Στις σημερινές προεδρικές εκλογές, οι Κολομβιανοί δεν θα επιλέξουν απλώς έναν διάδοχο του Γκουστάβο Πέτρο, του πρώτου αριστερού προέδρου στην ιστορία της χώρας. Θα αποφασίσουν αν η Κολομβια θα παραμείνει στο προοδευτικό στρατόπεδο ή θα προσχωρήσει στην λατινοαμερικανική, φιλο-Τραμπ δεξιά και ακροδεξιά.
Στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών, στις 31 Μαΐου, ο Αμπελάρδο ντε λα Εσπριέλα («Υπερασπιστές της Πατρίδας») συγκέντρωσε σχεδόν το 44% των ψήφων, δηλαδή πάνω από 10 εκατομμύρια ψήφους, έναντι 41% (9,6 εκατομμύρια) για τον αντίπαλό του, Ιβάν Σεπέδα, υποψήφιο του «Ιστορικού Συμφώνου», του προεδρικού κόμματος.
Ο ντε λα Εσπριέλα θέλει να επιστρέψει στον νεοφιλελευθερισμό και στην αγκαλιά του Ντόναλντ Τραμπ, με τον οποίο δηλώνει ότι διατηρεί στενές σχέσεις.
Τις προηγούμενες δεκαετίες, η Κολομβία υπήρξε ο κύριος στρατηγικός σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών στη Νότια Αμερική; Από την έναρξη του «Σχεδίου Κολομβία» το 2000, η χώρα μετατράπηκε στον πιο φανατικό υποστηρικτή της Ουάσιγκτον, παίζοντας πρωταγωνιστικό ρόλο στον καταστροφικό «πόλεμο κατά των ναρκωτικών».
Είχε επίσης αναδειχθεί σε αντίβαρο στις αριστερές κυβερνήσεις που εμφανίστηκαν στην περιοχή στις αρχές του 21ου αιώνα.
Η άνοδος στην εξουσία του Πέτρο, το 2022, σηματοδότησε μια στροφή. Αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων με τη Βενεζουέλα, αποστασιοποίηση από την αμερικανική στρατηγική κατά των ναρκωτικών, διακοπή των σχέσεων με το Ισραήλ, προώθηση μιας «πλήρους ειρήνης» με τις ένοπλες ομάδες, είτε πρόκειται για αντάρτες είτε για ναρκο-παραστρατιωτικές ομάδες, προσέγγιση με το Πεκίνο και τις χώρες BRICS.
Χωρίς να αντιταχθεί μετωπικά στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Πέτρο προσπάθησε να χαλαρώσει την ασφυκτική επιρροή της Ουάσιγκτον, αλλά οι εξωτερικές πιέσεις υπήρξαν ασφυκτικές. Οι σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες επιδεινώθηκαν, με τον Ντόναλντ Τραμπ να στοχοποιεί προσωπικά τον Πέτρο και την αμερικανική Υπηρεσία κατά των ναρκωτικών να τον κατατάσσει ως «προτεραιότητα» στις έρευνες της.
Επιπλέον, ο γειτονικός Ισημερινός, υπό τον ακροδεξιό Ντανιέλ Νομπόα, ξεκίνησε έναν εμπορικό πόλεμο, επιβάλλοντας υπέρογκους δασμούς σε κολομβιανά προϊόντα, πλήττοντας κυρίως τις νότιες περιοχές της Κολομβίας.
Παρά τις πιέσεις, ο Πέτρο κατάφερε σημαντικές κοινωνικές νίκες, όπως την αύξηση του κατώτατου μισθού και την αναδιανομή γης σε 73.000 αγροτικές οικογένειες. Πετυχαίνοντας παράλληλα τη μείωση της φτώχειας από 36,6% το 2022 σε 31,8% το 2024 .
Το εγχείρημα του Πέτρο για «συνολική ειρήνη» αντιμετώπισε τεράστιες δυσκολίες, καθώς οι διαπραγματεύσεις με ένοπλες οργανώσεις όπως ο Στρατός Εθνικής Απελευθέρωσης (ELN) και διάφορες παραστρατιωτικές ομάδες, όπως η «Συμμορία του Κόλπου», δεν οδήγησαν σε ουσιαστική συμφωνία.
Στο εσωτερικό μέτωπο, η κυβέρνηση Πέτρο προσπάθησε να επιβάλει μεταρρυθμίσεις στην υγεία, την εργασία και το συνταξιοδοτικό σύστημα, προκαλώντας την έντονη αντίδραση ισχυρών οικονομικών ομίλων, που συνδέονται με ιδιωτικούς φορείς υγείας.
Η κοινοβουλευτική διαδικασία ήταν επεισοδιακή, με το Κογκρέσο να μπλοκάρει συστηματικά τα νομοσχέδια, οδηγώντας τον Πέτρο στην απειλή σύγκλησης Συντακτικής Συνέλευσης.
Από το Μουσείο αφιερωμένο στα θύματα του εμφυλίου πολέμου. Φωτογραφία Στέλιος Κούλογλου
Οι σημερινές προεδρικές εκλογές του θα δείξουν αν η αλλαγή πορείας της Κολομβίας θα αποδειχθεί απλώς μια παρένθεση. ‘Η αν θα παραταθεί βελτιώνοντας τη θέση των πιο αδύναμων και επηρεάζοντας τις περιφερειακές ισορροπίες δυνάμεων.