Σύνοψη
Η αποστολή Artemis 3 δεν θα περιλαμβάνει προσεδάφιση στη Σελήνη. Μετατρέπεται σε δοκιμαστική αποστολή συνένωσης (rendezvous) σε χαμηλή γήινη τροχιά, προγραμματισμένη για τα μέσα του 2027.Η πρώτη επανδρωμένη προσσελήνωση ανατίθεται πλέον στην αποστολή Artemis 4, η οποία στοχεύει σε εκτόξευση το 2028.Ο νέος Διοικητής της NASA, Jared Isaacman, ακυρώνει την ανάπτυξη του Exploration Upper Stage (EUS) της Boeing, προκρίνοντας την τυποποίηση του ανώτερου σταδίου του πυραύλου SLS για ταχύτερη παραγωγή.Στόχος είναι η μείωση του κενού μεταξύ των εκτοξεύσεων από τα τρία έτη στους 10 μήνες.Η αποστολή Artemis 2 αναβάλλεται για τον Απρίλιο του 2026, λόγω επιβεβαιωμένων διαρροών ηλίου και υδρογόνου στο σύστημα του SLS.
Η NASA προχωρά στην ακύρωση της προγραμματισμένης προσσελήνωσης για την αποστολή Artemis 3. Σύμφωνα με τα νέα δεδομένα, το πλήρωμα του σκάφους Orion θα πραγματοποιήσει αποκλειστικά δοκιμές πρόσδεσης σε χαμηλή γήινη τροχιά (mid-2027) με τις σεληνιακές ακάτους των SpaceX και Blue Origin. Η πρώτη αμερικανική επανδρωμένη προσεδάφιση στη Σελήνη μετά το 1972 μετατίθεται επίσημα για το 2028, μέσω της αποστολής Artemis 4, με απώτερο σκοπό την αύξηση της συχνότητας των πτήσεων.
Η επίσημη ανακοίνωση από τον Διοικητή της NASA, Jared Isaacman, επιβεβαιώνει τις υποψίες της αεροδιαστημικής βιομηχανίας σχετικά με τη βιωσιμότητα του αρχικού σχεδιασμού. Η αλλαγή στρατηγικής προέκυψε ύστερα από μια εξαιρετικά αυστηρή αναφορά της Συμβουλευτικής Επιτροπής Αεροδιαστημικής Ασφάλειας (Aerospace Safety Advisory Panel – ASAP), η οποία υπογράμμισε τους σοβαρούς κινδύνους που ενέχει η συμπίεση των χρονοδιαγραμμάτων ανάπτυξης του συστήματος Human Landing System (HLS).
Η αλυσιδωτή αντίδραση των καθυστερήσεων ξεκινά από την αποστολή Artemis 2, η οποία έχει πλέον μετατεθεί για την 1η Απριλίου 2026 το νωρίτερο. Ο πύραυλος Space Launch System (SLS) επέστρεψε στο Vehicle Assembly Building (VAB) στο Διαστημικό Κέντρο Κένεντι, προκειμένου οι μηχανικοί να αντιμετωπίσουν μια σειρά από κρίσιμα τεχνικά ζητήματα.
Οι διαρροές ηλίου στο ανώτερο στάδιο, καθώς και τα προβλήματα ροής υδρογόνου που παρατηρήθηκαν κατά τις πρόσφατες δοκιμές τροφοδοσίας, απαιτούν εκτεταμένες παρεμβάσεις. Παράλληλα, αποφασίστηκε η αντικατάσταση των μπαταριών του συστήματος τερματισμού πτήσης (Flight Termination System) και η διεξαγωγή νέων ελέγχων για την κάλυψη των αυστηρών προδιαγραφών ασφαλείας της αμερικανικής Space Force. Η σφραγίδα στον ομφάλιο λώρο εξυπηρέτησης της ουράς θα αντικατασταθεί επίσης, για να διασφαλιστεί η απόλυτη στεγανότητα του συστήματος.
Ο Jared Isaacman ήταν ξεκάθαρος κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου, δηλώνοντας πως τα κενά των τριών ετών μεταξύ των πτήσεων προκαλούν «ατροφία των δεξιοτήτων και απώλεια της μυϊκής μνήμης» του προσωπικού. Η νέα αρχιτεκτονική αντλεί έμπνευση από το πρόγραμμα Apollo. Ακριβώς όπως το Apollo 8, 9 και 10 προετοίμασαν το έδαφος για το Apollo 11, το Artemis 3 θα λειτουργήσει ως ένα κρίσιμο βήμα επιβεβαίωσης συστημάτων.
Η δοκιμή του 2027 σε χαμηλή γήινη τροχιά θα επιτρέψει στο πλήρωμα να ελέγξει τις νέες διαστημικές στολές της Axiom Space σε συνθήκες μικροβαρύτητας και να πραγματοποιήσει απαιτητικούς ελιγμούς πρόσδεσης με τα σκάφη της SpaceX (Starship HLS) και της Blue Origin (Blue Moon). Με αυτόν τον τρόπο, απομονώνεται το ρίσκο της πρώτης καθόδου στη σεληνιακή επιφάνεια, δίνοντας στους κατασκευαστές τον απαραίτητο χρόνο ωρίμανσης του υλικού.
