Κουντουρά: Δυο ερωτήσεις προς την Κομισιόν για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων
Με δύο νέες ερωτήσεις που κατέθεσε η Έλενα Κουντουρά, ζητά από την Κομισιόν την αναθεώρηση του ευρωπαϊκού θεσμικού πλαισίου για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων, τη δημιουργία ευρωπαϊκού μηχανισμού παρέμβασης σε κράτη-μέλη όπου διαπιστώνεται τεκμηριωμένα σοβαρό έλλειμμα ασφάλειας, και παράλληλα την ανάληψη δράσης ώστε να διασφαλιστεί ότι όλα τα τρένα που κυκλοφορούν σήμερα στην ΕΕ πληρούν τις προδιαγραφές πυραντοχής.
Συγκεκριμένα, με την πρώτη ερώτησή της, η Ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Μεταφορών και Τουρισμού TRAN, θέτει επιτακτικά το ζήτημα ενίσχυσης των αρμοδιοτήτων ελέγχου, εποπτείας και παρέμβασης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να διασφαλίζεται ουσιαστική προστασία των επιβατών και του προσωπικού.
Αναφερόμενη στο συστημικό κενό ασφάλειας, στην περίπτωση των ελληνικών σιδηροδρόμων, που ανέδειξε το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ μετά το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών, επισημαίνει ότι από το ίδιο το πόρισμα προκύπτουν σοβαρές αδυναμίες τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο: η εθνική Αρχή ασφάλειας δεν διασφάλισε την επαρκή εποπτεία, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Σιδηροδρόμων (ERA) δεν μπόρεσε να εγγυηθεί την αποτελεσματική συμμόρφωση με τις βασικές απαιτήσεις ασφάλειας, ενώ και η ίδια η Επιτροπή δεν εξασφάλισε την ορθή εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας.
Δεδομένου ότι σε προηγούμενη ερώτησή της, η Κομισιόν είχε απαντήσει ότι «την ευθύνη για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων φέρουν τα κράτη-μέλη και οι σχετικοί παράγοντες, όπως ορίζεται στο άρθρο 4 της Οδηγίας (ΕΕ)2016/798. Ούτε η Επιτροπή, ούτε ο ERA μπορούν να αντικαταστήσουν αυτούς τους παράγοντες στο πλαίσιο του ρόλου τους», η Έλενα Κουντουρά επανέρχεται και ζητά πλέον:
– Να εξασφαλιστεί ότι ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Σιδηροδρόμων ERA θα μπορεί να ασκεί έγκαιρο και ουσιαστικό έλεγχο στις εθνικές αρχές ασφάλειας και να παρεμβαίνει ενεργά, όταν διαπιστώνονται σοβαρές παραβιάσεις της ενωσιακής νομοθεσίας, μέσα από την επικείμενη αναθεώρηση του Κανονισμού(ΕΕ) 2016/796,
– Να προβλέπεται ένας ευρωπαϊκός μηχανισμός παρέμβασης, κατόπιν εισήγησης του ERA, σε περιπτώσεις όπου τεκμηριωμένα διακυβεύεται η ασφάλεια των σιδηροδρόμων σε κράτος-μέλος, μέσω της αναθεώρηση της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/798.
Mε τη δεύτερη, παράλληλα, ερώτησή της η Έλενα Κουντουρά, μετά και τη νέα έκθεση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ για τα καθίσματα της επιβατικής αμαξοστοιχίας Intercity 62 στο δυστύχημα των Τεμπών, που δεν πληρούσαν τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις για την πυραντοχή, ζητά από την Κομισιόν να προχωρήσει σε ενέργειες, ώστε:
– να πραγματοποιείται ουσιαστικός έλεγχος στο τροχαίο υλικό από τις εκάστοτε εθνικές αρχές και τον ERA, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα ασφαλείας.
– να εφαρμόζονται στη πράξη η ευρωπαϊκή νομοθεσία και τα υποχρεωτικά πρότυπα ασφάλειας για το τροχαίο υλικό των ευρωπαϊκών σιδηροδρόμων, από τη στιγμή που για άλλη μια φορά εμφανίζονται και αποδεικνύονται κενά εποπτείας και ασφαλείας.
