Μπορεί οι ανεξάρτητες οργανώσεις να αργοπεθαίνουν εξαιτίας των περικοπών στα κονδύλια που έκανε η κυβέρνηση Τραμπ, μάθαμε όμως προς τα που κατευθύνονται τα εκατομμύρια που στην προ Τραμπ εποχή, στήριζαν το κράτος δικαίου και τα δικαιώματα παιδιών, προσφύγων, γυναικών κ.α.
Τις τελευταίες μέρες, πληθαίνουν στον διεθνή τύπο τα δημοσιεύματα γύρω από την Sarah B. Rogers, υφυπουργό εξωτερικών της κυβέρνησης Τραμπ και τον ρόλο της. Μία από τις πληροφορίες που ήρθε στο φως, είναι πως φέρεται να συμμετέχει ενεργά σε ένα σχέδιο χρηματοδότησης οργανώσεων που ευθυγραμμίζονται με την ιδεολογία Trump. Πιο συγκεκριμένα, έχει αναλάβει πρωτοβουλία για τη χρηματοδότηση think tanks και οργανώσεων στην Ευρώπη που συνδέονται με το πολιτικό κίνημα MAGA (Make America Great Again).
Στόχος αυτών των χρηματοδοτήσεων είναι η προώθηση «αμερικανικών αξιών» -όπως τις ορίζει η κυβέρνηση Trump- αλλά και η αμφισβήτηση ευρωπαϊκών πολιτικών για τη μετανάστευση και τη ρύθμιση του διαδικτύου, όπως έγραψε προ ημερών το Reuters. Ενώ οι Financial Times υπογράμμισαν πως «Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και αναλυτές θεωρούν ότι αυτό αποτελεί προσπάθεια πολιτικής παρέμβασης στις εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες της Ευρώπης»
Σε κάθε περίπτωση, η δυναμική διείσδυση των ακροδεξιών ιδεολογικών προταγμάτων της κυβέρνησης Τραμπ στην από εδώ πλευρά του Ατλαντικού, έχει σημάνει μια νέα φάση στις σχέσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρώπης, με επίκεντρο τη σύγκρουση γύρω από τη μετανάστευση, την ελευθερία του λόγου και τον ρόλο των δημοκρατικών θεσμών. Απ’ότι φαίνεται, η Sarah B. Rogers, έχει αναλάβει το δύσκολο κατά πολλούς έργο, να ισοπεδωθεί ό,τι έχει μείνει ακόμα όρθιο από την Ευρώπη των λαών, των δικαιωμάτων και του κοινωνικού κράτους.
Η Rogers, που ανέλαβε το αξίωμα τον Οκτώβριο, έχει υιοθετήσει δημόσια θέσεις που ευθυγραμμίζονται με την ευρωπαϊκή ακροδεξιά, ενώ παράλληλα έχει επικρίνει κυβερνήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για πολιτικές που, σύμφωνα με την ίδια, «περιορίζουν την ελευθερία της έκφρασης». Μέσα από δημόσιες δηλώσεις και αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, έχει επιτεθεί σε νόμους κατά της ρητορικής μίσους και έχει παρουσιάσει τη μετανάστευση ως «απειλή για την κοινωνική συνοχή και την ασφάλεια».
Οι τοποθετήσεις της έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, όχι μόνο λόγω του ύφους και του περιεχομένου τους, αλλά και λόγω των επαφών της με ακροδεξιά κόμματα στην Ευρώπη. Σύμφωνα με δημοσιογραφικά ρεπορτάζ, η Rogers έχει συναντηθεί με το γερμανικό ακροδεξιό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), το οποίο οι γερμανικές αρχές έχουν χαρακτηρίσει ως εξτρεμιστική απειλή για τη δημοκρατία. Σε μία από αυτές τις συναντήσεις, συζητήθηκαν ζητήματα εθνικής ασφάλειας, με την ίδια να υποστηρίζει ότι η Ουάσιγκτον αναζητά «ισχυρούς εταίρους» στην Ευρώπη.
