Μια αινιγματική πριγκιπική ταφή σε πυρηνικό σταθμό φέρνει στο φως περισσότερα μυστικά – Οι μοναδικές ανακαλύψεις
Ο αρχαιολόγος Λεν Μίντλετον (Len Middleton) δηλώνει ότι η “πριγκιπική” ταφή (παραπάνω) ανήκε στην “ίδια παράδοση της ελίτ που συναντάται στο Σάτον Χου (Sutton Hoo), στο Σνέιπ (Snape) και στο Πρίτλγουελ (Prittlewell). Φωτογραφία: BBC
Η ανασκαφή είναι μία από τις πολλές που έχουν πραγματοποιηθεί από τον οργανισμό Oxford Cotswold Archaeology (OCA) πριν από την κατασκευή του πυρηνικού σταθμού Sizewell C, κοντά στο Λέιστον (Leiston) του Σάφολκ.
Το θέμα παρουσιάστηκε την Τετάρτη στην εκπομπή “Digging for Britain” του BBC Two — όμως πολλά περισσότερα έχουν αποκαλυφθεί για το αγγλοσαξονικό νεκροταφείο από την εποχή των γυρισμάτων, όπως διαπιστώνει το BBC.
Το κεντρικό τμήμα μιας ασπίδας, γνωστό ως ομφαλός (shield boss), ήταν ανάμεσα στα ευρήματα πολεμιστή που ανακαλύφθηκαν στον πριγκιπικό τάφο. Φωτογραφία: BBC
Το αγγλοσαξονικό πόνι, το οποίο θα είχε ύψος περίπου 1,4 μέτρα. Φωτογραφία: BBC
Ο Middleton, ο οποίος είναι υπεύθυνος έργου και διευθύνει τις ανασκαφές για λογαριασμό της OCA, δηλώνει ότι οι αρχαιολόγοι δεν είχαν ιδέα για το τι περιείχε ο τάφος κατά τη διάρκεια των περσινών γυρισμάτων.
“Περιμέναμε μόνο ένα άτομο και αποδείχθηκε ότι είχαμε δύο — το ένα ξαπλωμένο ανάσκελα και το άλλο στο πλάι, ακριβώς το ένα δίπλα στο άλλο”, αναφέρει.
“Αυτό που ήταν ανάσκελα είχε ένα σπαθί τοποθετημένο στη δεξιά του πλευρά και πάνω στο σπαθί είχε τοποθετηθεί ένα χάλκινο κύπελλο ή δίσκος 40 με 50 εκατοστών — και μέσα σε αυτό, είχε τοποθετηθεί ένα ασημένιο αγγείο 15 με 20 εκατοστών”.
Η ταφή σε πλοίο στο Σάτον Χου (Sutton Hoo), η οποία είναι διάσημη για ευρήματα όπως η περικεφαλαία και ανήκει στην ίδια εποχή με την ταφή στο Σάιζγουελ (Sizewell). Φωτογραφία: BBC
Το άλλο άτομο είχε δίπλα του ένα δόρυ, ενώ “και τα δύο άτομα έφεραν επίσης ασπίδες“. Τα “πολυτελή κτερίσματα” επιβεβαίωσαν αυτό που υποψιάζονταν ήδη χάρη στο άλογο — ότι επρόκειτο για μια ταφή ατόμων υψηλής κοινωνικής θέσης.
Τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν τον Ιανουάριο του 2026 από τον ιστότοπο του Sizewell C και το BBC αναδεικνύουν τον πλούτο της συγκεκριμένης αγγλοσαξονικής κοινότητας.
Η τοποθέτηση ασημένιου αγγείου μέσα σε χάλκινο κύπελλο, πάνω από ένα σπαθί αποτελεί μια εξαιρετικά σπάνια και τελετουργική διάταξη ευρημάτων.
Τα κτερίσματα έχουν σταλεί στην Υπηρεσία Μουσείων του Νόρφολκ (Norfolk Museums Service) για συντήρηση. Φωτογραφία: BBC
Τα ευρήματα ανασύρθηκαν από το έδαφος μέσα σε έναν όγκο χώματος και οι ακτινογραφίες έγιναν στο Rossdales — ένα κτηνιατρείο με έδρα το Νιούμαρκετ (Newmarket). Αυτό αποκάλυψε ότι ο κώνος (pommel) του σπαθιού φαινόταν να έχει διατηρηθεί, μαζί με τη λαβή, η οποία θα είχε διαμορφωθεί ώστε να ταιριάζει στο χέρι του ιδιοκτήτη του.
“Όλοι ξετρελάθηκαν όταν βγήκε στην επιφάνεια, ειδικά όταν το είδαν όλοι και στην ακτινογραφία”, δηλώνει ο Μίντλετον.
