Ριζική αναμόρφωση του συγκοινωνιακού χάρτη ενόψει και της λειτουργίας της επέκτασης προς Καλαμαριά του Μετρό Θεσσαλονίκης σχεδιάζει ο ΟΣΕΘ.
Τα σενάρια που εξετάζονται στοχεύουν αφενός στη συμπληρωματική λειτουργία του μετρό και των αστικών και περιαστικών συγκοινωνιών, αφετέρου στην καλύτερη εξυπηρέτηση περιοχών που δεν καλύπτονται επαρκώς από τη βασική γραμμή και τα υφιστάμενα δρομολόγια των λεωφορείων.
Τα σχέδια για την Καλαμαριά και το αγκάθι της Μίκρας
Οι μεγάλες αλλαγές αφορούν την Καλαμαριά, η οποία μέσα τους επόμενους μήνες θα εξυπηρετείται από το μετρό. Δεδομένο είναι θα αραιώσουν τα δρομολόγια των γραμμών 5 (Νέα Κρήνη – Βενιζέλου) και 6 (Καλαμαριά – Βενιζέλου), ενώ αλλαγές θα υπάρξουν και στη γραμμή 4 που συνδέει την Καλαμαριά με τον τερματικό σταθμό Νέα Ελβετία της βασικής γραμμής.
Παράλληλα, εξετάζεται ποιες γραμμές που εξυπηρετούν περιοχές των δήμων Θερμαϊκού και Θέρμης (Επανομή, Περαία, Μηχανιώνα, Πλαγιάρι, Τρίλοφος κλπ), που σήμερα τερματίζουν στον σταθμό μετεπιβίβασης του ΙΚΕΑ θα κουμπώσουν στο τέρμα του μετρό. Εν προκειμένω τα δύο μεγάλα αγκάθια είναι η περιορισμένη υποδομή για μετεπιβίβαση που θα έχει ο τερματικός σταθμός της Μίκρας και οι περιορισμοί του οδικού δικτύου. Μετά την εγκατάλειψη -λόγω έλλειψης χρημάτων και χρόνου- του σχεδίου για δημιουργία πολυτροπικού σταθμού στα πρότυπα της Νέας Ελβετίας, ο χώρος θα μπορεί να φιλοξενήσει το πολύ τρεις ρεμίζες, οπότε τα περισσότερα λεωφορεία πρέπει να αποβιβάζουν τον κόσμο και θα φεύγουν αμέσως.
Παράλληλα, για να προσεγγίσουν τη Μίκρα τα λεωφορεία που έρχονται από τη Γεωργικής Σχολής θα πρέπει να στρίψουν δεξιά από τις εργατικές κατοικίες, ώστε να διασχίσουν κάθετα τη λεωφόρο και μέσω της οδού Κακουλίδη να προσεγγίσουν τον σταθμό. Ωστόσο, ο συγκεκριμένος δρόμος προβλέπεται να γίνει ήπιας κυκλοφορίας στο σχέδιο ανάπλασης της ανατολικής εισόδου της Θεσσαλονίκης που έχει δρομολογήσει ο δήμος Καλαμαριάς, οπότε η χρήση του για λεωφορεία είναι αδύνατη. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να κάνουν μία παράκαμψη μήκους 1,2 χλμ, που σύμφωνα με τους υπολογισμούς συνεπάγεται 10 λεπτά επιπλέον ανά δρομολόγιο με κυκλοφορία μόλις 8 από τις συνολικά 23 γραμμές που περνούν από εκεί. Συνεπώς, είναι πρακτικά αδύνατο να περνούν από τη Μίκρα όλες οι γραμμές, για τις οποίες υπάρχει έντονη ζήτηση από τους τοπικούς φορείς να συνδεθούν με το μετρό.
Την ίδια στιγμή η πρόταση του ΟΣΕΘ για δημιουργία κυκλικού κόμβου σκόνταψε στη χρηματοδότηση, ενώ η επέκταση της Πόντου προς τη Γεωργικής Σχολής έχει μεν μπει στις ράγες, είναι δε σχέδιο που θα αργήσει πολύ να υλοποιηθεί.