Παράλληλα, αποκαλύφθηκε πως το σχεδίο για τη χρηματοδότηση οργανώσεων που συνδέονται με το πολιτικό κίνημα MAGA (Make America Great Again) στην Ευρώπη, είναι επιθετικό καθώς έχει σαν στόχο την ενίσχυση πολιτικών δυνάμεων που αντιτίθενται στις φιλελεύθερες δημοκρατικές πολιτικές και προωθούν περιορισμούς στη μετανάστευση.
Διεθνές πολιτικό δίκτυο που αμφισβητεί τις δημοκρατικές αξίες
Αναλυτές εκτιμούν ότι αυτή η στρατηγική δεν είναι τυχαία. Η εφημερίδα Γκάρντιαν γράφει πως η Léonie de Jonge, ειδική στην μελέτη της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς στο Πανεπιστήμιο του Τίμπινγκεν, υποστηρίζει ότι η ενίσχυση τέτοιων κινημάτων στο εξωτερικό εξυπηρετεί ευρύτερους πολιτικούς στόχους. «Η αμερικανική κυβέρνηση έχει συμφέρον να ενισχύσει αντιδημοκρατικά κινήματα, καθώς αυτό νομιμοποιεί αντίστοιχες πολιτικές στο εσωτερικό της», επισημαίνει.
Αντίστοιχα, ο Γεώργιος Σαμαράς, από το King’s College London, θεωρεί ότι η στρατηγική αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια «εξαγωγής πολιτικής επιρροής». Σύμφωνα με τον ίδιο, η στήριξη της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς αποτελεί μέρος μιας προσπάθειας διαμόρφωσης ενός διεθνούς πολιτικού δικτύου που αμφισβητεί τις παραδοσιακές δημοκρατικές αξίες.
Ένας από τους λόγους που κινητοποίησε τις ΗΠΑ να αναλάβουν άμεση δράση ιδεολογικής διείσδυσης στην Ευρώπη είναι η σύγκρουση γύρω από τη ρύθμιση του διαδικτύου. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει επιβάλει κυρώσεις σε άτομα και οργανώσεις που, κατά την άποψή της, προωθούν τη λογοκρισία μέσω ευρωπαϊκών νόμων, όπως ο Νόμος για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ο βρετανικός Νόμος για την Ασφάλεια στο Διαδίκτυο. Οι νόμοι αυτοί παρεπιπτόντως, αποσκοπούν στον περιορισμό της παραπληροφόρησης και της ρητορικής μίσους, αλλά η αμερικανική κυβέρνηση τους θεωρεί απειλή για την ελευθερία της έκφρασης!
Η Rogers έχει υποστηρίξει ότι αυτοί οι νόμοι αποτελούν μέρος ενός «παγκόσμιου μηχανισμού λογοκρισίας», ενώ έχει στοχοποιήσει συγκεκριμένα πρόσωπα που εργάζονται για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης. Οι ενέργειες αυτές έχουν προκαλέσει νομικές αντιδράσεις, με ορισμένους από τους εμπλεκόμενους να προσφεύγουν στη δικαιοσύνη.
Η ένταση αυτή αντανακλά μια βαθύτερη ιδεολογική σύγκρουση για το μέλλον της δημοκρατίας και της ελευθερίας της έκφρασης. Ενώ οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιδιώκουν να περιορίσουν την εξάπλωση της ρητορικής μίσους και της παραπληροφόρησης, η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι τέτοιες πολιτικές απειλούν θεμελιώδη δικαιώματα.
Ο διεθνής τύπος επισημαίνει πως η αντιπαράθεση αυτή έχει ευρύτερες γεωπολιτικές συνέπειες αλλά σηματοδοτεί και μια βαθιά μεταμόρφωση των διατλαντικών σχέσεων. Η συνεργασία μεταξύ της αμερικανικής κυβέρνησης και της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς απειλεί ευθέως τη δημοκρατία στην Ευρώπη.
Το ερώτημα που προκύπτει είναι πως θα αντιδράσουν οι λαοί της Ευρώπης, στις πρώτες μάχες που όπως φαίνεται θα δοθούν με ένταση στο προσφυγικό, την ελευθερία του λόγου και τον ρόλο των θεσμών. Ο χρόνος έχει ήδη αρχίσει να κυλάει αντίστροφα.