Ακολουθούν οι δύο ερωτήσεις της Ευρωβουλευτή προς την Κομισιόν:
1. Θέμα: Συστημικό έλλειμμα ασφάλειας στο ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο και ανάγκη αναθεώρησης της Οδηγίας 2016/798/ΕΕ για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων.
Σε απάντηση ερώτησής μου (1) για το συστημικό έλλειμμα ασφάλειας του ελληνικού σιδηροδρομικού δικτύου, η Επιτροπή ανέφερε ότι «την ευθύνη για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων φέρουν τα κράτη-μέλη και οι σχετικοί παράγοντες, όπως ορίζεται στο άρθρο 4 της Οδηγίας (ΕΕ)2016/798. Ούτε η Επιτροπή, ούτε ο ERA μπορούν να αντικαταστήσουν αυτούς τους παράγοντες στο πλαίσιο του ρόλου τους» (2).
Δεδομένου ότι:
– απ’ το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ προκύπτει, αφενός ότι η ΡΑΣ αδυνατεί να εγγυηθεί την ασφάλεια των σιδηροδρόμων, καθώς συστηματικά απέτυχε να εντοπίσει κρίσιμες αδυναμίες στο Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας (3), αφετέρου ο ERA αδυνατεί να διασφαλίσει τη συμμόρφωση των εθνικών κανόνων με τις βασικές απαιτήσεις ασφάλειας, αλλά και την αποτελεσματική επιτέλεση του εποπτικού έργου της ΡΑΣ, ενώ η Επιτροπή απέτυχε να διασφαλίσει την ορθή εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας (4),
– ο Επίτροπος ανακοίνωσε την επικείμενη αναθεώρηση του Κανονισμού (ΕΕ)2016/796 με σκοπό την ενίσχυση του ρόλου του ERA στην παρακολούθηση της πρακτικής εφαρμογής του ενωσιακού δικαίου στα κράτη-μέλη, ώστε να καταστεί πιο παρεμβατικός (5),
Ερωτάται η Επιτροπή:
– Πως θα διασφαλίσει στην επικείμενη αναθεώρηση του Κανονισμού (ΕΕ)2016/796, ότι ο ERA θα ασκεί έγκαιρο και ουσιαστικό έλεγχο επί των εθνικών αρχών ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας ενεργού παρέμβασης, όταν διαπιστώνονται σοβαρές παραβάσεις της ενωσιακής νομοθεσίας;
– Προτίθεται να προτείνει επιπλέον την αναθεώρηση της Οδηγίας (ΕΕ)2016/798, ώστε να προβλεφθεί ένας ευρωπαϊκός μηχανισμός παρέμβασης, κατόπιν εισήγησης του ERA, σε περιπτώσεις όπου τεκμηριωμένα διακυβεύεται η ασφάλεια των σιδηροδρόμων σε κράτος-μέλος (6);
(1) E-001012/2025/rev.1
(2) https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/E-10-2025-001012-ASW_EL.html
(3) Σύμφωνα με το πόρισμα « H ΡΑΣ δεν έχει αναπτύξει μια πλήρη, αρκετά τεκμηριωμένη άποψη για το επίπεδο επιδόσεων ασφάλειας του ελληνικού σιδηροδρομικού συστήματος».
(4) Ο ERA, το 2019 και 2022,διαπίστωσε ότι οι δραστηριότητες εποπτείας της ΡΑΣ είναι ανεπαρκώς ανεπτυγμένες και ενώ εξέφρασε αμφιβολίες για το «κατά πόσον η ΡΑΣ είναι σε θέση να επιτελεί με τη ζητούμενη επάρκεια το εποπτικό της έργο».