Για να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα ως επικρατέστερο σενάριο προκρίνεται η δημιουργία μίας νέας γραμμής που θα συνδέει τη Μίκρα με το ΙΚΕΑ και πιθανότατα και με το αεροδρόμιο.
Ο ευρύτερος σχεδιασμός
Ο σχεδιασμός του ΟΣΕΘ δεν αφορά μόνο την Καλαμαριά, αλλά συνολικά τον εξορθολογισμό όλων των δρομολογίων των αστικών και περιαστικών με βάση τις πληρότητες των λεωφορείων, αλλά και την οικιστική ανάπτυξη συγκεκριμένων περιοχών. Με τη λογική αυτή τα λεωφορεία που θα απελευθερωθούν μετά τη λειτουργία της επέκτασης του μετρό, αλλά και όσα καλύπτουν γραμμές με περιορισμένης επιβατική κίνηση, θα ανακατευθυνθούν είτε σε νέους οικισμούς είτε σε περιοχές που δεν εξυπηρετούνται επαρκώς.
Δεδομένη είναι η ενίσχυση της γραμμής 14 που εξυπηρετεί την Άνω Τούμπα, περιοχή χωρίς πρόσβαση στο μετρό, ο πληθυσμός της οποίας έχει αυξηθεί σημαντικά σε σχέση με το 2019, όταν διαμορφώθηκε ο σημερινός συγκοινωνιακός χάρτης. Στο κάδρο μπαίνουν επίσης περιοχές όπως ο Άνω Εύοσμος, η επέκταση της Θέρμης, όπου έχει δημιουργηθεί μία νέα πολιτεία χωρίς άμεση πρόσβαση στην αστική συγκοινωνία, αλλά και τα χωριά του Ωραιοκάστρου που δεν συνδέονται με την έδρα του δήμου, όπου βρίσκονται όλες οι υπηρεσίες, καθώς και σχολεία.
Παράλληλα, εξετάζονται και οι κάθετες διαδρομές που θα δώσουν διέξοδο προς το μετρό σε πολλές περιοχές. Βέβαια θεωρείται η επέκταση της γραμμής 30 (Τριανδρία – Αποθήκη) προς την Καλαμαριά, ενώ εξετάζεται και ανάλογη τροποποίηση των δρομολογίων της γραμμής 39 (Κηφισιά – Δικαστήρια).
Στον σχεδιασμό λαμβάνονται υπόψη και οι αλλαγές που έγιναν για να εξυπηρετηθούν οι ανάγκες λόγω των εργασιών του Flyover, με τα επιπλέον δρομολόγια να αραιώνουν ή και να καταργηθούν με την ολοκλήρωση του έργου σε περίπου έναν χρόνο.
Οι πιέσεις των δημάρχων και η διαλειτουργικότητα
Αυτό που φέρεται να προβληματίζει τους μελετητές είναι οι πιέσεις που ασκούν οι δήμαρχοι, οι οποίες σχετίζονται με την έλλειψη διαλειτουργικότητας και το γεγονός ότι με τις προωθούμενες αλλαγές για να τροφοδοτηθεί το μετρό, οι επιβάτες συγκεκριμένων περιοχών θα πρέπει να μετεπιβιβάζονται και να πληρώνουν δύο κόμιστρα. Οι πιέσεις αυτές οδήγησαν στη ματαίωση κάποιων τροποποιήσεων στη φάση λειτουργίας της βασικής γραμμής, που σε μεγάλο βαθμό ευθύνεται για το γεγονός ότι το μετρό δεν έπιασε τα νούμερα της επιβατικής κίνησης που είχαν αρχικά προβλεφθεί.
Το πρόβλημα θα λυθεί μόνο με το ενιαίο εισιτήριο, το οποίο όμως παραμένει άγνωστο πότε θα υλοποιηθεί. Σε κάθε περίπτωση το υπουργείο διαμηνύει ότι μοναδικό κριτήριο για τις αλλαγές που θα εφαρμοστούν θα είναι η καλύτερη εξυπηρέτηση του επιβατικού κοινού.