Τους λόγους που διέκοψε τη δημοπρασία των φωτογραφιών από την εκτέλεση της Καισαριανής που είχε βγάλει στην πλατφόρμα του eΒay εξήγησε με δηλώσεις του σε ελληνικά Μέσα Ενημέρωσης ο Tim de Craene, ο Βέλγος ιδιοκτήτης της ιστοσελίδας Crain’s Militaria.
Οι αδημοσίευτες φωτογραφίες από την αιματοβαμμένη Πρωτομαγιά του 1944 έχουν προκαλέσει δέος και συγκίνηση αλλά και την ιστορική μνήμη, 82 χρόνια μετά την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών από τους Ναζί.
Αν επιβεβαιωθεί η γνησιότητά τους, θα θεωρηθούν ντοκουμέντο φωτογραφικής τεκμηρίωσης για μία σκοτεινή σελίδα της Ιστορίας και ένα από τα πλέον θηριώδη ναζιστικά εγκλήματα.
Η χρονολογία όπως φαίνεται στις φωτογραφίες (1/5/1944)
Οι φωτογραφίες φέρονται να προέρχονται από άλμπουμ του Γερμανού υπολοχαγού Χέρμαν Χόϊερ, που υπηρετούσε στο Tάγμα Οχυρώσεων 1012 Festungs-Bataillon με έδρα τη Μαλακάσα. Ήρθαν στη δημοσιότητα μέσω διαδικτυακής δημοπρασίας στο eBay, από τον Βέλγο πωλητή, χωρίς να είναι γνωστός ο φωτογράφος, και αναρτήθηκαν στη σελίδα Greece at WWII Archives.
Tο πρωί της Δευτέρας (16/02), εν τέλει η διαδικασία διακόπηκε από τον ίδιο τον Βέλγο, που έχει τις φωτογραφίες στην κατοχή του. Αρχικά δεν υπήρξαν πληροφορίες για το αν έχει διακοπεί η διαδικασία επειδή κάποιος πλειοδότησε. Ούτε διευκρινίστηκε αν είχε γίνει κάποια κίνηση από την ελληνική πολιτεία για να εξασφαλίσει το υλικό και να ελέγξει τη γνησιότητά του.
Tim de Craene: «Διέκοψα τη δημοπρασία, αναμένω το ελληνικό κράτος»
Τελικά όπως έγινε γνωστό ο Βέλγος δημοπράτης ήταν εκείνος που σταμάτησε τη διαδικασία της πώλησης των φωτογραφιών. Για τους λόγους μίλησε στην εφημερίδα «Καθημερινή», λέγοντας: «Σήμερα το πρωί, αποφάσισα προσωπικά να διακόψω τις δημοπρασίες στο eBay σχετικά με τις φωτογραφίες της Καισαριανής. Κατανοώ πλήρως ότι αυτές οι φωτογραφίες είναι ιδιαίτερα ευαίσθητης ιστορικής φύσεως και σοκαρίστηκα βαθιά από τον βανδαλισμό του μνημείου χθες στην Καισαριανή. Γνωρίζω ότι τα συναισθήματα που προκαλεί η υπόθεση μπορεί να είναι έντονα και λυπούμαι επίσης που το ζήτημα πολιτικοποείται.
Από τη στιγμή που η υπόθεση έλαβε διαστάσεις στα ελληνικά ΜΜΕ χθες, έχουν επικοινωνήσει μαζί μου πάρα πολλοί ιδιώτες συλλέκτες, εκφράζοντας έντονο ενδιαφέρον για την αγορά των φωτογραφιών. Παρότι εκτιμώ το ενδιαφέρον, θέλω να καταστήσω σαφές ότι δεν έχει υπάρξει καμία απόφαση έως τώρα για πώλησή τους. Παραμένω ανοικτός σε έναν εποικοδομητικό διάλογο με τις αρμόδιες ελληνικές Αρχές σχετικά με το μέλλον αυτού του υλικού», τόνισε ο Tim de Craene και συμπλήρωσε στη συνέχεια:
«Παράλληλα, ζητώ με σεβασμό η νομική κυριότητα των φωτογραφιών από εμένα να αναγνωριστεί και να μεταχειριστεί με τον ανάλογο σεβασμό. Ήδη έχουν διαμοιραστεί ευρέως επεξεργασμένες φωτογραφίες, στις οποίες έχουν αφαιρεθεί τα διακριτικά της προστασίας των δικαιωμάτων μου, ακόμη και παραμορφώνοντας κάποια πρόσωπα των θυμάτων, προκαλώντας έτσι συζητήσεις σχετικά με τη γνησιότητα των φωτογραφιών».