(5) https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/CRE-10-2025-06-17-ITM-014_EN.html
(6) Τα τελευταία χρόνια ουδείς μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια των ελληνικών σιδηροδρόμων και το ισχύον ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο δεν παρέχει επαρκείς εγγυήσεις για την προστασία της ζωής των ευρωπαίων πολιτών. Επομένως, η Οδηγία 2016/798,πρέπει να αναθεωρηθεί και να επιτρέπει στον ERA και την Επιτροπή να παρεμβαίνουν ουσιαστικά στα κράτη μέλη, εφόσον εντοπιστούν τεκμηριωμένα παρόμοια ελλείματα ασφάλειας.
2. Θέμα: Ανάγκη διασφάλισης της συμμόρφωσης του τροχαίου υλικού με τα ευρωπαϊκά πρότυπα πυρασφάλειας στα Κράτη-Μέλη
Σύμφωνα με νέα έκθεση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ για το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη (1) τα καθίσματα της επιβατικής αμαξοστοιχίας Intercity 62 εξετάστηκαν σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ευρωπαϊκού προτύπου EN 45545-2 και αποδείχτηκε πως δεν πληρούσαν τις απαιτήσεις πυραντοχής. Απ’ τη στιγμή που, μερικά καθίσματα είχαν αντικατασταθεί ή ανακαινιστεί στο πλαίσιο συντήρησης μετά το 2015 (2), οι ουσιαστικές ανακαινίσεις τροχαίου υλικού έπρεπε υποχρεωτικά να πληρούν τα πρότυπα ασφάλειας της ΕΕ, όπως το EN 45545-2, σύμφωνα με το άρθρο 21 της Οδηγίας 2016/797 και το σημείο 7.1.2 του παραρτήματος της ΤΠΔ «Τροχαίο υλικό–Μηχανές και επιβατικό τροχαίο υλικό». Το πόρισμα καταδεικνύει ότι παρά τις αλλαγές, οι αρμόδιες εθνικές αρχές δεν επαλήθευσαν τη συμμόρφωση των νέων υλικών με τις υποχρεώσεις ασφαλείας, με αποτέλεσμα την ουσιαστική μείωση της παθητικής προστασίας των επιβατών.
Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω ερωτάται η Επιτροπή:
– Πως αξιολογεί ότι παρά τα υποχρεωτικά πρότυπα ασφαλείας για τους σιδηροδρόμους, σήμερα κυκλοφορούν αμαξοστοιχίες που δεν τηρούν τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις στα Κράτη-Μέλη;
– Ποιες ενέργειες σκοπεύει να λάβει, ώστε να πραγματοποιείται ουσιαστικός έλεγχος στο τροχαίο υλικό απ’ τις αρμόδιες εθνικές αρχές και τον ERA, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα ασφαλείας.
– Πως σκοπεύει να διασφαλίσει πως εφαρμόζονται στη πράξη η ευρωπαϊκή νομοθεσία και τα υποχρεωτικά πρότυπα ασφάλειας για το τροχαίο υλικό των ευρωπαϊκών σιδηροδρόμων, από τη στιγμή που για άλλη μια φορά εμφανίζονται και αποδεικνύονται κενά εποπτείας και ασφαλείας.
(1) 2 Φεβρουαρίου 2026, Έκθεση για το δυστύχημα των Τεμπών – Παράρτημα Θ. Πυραντοχή καθισμάτων. https://www.harsia.gr/index.php/2026/02/02/2-2-2026-ekthesi-gia-to-dystychima-ton-tempon-parartima-th-pyrantochi-kathismaton/
(2) Ειδικότερα, προκύπτει ότι είχαν γίνει αλλαγές στις έδρες 24 καθισμάτων στο βαγόνι Α1 την 20/02/2023 με χρήση ανταλλακτικών από την σύμβαση 2022129/2022, στις έδρες 15 καθισμάτων στο βαγόνι Β3 την 21/11/2021 με αλλαγή υφάσματος έδρας από το αρχικό απόθεμα που παραδόθηκε στην Hellenic Train και στις έδρες 6 καθισμάτων στο βαγόνι Β4 την 12/11/2021 με αλλαγή υφάσματος έδρας από το αρχικό απόθεμα που παραδόθηκε στην Hellenic Train.