Ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζει Ντι Βανς ακύρωσε την προγραμματισμένη επίσκεψή του για να συναντήσει τους Ιρανούς διαπραγματευτές στην Ελβετία σήμερα Παρασκευή, με σκοπό την έναρξη σύνθετων συνομιλιών για την εφαρμογή της συμφωνίας 14 σημείων, που συνήφθη μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσινγκτον για τον τερματισμό του πολέμου, όπως ανέφερε εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, εξέλιξη που επιβεβαίωσε και το ελβετικό υπουργείο εξωτερικών.
Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν αυτή την εβδομάδα ότι θα πραγματοποιήσουν επίσημη τελετή υπογραφής της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν στη Γενεύη, αλλά το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με αυτό, αναφέροντας ότι δεν ήταν απαραίτητο, αφού οι πρόεδροι των δύο χωρών υπέγραψαν τη συμφωνία την Τετάρτη.
Το Ιράν είχε δηλώσει ότι ήταν έτοιμο να ξεκινήσει τεχνικές συνομιλίες, αφού οι δύο πλευρές παρέτειναν με τη συμφωνία αυτή μια εύθραυστη εκεχειρία για τουλάχιστον 60 ημέρες. Ωστόσο, το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Tasnim ανέφερε νωρίτερα την Πέμπτη, πριν από την ανακοίνωση του Βανς, ότι οι διαπραγματευτές του Ιράν έπρεπε να δουν σημάδια εφαρμογής της προσωρινής συμφωνίας από την πλευρά των ΗΠΑ προτού ξεκινήσουν οι επόμενοι γύροι ειρηνευτικών συνομιλιών, και ότι δεν υπήρχε καμία επιβεβαίωση ότι η αντιπροσωπεία του θα ταξίδευε στη Γενεύη.
Ο Βανς και η αμερικανική αντιπροσωπεία ήταν έτοιμοι να αναχωρήσουν μόλις οριστικοποιηθούν τα σχέδια για τις συνομιλίες, ανέφερε ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου σε δήλωση την Πέμπτη το βράδυ. «Ωστόσο, η οργάνωση αυτών των διαπραγματεύσεων δεν ήταν ποτέ απλή ή προβλέψιμη», ανέφερε η δήλωση.
Οι διπλωματικές αντιπαραθέσεις σχετικά με την προγραμματισμένη συνάντηση και τη φωτογράφιση ενισχύουν την αβεβαιότητα ως προς το αν μπορεί να επιτευχθεί μια διαρκής εκεχειρία σε έναν πόλεμο που έχει στοιχίσει τη ζωή σε τουλάχιστον 7.000 ανθρώπους, έχει οδηγήσει σε ραγδαία άνοδο των τιμών της ενέργειας και έχει ταράξει τις παγκόσμιες αγορές.
Το Ισραήλ, το οποίο δεν συμμετείχε στις ειρηνευτικές συνομιλίες και έχει αποστασιοποιηθεί από τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν, συνέχισε τις επιθέσεις εναντίον της οργάνωσης Χεζμπολάχ στο Λίβανο, η οποία είναι σύμμαχος του Ιράν, θέτοντας επίσης σοβαρά ερωτήματα σχετικά με το αν η συμφωνία θα αντέξει.
Στην Ουάσινγκτον, ορισμένοι από τους Ρεπουμπλικάνους συμμάχους του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στο Κογκρέσο αμφισβήτησαν αν ο ίδιος είχε κάνει υπερβολικές παραχωρήσεις προκειμένου να τερματιστεί η σύγκρουση, η οποία είναι αντιδημοφιλής στους περισσότερους Αμερικανούς.
Ο Τραμπ είχε γράψει προηγουμένως ότι θα έθετε τέλος στον πόλεμο μόνο με την «ΑΝΕΠΙΦΥΛΑΚΤΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ» του Ιράν, αλλά το μνημόνιο που υπέγραψε με το Ιράν προβλέπει, αντίθετα, την άρση των οικονομικών κυρώσεων, το ξεπάγωμα περιουσιακών στοιχείων αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων και την άμεση χορήγηση εξαιρέσεων από τις ΗΠΑ ώστε το Ιράν να εξάγει το πετρέλαιό του.
Ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, δήλωσε ότι ο Τραμπ είχε υπογράψει τη συμφωνία «από απελπισία» και του έδωσε να καταλάβει ότι οι επικείμενες συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν —ένας από τους λόγους που ανέφερε ο Τραμπ για την έναρξη του πολέμου— δεν θα είναι εύκολες.
«Αν η αμερικανική πλευρά θέλει να είναι υπερβολικά απαιτητική, δεν θα το δεχτούμε», ανέφερε σε γραπτό μήνυμά του.