Ο Πρόεδρος της Βουλής, Νικήτας Κακλαμάνης, είχε τηλεφωνική επικοινωνία με την υπουργό Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, αναφορικά με το θέμα των φωτογραφιών.
Στην τηλεφωνική επικοινωνία που είχαν, συμφώνησαν ότι εφόσον αποκτήσουμε τις φωτογραφίες με τους 200 εκτελεσθέντες της Καισαριανής, αν αποδειχθεί η γνησιότητά τους, αυτές θα δοθούν στη Βουλή των Ελλήνων.
Αποφασίστηκε, επίσης, εφόσον γίνονται κινήσεις από το υπουργείο Πολιτισμού, να μην κινηθεί και η Βουλή, αλλά ο κ. Κακλαμάνης δήλωσε στην κα Μενδώνη ότι παραμένει στη διάθεσή της για οποιαδήποτε βοήθεια χρειαστεί.
Νωρίτερα, ο Πρόεδρος της Βουλής έκανε δήλωση για τις ιστορικές φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 ατόμων στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944, που ήρθαν στο «φως» της δημοσιότητας, μετά από 82 χρόνια σε διεθνή πλατφόρμα δημοπρασιών (eBay).
«Η Βουλή δεν έχει καμία δουλειά είναι δουλειά του Υπουργείου Πολιτισμού. Εγώ θα ζητήσω την Πέμπτη να με εξουσιοδοτήσει η Διάσκεψη των Προέδρων προκειμένου να ελέγξουμε την γνησιότητα των φωτογραφιών. Υπάρχει νόμος διεθνής που απαγορεύει σε αυτή την πλατφόρμα να εμπορεύεται τεκμήρια πολέμου. Αν δεν υπάρχει τέτοιο κώλυμα η Βουλή θα προσπαθήσει να τις πάρει».
Για το θέμα τοποθετήθηκε και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης κατά την ενημέρωση των πολιτικών συντακτών. Όπως σημείωσε διαβάζοντας σχετική ενημέρωση του υπουργείου Πολιτισμού:
«Οι φωτογραφίες πρέπει να αποκτηθούν από το ελληνικό Κράτος εφόσον είναι γνήσιες. Στην περίπτωση αυτή, αποτελούν μοναδικά τεκμήρια, άρρηκτα συνδεδεμένα με συγκεκριμένο τραγικό γεγονός της ελληνικής ιστορίας, άρα και τμήμα της πολιτιστικής κληρονομιάς του ελληνικού λαού. Το υπ. Πολιτισμού έχει δρομολογήσει τις διαδικασίες διεκδίκησης της απόκτησης τους υπό την προϋπόθεση ότι ο κάτοχός τους ή το Ebay μπορούν να αποκτήσουν τη γνησιότητά τους ή δεχθούν έλεγχο από τους ειδικούς που θα ορίσει το υπουργείο Πολιτισμού».
Ο πρώτος που φέρεται να ταυτοποιήθηκε από την οικογένειά του, είναι ο ψηλός άνδρας με το λευκό πουκάμισο στην πιο κάτω φωτογραφία, όπως γράφουν «Τα Νέα». Πρόκειται για τον μηχανικό στο εργοστάσιο της Ανώνυμης Εταιρείας Οινοπνευματοποιίας στη Μεσσηνία , γεννημένο στην Πύλο Βασίλη Ν. Παπαδήμα, αδερφό του εκδότη Δημήτρη Παπαδήμα, ο οποίος είχε συλληφθεί τον Αύγουστο του 1941 από τους Ιταλούς καραμπινιέρους.
Η συγκλονιστική εικόνα των ανθρώπων που οδηγήθηκαν για εκτέλεση στον τοίχο της Καισαριανής
Η μητέρα του Βασίλη πέθανε από εγκεφαλικό 40 μέρες μετά την εκτέλεση του γιου της. Παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον πως και ο εκδότης Δημήτρης Παπαδήμας, που έφηβος ακόμη εντάχθηκε στην Αντίσταση, παραλίγο να είναι στους ανθρώπους προς εκτέλεση στην Καισαριανή, ενώ στη συνέχεια εξορίστηκε στη Μακρόνησο.