Μία από τις σημαντικότερες αποφάσεις που ανακοινώθηκαν είναι η ακύρωση της ανάπτυξης του Exploration Upper Stage (EUS). Η NASA αποφάσισε να διακόψει το συμβόλαιο ύψους περίπου 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων με την Boeing για το νέο ανώτερο στάδιο, το οποίο προοριζόταν να αυξήσει δραματικά το ωφέλιμο φορτίο του πυραύλου.
Η υπηρεσία επιλέγει πλέον την τυποποίηση του τρέχοντος ανώτερου σταδίου (ICPS) για όλες τις μελλοντικές αποστολές, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα. Η συγκεκριμένη επιλογή μειώνει την πολυπλοκότητα κατασκευής και αναμένεται να επιταχύνει τον ρυθμό παραγωγής του SLS, εξυπηρετώντας τον στόχο του Isaacman για μία εκτόξευση κάθε 10 με 12 μήνες. Ωστόσο, η εγκατάλειψη του EUS δημιουργεί νέα ερωτηματικά για τον τρόπο μεταφοράς βαρύτερων τμημάτων του σεληνιακού διαστημικού σταθμού Gateway στο μέλλον.
Η τροποποίηση του Artemis 3 παρέχει ζωτικό χώρο αναπνοής στη SpaceX και την Blue Origin. Η SpaceX συνεχίζει την ανάπτυξη του Starship, έχοντας καταγράψει πρόοδο με την επίδειξη μεταφοράς καυσίμου εντός του σκάφους (internal propellant transfer). Η πλήρης υλοποίηση του ανεφοδιασμού σε τροχιά παραμένει, ωστόσο, ένα τεχνικό εμπόδιο που απαιτεί απόλυτη εξοικείωση. Η δοκιμή του 2027 θα επιτρέψει στη NASA να πιστοποιήσει την ασφάλεια των συστημάτων υποστήριξης ζωής του Starship, χωρίς την πίεση μιας άμεσης καθόδου στον νότιο πόλο της Σελήνης.
Αντίστοιχα, η αναδιάταξη επηρεάζει και τους διεθνείς εταίρους, συμπεριλαμβανομένου του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), ο οποίος κατασκευάζει το European Service Module (ESM). Το ESM παρέχει ενέργεια, νερό, οξυγόνο και έλεγχο θερμοκρασίας στην κάψουλα Orion. Η διατήρηση του στόχου για το 2028 σημαίνει ότι οι ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις παραγωγής πρέπει να προσαρμόσουν τους ρυθμούς παράδοσης των επόμενων μονάδων (ESM-4 και ESM-5), διασφαλίζοντας την τεχνολογική συμβατότητα με την αναθεωρημένη αρχιτεκτονική πτήσεων. Η ευρωπαϊκή συμμετοχή είναι κομβικής σημασίας και μεταφράζεται σε άμεσο επιστημονικό ενδιαφέρον για την ευρωπαϊκή – και κατ’ επέκταση την ελληνική – ακαδημαϊκή κοινότητα.
Η απόφαση της NASA να εγκαταλείψει την εμμονή σε ένα μη ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα αποτελεί την πρώτη ένδειξη καθαρής τεχνοκρατικής λογικής στην πρόσφατη ιστορία του προγράμματος Artemis. Ο σχεδιασμός που ήθελε την αποστολή Artemis 3 να εκτελεί το σύνολο των «παρθενικών» δοκιμών – πρώτη συνένωση στο Διάστημα, πρώτη χρήση των στολών της Axiom, πρώτη προσεδάφιση του Starship με πλήρωμα – εμπεριείχε αδικαιολόγητο ρίσκο.
Ο Jared Isaacman μεταφέρει την εταιρική, επαναληπτική (iterative) μεθοδολογία της ιδιωτικής διαστημικής βιομηχανίας στους διαδρόμους της NASA. Ακυρώνοντας το εξαιρετικά δαπανηρό EUS της Boeing, δίνει ένα σαφές μήνυμα πως η βελτιστοποίηση πόρων και η συχνότητα των πτήσεων υπερτερούν της κατασκευής ολοένα και πιο πολύπλοκων συστημάτων μιας χρήσης. Το στοίχημα πλέον μεταφέρεται στις εγκαταστάσεις της SpaceX στο Starbase και της Blue Origin: το 2027 πρέπει να παρουσιάσουν λειτουργικές ακάτους, ικανές να φιλοξενήσουν ανθρώπους.
Η μετακίνηση της προσεδάφισης στο 2028 δεν είναι απλώς μια καθυστέρηση, αλλά η αναγκαία μηχανική προσαρμογή για να διασφαλιστεί ότι η επιστροφή στη Σελήνη θα έχει μόνιμο χαρακτήρα και δεν θα αποτελέσει ένα απομονωμένο γεγονός επιβίωσης.