Διαβάστε: Μοτζτάμπα Χαμενεΐ / «Ενέκρινα τη συμφωνία παρά τις επιφυλάξεις μου» – Μηνύματα προς Ουάσιγκτον, αιχμές για Τραμπ
Η συμφωνία δίνει στους διαπραγματευτές 60 ημέρες για να καταλήξουν σε συμφωνία σχετικά με το καθεστώς του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, εκτός αν και οι δύο πλευρές συμφωνήσουν σε παράταση, και προβλέπει τη δημιουργία ενός ταμείου ανασυγκρότησης ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το Ιράν, καθώς και άλλα οικονομικά κίνητρα. Ο Βανς δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον θα επιδιώξει επίσης να περιορίσει τους πυραύλους μακράς εμβέλειας του Ιράν.
Όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμο πριν από σχεδόν τέσσερις μήνες, ο Τραμπ δήλωσε ότι στόχος του ήταν να καταστρέψει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ώστε να διασφαλίσει ότι δεν θα μπορούσε ποτέ να αναπτύξει πυρηνικά όπλα, να τερματίσει την ικανότητα της Τεχεράνης να επιτεθεί στους γείτονές της, να την εμποδίσει να υποστηρίζει συμμαχικές οργανώσεις στην περιοχή και να δώσει τη δυνατότητα στους Ιρανούς να ανατρέψουν τη θεοκρατική τους κυβέρνηση.
Ο Τραμπ υπέγραψε τη συμφωνία χωρίς να έχει επιτευχθεί κανένας από αυτούς τους στόχους.
Στη συμφωνία, το Ιράν επανέλαβε τη θέση που διατηρεί εδώ και δεκαετίες, ότι δηλαδή δεν θα αποκτήσει ούτε θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα, θέση την οποία αμφισβήτησαν διαδοχικοί πρόεδροι των ΗΠΑ. Συμφώνησε επίσης στην επιτόπια «αραίωση» των αποθεμάτων του σε υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο και στις επιθεωρήσεις από τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας ως μέλος της Συνθήκης για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων, απορρίπτοντας την επιθυμία του Τραμπ να απομακρυνθεί το υλικό από τη χώρα.
Αμερικανοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι οι διαπραγματεύσεις θα μπορούσαν ακόμη να οδηγήσουν σε μια ισχυρή συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, με στόχο να ξεπεράσει εκείνη του 2015 μεταξύ του Ιράν, των ΗΠΑ και άλλων χωρών, την οποία ο Τραμπ ακύρωσε κατά την πρώτη θητεία του. Ωστόσο, οι επικριτές υποστηρίζουν ότι το Ιράν βρίσκεται πλέον σε ισχυρότερη θέση, αφού άντεξε την επίθεση μιας υπερδύναμης, άσκησε έλεγχο στο Στενό του Ορμούζ και εξασφάλισε πολύτιμες εξαιρέσεις από τις οικονομικές κυρώσεις.
Το Ιράν έχει δηλώσει ότι θα συνεχίσει να ασκεί έλεγχο στο Ορμούζ σε συνεργασία με το γειτονικό Ομάν, που βρίσκεται στην απέναντι πλευρά του στενού, και σκοπεύει να επιβάλλει στα πλοία τέλη για υπηρεσίες που δεν υπήρχαν πριν από τον πόλεμο, αν και δηλώνει ότι δεν θα επιβληθούν κατά τη διάρκεια της περιόδου των 60 ημερών που θα διαρκέσουν οι διαπραγματεύσεις.
Στον Λίβανο, όπου πάνω από ένα εκατομμύριο άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί λόγω των συγκρούσεων, οι ισραηλινές δυνάμεις εξαπέλυσαν νέες αεροπορικές επιδρομές νωρίς την Πέμπτη, δημιουργώντας αμφιβολίες για το πόσο μακριά θα φτάσει ο Τραμπ προκειμένου να αναγκάσει τους συμμάχους του στον πόλεμο να σταματήσουν μια επίθεση την οποία έχει πλέον δεσμευτεί να τερματίσει.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι αναμένει πλήρη κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα.
Η συμφωνία προβλέπει τον «μόνιμο τερματισμό» του πολέμου στο Λίβανο και τη διασφάλιση της «εδαφικής ακεραιότητας και κυριαρχίας» της χώρας.
Το Ισραήλ έχει δηλώσει ότι δεν έχει καμία πρόθεση να αποσυρθεί από το Λίβανο και δημοσίευσε έναν νέο χάρτη που δείχνει μια διευρυμένη ζώνη κατοχής.
Ο Τραμπ έχει αρχίσει να ασκεί ανοιχτή κριτική στις επιχειρήσεις του Ισραήλ στο Λίβανο, γεγονός που έχει οδηγήσει σε μία από τις μεγαλύτερες ρήξεις μεταξύ των δύο χωρών τις τελευταίες δεκαετίες.