Οι δημοπρασίες μεταφοράς αμερικανικού αερίου προς Βαλκάνια, Ουκρανία δεν προσελκύουν ενδιαφέρον, αλλά ο σχεδιασμός για δεύτερη πλωτή μονάδα LNG προχωρά
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας ενέκρινε τους περιβαλλοντικούς όρους για τη δημιουργία 2ου FSRU, θα είναι 2 χιλιόμετρα πιο κοντά στην ακτή του λιμανιού μας σε σχέση με το υφιστάμενο
Χαμηλό αποδείχθηκε το ενδιαφέρον των χρηστών στη δημοπρασία δέσμευσης δυναμικότητας του Κάθετου Διαδρόμου για τον Φεβρουάριο, επιβεβαιώνοντας την επιφυλακτικότητα που επικρατεί τους τελευταίους μήνες γύρω από τη συγκεκριμένη διαδρομή μεταφοράς αμερικανικού φυσικού αερίου προς Βαλκάνια και Ουκρανία μέσω Αλεξανδρούπολης
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, την ίδια στιγμή, έδινε το «πράσινο φως» για τους περιβαλλοντικούς όρους για την κατασκευή 2ου FSRU στην Αλεξανδρούπολη.
Οι λόγοι πίσω από τη χαμηλή συμμετοχή
«Ο Κάθετος Διάδρομος είναι ένα έργο μεγάλης γεωπολιτικής και οικονομικής σημασίας και είμαστε ευτυχείς που γίνεται πραγματικότητα», έλεγε ο πρωθυπουργός τον περασμένο Νοέμβριο, υποδεχόμενος στην Αθήνα τους υπουργούς Εσωτερικών και Ενέργειας των ΗΠΑ. «Η Ελλάδα είναι η φυσική πύλη εισόδου του αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Ευρώπη», τόνιζε τότε.
Εκτοτε, έχουν μεσολαβήσει μερικές συμφωνίες για την ολοκλήρωση υποδομών, έχουν επισπευσθεί σχεδιασμοί για κατασκευή τρίτου σταθμού LNG, η ΔΕΠΑ Εμπορίας με την Aktor Energy και την αμερικανική Venture Global συμφώνησαν εισαγωγή 0,7 δισ. κυβικών μέτρων αμερικανικού αερίου από το 2030 για είκοσι χρόνια. Η ίδια συμφώνησε με την ουκρανική Naftogaz –παρουσία Ζελένσκι στην Αθήνα– την τροφοδοσία της Ουκρανίας με αέριο μέχρι τον Μάρτιο. Ωστόσο, το ενδιαφέρον για τον Κάθετο Διάδρομο παραμένει περιορισμένο.
Πιο συγκεκριμένα, στη νέα δημοπρασία προσφέρονταν 71 γιγαβατώρες και κατατέθηκαν προσφορές για 48 MWh, μόλις για το 0,0006%, που αφορούσε τη μεταφορά 48 μεγαβατωρών μέσω της Ρεβυθούσας, ενώ δεν εκδηλώθηκε ενδιαφέρον για τις δύο εναλλακτικές οδεύσεις, μέσω του FSRU Αλεξανδρούπολης και του αγωγού TAP.
Η εικόνα αυτή έρχεται σε συνέχεια της δημοπρασίας του Δεκεμβρίου, η οποία επίσης δεν προσέλκυσε συμμετοχές, παρά τις προσδοκίες που είχαν καλλιεργηθεί για σταδιακή ενεργοποίηση του διαδρόμου.
Σύμφωνα με το energypress.gr, πηγές του ΥΠΕΝ αποδίδουν την κατάσταση σε ένα μίγμα παραγόντων. Πρώτον, στη διεθνή γεωπολιτική αβεβαιότητα, η οποία επηρεάζει άμεσα τις αποφάσεις των traders και αυξάνει την απροθυμία ανάληψης ρίσκου. Δεύτερον, στην ασαφή, όπως τη χαρακτηρίζουν, στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία έχει μεν αποφασίσει τη σταδιακή απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, χωρίς ωστόσο να έχουν επιλυθεί κρίσιμες ρυθμιστικές εκκρεμότητες για την ανάδειξη και στήριξη εναλλακτικών οδών εφοδιασμού.
Καθοριστικό ρόλο φέρεται να έπαιξε και η απουσία της ΔΕΠΑ από τη δημοπρασία. Η ελληνική εταιρεία, που θεωρείται βασικός δυνητικός χρήστης του Κάθετου Διαδρόμου, δεν συμμετείχε, καθώς, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ο βασικός της πελάτης, η Naftogaz, δεν αποδέχθηκε την προσφορά και επέλεξε φθηνότερες διαδρομές εφοδιασμού.
