Η Ελλάδα συμμετείχε σε μια κλειστή συνάντηση εργασίας με έναν στενό πυρήνα ευρωπαϊκών χωρών – Γερμανία, Ολλανδία, Δανία και Αυστρία – με αντικείμενο τη δημιουργία κέντρων επιστροφής προσφύγων και μεταναστών σε τρίτες χώρες εκτός Ε.Ε., πιθανότατα στην Αφρική. Ads Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης είχε ήδη αποκαλύψει ότι βασικό σενάριο αποτελεί η εγκατάσταση ενός τέτοιου κέντρου στην υποσαχάρια Αφρική, με στόχο την «αποτροπή της παράνομης μετανάστευσης» προς την Ευρώπη, γράφει ο Δημήτρης Αγγελίδης σε ένα αποκαλυπτικό ρεπορτάζ στην Εφ.Συν.
Η επίσημη ανακοίνωση του υπουργείου ήταν σαφώς πιο προσεκτική, αποφεύγοντας γεωγραφικές αναφορές και όρους που υποδηλώνουν αποτρεπτική στρατηγική.
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στο περιθώριο της άτυπης συνόδου κορυφής υπουργών Εσωτερικών και Δικαιοσύνης στη Λευκωσία, με τη συμμετοχή του Ευρωπαίου επιτρόπου Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούνερ. Ads Εκεί συμφωνήθηκε η έναρξη διαβουλεύσεων για τη δημιουργία τέτοιων κέντρων στο πλαίσιο του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και του υπό διαμόρφωση Κανονισμού Επιστροφών.
Το σχέδιο στοχεύει στη μαζική μεταφορά ανθρώπων των οποίων το αίτημα ασύλου έχει απορριφθεί, αλλά δεν μπορούν να απελαθούν στις χώρες προέλευσής τους, σε πρόθυμες τρίτες χώρες που θα λειτουργούν ως «χώροι αναμονής» μέχρι την τελική απομάκρυνσή τους.
Ωστόσο, η μεθόδος αυτή έχει ιστορικό αποτυχιών: αρκετά παρόμοια σχέδια έχουν μπλοκαριστεί από εθνικά και ευρωπαϊκά δικαστήρια.
Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί η απόπειρα της Μεγάλης Βρετανίας να λειτουργήσει κέντρο ασύλου στη Ρουάντα, η οποία στοίχισε περίπου 800 εκατομμύρια ευρώ χωρίς να λειτουργήσει ποτέ, χαρακτηριζόμενη ως «η μεγαλύτερη σπατάλη δημόσιου χρήματος».
Αντίστοιχα, τα κέντρα που δημιούργησε η Ιταλία στην Αλβανία παραμένουν υπολειτουργικά λόγω συνεχών δικαστικών εμπλοκών.
Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων προειδοποιούν πως η δημιουργία τέτοιων κέντρων σε τρίτες χώρες ενέχει σοβαρούς κινδύνους για κακομεταχείριση, κράτηση χωρίς επαρκείς εγγυήσεις και καταπάτηση βασικών δικαιωμάτων.
Πάνω από 200 οργανώσεις κατηγόρησαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι προωθεί ένα μοντέλο που επιτρέπει την κράτηση ευάλωτων ανθρώπων μακριά από κάθε δημόσια εποπτεία.
Ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε. έχει ζητήσει τη δημιουργία αυστηρών, ανεξάρτητων μηχανισμών παρακολούθησης σε όσα κράτη αναλάβουν τέτοιες δομές.
Κομβικό στοιχείο στη συζήτηση αποτελεί η Ουγκάντα, την οποία ο Θάνος Πλεύρης ανέφερε ως πιθανή τοποθεσία δημιουργίας κέντρου επιστροφής, ακολουθώντας ως πρότυπο το ιταλικό μοντέλο στην Αλβανία.
Ο ίδιος θεωρεί ότι η εγκατάσταση κέντρων εκτός Ευρώπης έχει ισχυρότερο αποτρεπτικό χαρακτήρα για μελλοντικές ροές.
Η Ουγκάντα φιλοξενεί ήδη περίπου δύο εκατομμύρια πρόσφυγες – τον μεγαλύτερο αριθμό στην Αφρική – υπό το καθεστώς του προέδρου Γιογουέρι Μουσεβένι, ο οποίος έχει κατηγορηθεί για αυταρχικές πρακτικές και διώξεις πολιτικών αντιπάλων και δημοσιογράφων.
Η Αυστρία έχει ήδη διαπραγματευτεί με την Ουγκάντα τη δημιουργία τέτοιων δομών, ενώ σχετικό έγγραφο αποκαλύπτει ότι οι Σομαλοί αποτελούν την κύρια ομάδα που προορίζεται να μεταφερθεί εκεί.
Παράλληλα, η Ολλανδία ανακοίνωσε σχέδιο δημιουργίας «κέντρου διακομιδής» σε συνεργασία με την ίδια χώρα.