Προσθέτει ότι το να ανακαλύψεις ένα άτομο θαμμένο με ένα άλογο είναι “αρκετά σπάνιο, αλλά όχι πρωτάκουστο”, όπως ο πρίγκιπας του Σάτον Χου (Sutton Hoo) ή ο πολεμιστής που ανακαλύφθηκε στην αεροπορική βάση RAF Lakenheath.
“Αλλά στην Ανατολική Αγγλία, δεν έχουμε ακούσει ακόμα για δύο άτομα με τα άλογά τους”, λέει, εξηγώντας γιατί το εύρημα έχει ενθουσιάσει τους ειδικούς.
Το όξινο έδαφος σήμαινε ότι το μόνο που απέμεινε από τα λείψανα ήταν “σκελετοί από άμμο” – αποτυπώματα στην άμμο τα οποία μπορούν να ανασκαφούν με εξαιρετική επιμέλεια, ώστε να αποκαλύψουν το σχήμα των σωμάτων. Φωτογραφία: BBC
Το μόνο που απέμεινε από τα λείψανά τους ήταν “σκελετοί από άμμο” – σκιές σωμάτων που αποκαλύφθηκαν μετά από εξαιρετικά προσεκτική εργασία.
“Αυτός είναι ο εφιάλτης όταν είσαι ειδικός στα οστά σε μια τοποθεσία που δεν έχει σχεδόν καθόλου ανθρώπινα οστά”, παραδέχεται η Ann Schmidt, αναπληρώτρια επόπτρια και επικεφαλής ταφών της OCA.
“Αν είχαμε διατήρηση οστών, θα μπορούσαμε να προσδιορίσουμε αν είχαμε άνδρα ή γυναίκα, αλλά το μόνο που έχουμε είναι αποτυπώματα στην άμμο. Αν και ο οπλισμός συνήθως υποδηλώνει έναν παραδοσιακό ανδρικό τάφο, οι γυναικείοι τάφοι με οπλισμό δεν είναι πρωτάκουστοι, ακόμα και για εκείνη τη χρονική περίοδο”.
Ένας ενήλικας και ένα παιδί βρέθηκαν στον ίδιο τάφο, αλλά φάνηκε ότι το παιδί είχε ταφεί πρώτο και ο ενήλικας προστέθηκε κάποιο διάστημα αργότερα, σύμφωνα με τους αρχαιολόγους. Φωτογραφία: BBC
Τα κτερίσματα και η ταφή του αλόγου φαίνεται να ανήκουν στην ίδια παράδοση της ελίτ με άλλες ταφές του 6ου και 7ου αιώνα στην Ανατολική Αγγλία, όπως αυτές στο Σάτον Χου (Sutton Hoo) και στο Σνέιπ (Snape) στο ανατολικό Σάφολκ, καθώς και στο Πρίτλγουελ (Prittlewell) στο Σάουθεντ-ον-Σι του Έσεξ.
Δείγματα DNA ελήφθησαν από το χώμα και η Schmidt ελπίζει ότι τεχνικές που πρόκειται να αναπτυχθούν στο μέλλον, ίσως μπορέσουν τελικά να προσδιορίσουν περισσότερα στοιχεία για τους ανθρώπους στην “πριγκιπική ταφή” — καθώς και για τους υπόλοιπους που έχουν ταφεί στο ίδιο νεκροταφείο.
Ούτε η Schmidt, ούτε ο Middleton είχαν ανασκάψει στο παρελθόν “σκελετούς από άμμο”, καθώς οι ανασκαφές σε αυτού του είδους την αμμώδη γεωλογία είναι σχετικά σπάνιες.
“Είναι σχεδόν σαν άμμος παραλίας — και αυτές φαίνεται να είναι οι μόνες συνθήκες που διατηρούν σώματα με αυτόν τον τρόπο σε αυτό το μέρος του Σάφολκ”, δηλώνει ο Middleton. Η Schmidt αναφέρει ότι χρησιμοποιήθηκαν πολύ μικρά μυστριά για να αποκαλυφθούν με εξαιρετικά μεγάλη προσοχή τα αποτυπώματα, καθώς οι βούρτσες (πινέλα) θα θόλωναν τις γραμμές.
Καλλιτεχνική αναπαράσταση ενός χαμηλού ταφικού τύμβου, ο οποίος περιβάλλεται από έναν πασσαλόπηκτο φράχτη. Φωτογραφία: BBC
“Τα ίδια τα αποτυπώματα των σωμάτων είναι ελάχιστα πιο σκληρά από το γύρω χώμα της επίχωσης και έτσι μπορείς απλώς να τα αποσπάσεις προσεκτικά”, εξηγεί η Schmidt. “Έχουν επίσης ελαφρώς διαφορετική αίσθηση όταν τα ανασκάπτεις σε σύγκριση με το γύρω έδαφος, γεγονός που βοηθάει, και συγκρατούνται λίγο καλύτερα από τον περιβάλλοντα χώρο”.
