2023 και 2024 παρέχεται επίσης δυνατότητα αμφισβήτησης τεκμαρτού εισοδήματος.
Στον τομέα των ακινήτων, δημιουργείται το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ), το οποίο από το 2027 θα αποτελεί τη βασική πηγή για την πιστοποίηση της κύριας κατοικίας, αντικαθιστώντας σταδιακά τη δήλωση φορολογίας εισοδήματος. Μέχρι την πλήρη λειτουργία του, η απόδειξη της κύριας κατοικίας θα συνεχίσει να βασίζεται στο υφιστάμενο σύστημα. Παράλληλα, αλλάζει ο τρόπος υπολογισμού της συνολικής αξίας της ακίνητης περιουσίας, καθώς δεν θα συνυπολογίζονται αξίες που ήδη απαλλάσσονται από φόρο, αποτρέποντας έτσι την τεχνητή αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης.
Η απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ αφορά κατοικίες σε μικρούς οικισμούς έως 1.500 κατοίκους, με ειδικές εξαιρέσεις έως 1.700 κατοίκους, και με ανώτατη αξία τις 400.000 ευρώ.
Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης ελαφρύνσεις για τους πωλητές λαϊκών αγορών, καθώς δεν εφαρμόζεται σε βάρος τους η προσαύξηση 5% λόγω υψηλότερου τζίρου από τον μέσο όρο του κλάδου, ενώ το τεκμαρτό εισόδημα μειώνεται κατά 30%. Ταυτόχρονα, δίνεται η δυνατότητα αμφισβήτησης του τεκμαρτού εισοδήματος.
Για τις μεγάλες επιχειρήσεις, ο συμπληρωματικός φόρος στο πλαίσιο της ελάχιστης παγκόσμιας φορολόγησης 15% (Pillar 2) δεν αναγνωρίζεται ως εκπιπτόμενη δαπάνη. Επιπλέον, εισάγεται ο θεσμός των δεσμευτικών φορολογικών απαντήσεων, δίνοντας τη δυνατότητα σε επιχειρήσεις και φυσικά πρόσωπα να ζητούν εκ των προτέρων επίσημη ερμηνεία της φορολογικής νομοθεσίας για μελλοντικές επενδύσεις, με προθεσμία απάντησης έως 150 ημέρες και παράβολο από 15.000 έως 50.000 ευρώ.
Πλατφόρμα για διαχείριση και πώληση μη εξυπηρετούμενων δανείων
Τέλος, δημιουργείται ηλεκτρονική πλατφόρμα για την καταγραφή και διαχείριση συναλλαγών μη εξυπηρετούμενων δανείων, με στόχο τη βελτίωση της διαφάνειας και της λειτουργίας της σχετικής αγοράς.
Συνολικά, το νέο πλαίσιο ενισχύει τον έλεγχο εισοδημάτων και περιουσίας, περιορίζει τη χρήση μετρητών, εντάσσει τα κρυπτονομίσματα στο φορολογικό σύστημα και προωθεί την ψηφιοποίηση των δεδομένων, αλλάζοντας ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο παρακολουθούνται οι οικονομικές δραστηριότητες.