Το πρώτο νέο παιδί, που εικονίζεται, είναι -σύμφωνα με μαρτυρίες- ο Ηλίας Ρίζος του Δημητρίου. Ήταν αρτεργάτης σε βιοτεχνία με ζυμαρικά στη Λαμία (ιδιοκτησίας Παληός / Ράμμος). Για την ακρίβεια, επρόκειτο για μικρή βιοτεχνία με ζυμαρικά, κουλουράκια και ψωμί στην περιοχή του Αγίου Λουκά, στη Λαμία (Κλαραίικα), κοντά στο σπίτι του Άρη Βελουχιώτη. Όταν εισέβαλαν οι Ιταλοί στην πόλη, οι Έλληνες συνεργάτες τους τον παρέδωσαν στο εκτελεστικό απόσπασμα.
Οι εικόνες που κυκλοφόρησαν προς δημοπρασία
Η αιματοβαμμένη Πρωτομαγιά του 1944 έχει καταγραφεί στη συλλογική μνήμη, εξαιτίας του τρομερού μαζικού εγκλήματος, που έγινε στην Καισαριανή.
Στις 27 Απριλίου του 1944 διμοιρία του 8ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ Πελοποννήσου σκοτώνει, σε ενέδρα στον δρόμο Μολάων Σπάρτης στη Λακωνία, τον Γερμανό στρατιωτικό διοικητή Πελοποννήσου, στρατηγό Φράντς Κρεχ και τρεις άνδρες της συνοδείας του. Σε αντίποινα, ο στρατός κατοχής αποφάσισε «την εκτέλεση 200 κομμουνιστών, καθώς και την εκτέλεση όλων των ανδρών που θα συλλαμβάνονται μεταξύ Μολάων και Σπάρτης».
«Και στ’ ανοιχτά του κόσμου, τα καμιόνια, θα ξεφορτώνουν στην Καισαριανή» όπως λέει ο στίχος του γνωστού τραγουδιού
Παρά τις προσπάθειες των οργανώσεων του ΕΑΜ και του αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού για τη διάσωσή τους, η απόφαση υλοποιήθηκε και οι εκτελέσεις των 200 έγιναν την 1η Μαΐου στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Από αυτούς, οι 170 ήταν πρώην κρατούμενοι των φυλακών της Ακροναυπλίας και οι 30 πρώην εξόριστοι από την Ανάφη, που είχαν συλληφθεί για «κομμουνιστική δράση» πριν από την Κατοχή.
Εικόνα πριν την εκτέλεση στο σκοπευτήριο της Καισαριανής
Στην ανάρτησή του χθες για την δημοπρασία των φωτογραφιών, ο δημοσιογράφος Ανδρέας Ρουμελιώτης έγραψε: «Ένας Ιταλός βοηθητικός της Βέρμαχτ με τσιγάρο μπροστά σε ένα φορτηγό. Τα πρόσωπα των μελλοθανάτων, κομμουνιστές οι περισσότεροι, φαίνονται καθαρά. Έξω από την είσοδο του Σκοπευτηρίου, κάτι πεταμένα ρούχα (αυτών που προηγήθηκαν).
Ρούχα πεταμένα έξω από το Σκοπευτήριο
Παράστημα στητό. Βλέμμα σταθερό. Μισάνοιχτα στόματα κατά το βάδισμα – κάτι τραγουδούν. Ένας σηκώνει το χέρι σε γροθιά. Ο αστυνομικός στην πύλη του Σκοπευτηρίου χαμογελάει».
Λίγες ώρες μετά τη δημοσίευση των φωτογραφιών, που αναδεικνύουν την ηρωική στάση των 200 κομμουνιστών, που αντίκρυσαν θαρρετά το εκτελεστικό απόσπασμα, προκλήθηκαν υλικές φθορές στο μνημείο της Καισαριανής.
Η Δημοτική Αρχή Καισαριανής καταδίκασε τον βανδαλισμό που έγινε από αγνώστους στη μαρμάρινη πλάκα που αναφέρει την εκτέλεση την Πρωτομαγιά του 1944.