Και οι δύο ειδικοί συμφωνούν ότι υπήρχε κάτι το απόκοσμο στην αποκάλυψη των περιγραμμάτων ανθρώπων που πέθαναν πριν από τόσο καιρό.
Ο Middleton αναφέρει: “Αυτά τα σώματα από άμμο δεν διατηρούν μόνο το σχήμα των οστών, έχουν διατηρήσει και ένα μέρος από το σχήμα της σάρκας — μοιάζουν με το περίγραμμα ενός ανθρώπου. Είναι ένα πολύ περίεργο συναίσθημα, ειδικά όταν έχουμε τάφους νεότερων ατόμων”, προσθέτει η Schmidt.
Η ανακάλυψη δεν έμοιαζε με οτιδήποτε είχαν δει οι αρχαιολόγοι στο παρελθόν στην Ανατολική Αγγλία (East Anglia). Φωτογραφία: ΒΒC
Ο Middleton δηλώνει ότι υπήρξε ένα ακόμη εύρημα που κατέπληξε τους αρχαιολόγους — ένας “εντελώς νέος” τύπος χαμηλού ταφικού τύμβου, που περιβαλλόταν από έναν κύκλο πασσάλων.
“Αρχικά πιστεύαμε ότι ήταν ένας απλός τύμβος. Είχαμε μια αποτέφρωση χωρίς τεφροδόχο, είχαμε προσωπικά αντικείμενα όπως οστέινα πιόνια παιχνιδιών, κομμάτια μιας οστέινης χτένας, κομμάτια χαλκού“, αναφέρει.
“Αλλά αντί για έναν παραδοσιακό ταφικό τύμβο με μια κυκλική τάφρο γύρω του, αυτός ο ταφικός τύμβος θα ήταν ολόκληρος περικυκλωμένος με όρθιους πασσάλους, όλοι αρκετά κοντά ο ένας στον άλλο”.
Από όσο γνωρίζουν, υπάρχει μόνο μία άλλη παρόμοια ταφή στο Κεντ (Kent) και πιθανώς μία ακόμη στη Γαλλία.
“Είναι κάτι εντελώς νέο για την αγγλοσαξονική Ανατολική Αγγλία και εξαιρετικά σπάνιο στα αρχαιολογικά δεδομένα του αγγλοσαξονικού κόσμου εκείνη την εποχή“, δηλώνει ο αρχαιολόγος.
Ένα περιδέραιο από χάντρες κεχριμπαριού της Βαλτικής που βρέθηκε σε έναν τάφο, αποκάλυψε τους εκτεταμένους εμπορικούς δεσμούς της κοινότητας. Φωτογραφία: BBC
Η πριγκιπική ταφή ήταν ένας από τους 12 ταφικούς τύμβους (barrows) που θα ξεχώριζαν στο τοπίο. Περιβάλλονταν από περίπου 40 άλλες ταφές και όλες χρονολογούνταν στον 6ο και 7ο αιώνα.
Ορισμένα από τα σώματα είχαν ταφεί και άλλα είχαν αποτεφρωθεί, και όλα συνοδεύονταν από κτερίσματα.
Όμως, όσο πιο φτωχός ήταν ο άνθρωπος —όπως εκείνοι που βρέθηκαν μόνο με ένα μαχαίρι, μια πόρπη ζώνης ή μια χάντρα— τόσο πιθανότερο ήταν να έχει ενταφιαστεί πιο μακριά από τα άτομα υψηλής κοινωνικής θέσης που βρίσκονταν στους τύμβους.
Ο ανασκαμμένος τύμβος που δείχνει τους δύο τάφους, έναν για τους δύο ανθρώπους υψηλής κοινωνικής θέσης και έναν άλλο για το άλογό τους. Φωτογραφία: BBC
“Σε αυτό το σημείο, κατά τον 6ο ή 7ο αιώνα, δεν έχει υπάρξει ακόμη πλήρης εκχριστιανισμός, επομένως υπάρχει ένα συνονθύλευμα ταφικών πρακτικών και τα πάντα είναι πιθανά”, δηλώνει ο Middleton.
“Οι ταφές έχουν τοποθετηθεί σε πολλές διαφορετικές στάσεις —άλλοι στο πλάι, άλλοι ανάσκελα, άλλοι με τα γόνατα λυγισμένα— ενώ ορισμένοι έχουν αποτεφρωθεί”.
Ο ίδιος προσθέτει ότι ήταν μια εκπληκτική τοποθεσία για να εργαστεί κανείς — και αναμένει να μοιραστεί περισσότερες ιστορίες αφού αποκαλυφθούν τα αποτελέσματα της ανάλυσης μετά την ανασκαφή, στα χρόνια που θα ακολουθήσουν.