Η Πολωνία κερδίζει έδαφος
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η πολωνική πηγή εξελίσσεται πλέον στην κυρίαρχη οδό τροφοδοσίας της Ουκρανίας, ξεπερνώντας ακόμη και τη διαδρομή μέσω Ουγγαρίας. Και οι δύο αυτές επιλογές εμφανίζουν χαμηλότερο κόστος σε σχέση με τον άξονα Ελλάδα–Ουκρανία, γεγονός που δυσχεραίνει την εμπορική ελκυστικότητα του Κάθετου Διαδρόμου στη σημερινή συγκυρία.
Υπενθυμίζεται ότι ο Κάθετος Διάδρομος περιλαμβάνει το πλέγμα αγωγών που ξεκινά από την Ελλάδα, διασχίζει τα Βαλκάνια και καταλήγει στην Ουκρανία, με στόχο να αποτελέσει βασική πύλη μεταφοράς LNG, κυρίως αμερικανικής προέλευσης, προς την Ανατολική Ευρώπη.
Κόστη, ρυθμιστικά ερωτήματα και «καμπανάκια»
Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι τα υψηλότερα κόστη έναντι ανταγωνιστικών διαδρομών, σε συνδυασμό με τα αντιφατικά μηνύματα που εκπέμπει η Κομισιόν για το κατά πόσο τα προσφερόμενα προϊόντα είναι απολύτως συμβατά με το κοινοτικό ρυθμιστικό πλαίσιο, λειτουργούν αποτρεπτικά για τους δυνητικούς χρήστες και κρατούν «φρεναρισμένη» την αξιοποίηση της υποδομής.
Το ζήτημα αυτό ανέδειξε πρόσφατα και ο CEO του ομίλου AKTOR, Αλέξανδρος Εξάρχου, από το βήμα του Davos Lodge, στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ. Όπως τόνισε, για να καταστεί ο Κάθετος Διάδρομος πραγματικά ανταγωνιστικός, απαιτείται πιο ενεργή στήριξη από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ακόμη και μέσω επιδότησης κρίσιμων υποδομών.
«Η Ευρώπη δεν μπορεί να παρακολουθεί από απόσταση. Αν θέλουμε το αμερικανικό LNG να γίνει συγκρίσιμο, σταδιακά, με τις τιμές που θα έχει το ρωσικό αέριο σε βάθος δεκαετίας, χρειάζονται επενδύσεις, όπως ένα δεύτερο FSRU, και κάποιος πρέπει να τις χρηματοδοτήσει», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ένα project με φιλοδοξίες, αλλά και εμπόδια
Παρά το γεγονός ότι ο Κάθετος Διάδρομος έχει ενταχθεί στις οκτώ Ενεργειακές Λεωφόρους που προτεραιοποιεί η ΕΕ, τα μέχρι τώρα σήματα από την αγορά αποτυπώνουν δισταγμό και αναμονή. Η χαμηλή συμμετοχή στις δημοπρασίες ενισχύει την άποψη ότι, για να μετατραπεί σε βασικό άξονα τροφοδοσίας της Ανατολικής Ευρώπης, απαιτείται σαφέστερο ρυθμιστικό πλαίσιο, μείωση κόστους και πιο αποφασιστική ευρωπαϊκή στήριξη.
Μέχρι τότε, η υποδομή παραμένει διαθέσιμη αλλά χωρίς ουσιαστική εμπορική αξιοποίηση, σε μια περίοδο που η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης συνεχίζει να αποτελεί κορυφαίο ζητούμενο.
Έρχεται και 2ο FSRU;
Την ίδια στιγμή, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας υπέγραψε την Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) για την εγκατάσταση και λειτουργία του 2ου Ανεξάρτητου Συστήματος Φυσικού Αερίου Θράκης, το οποίο θα αποτελεί τη δεύτερη υποδομή του ομίλου Κοπελούζου, έπειτα από το FSRU Αλεξανδρούπολης που ήδη λειτουργεί.
Σύμφωνα με τους περιβαλλοντικούς όρους, οι οποίοι θα ισχύουν για μια 15ετία, η νέα πλωτή μονάδα αποθήκευσης και αεριοποίησης LNG θα έχει μέγιστη ετήσια δυναμικότητα 6 δισ. m3 φυσικού αερίου, δηλαδή κατάτι μεγαλύτερη από εκείνη της υφιστάμενης υποδομής στην Αλεξανδρούπολη που φτάνει στα 5,5 δισ. m3 φυσικού αερίου. Η μέγιστη ωριαία δυναμικότητα αεριοποίησης φυσικού αερίου του FSRU Θράκης θα είναι 625.000 Νm3 /h σε συνθήκες συνεχούς κανονικής λειτουργίας. Η μεταφορά του LNG θα γίνεται με δεξαμενόπλοια χωρητικότητας φορτίου 75.000 έως 170.000 m3, τα οποία θα προσδένονται στην πλωτή μονάδα του έργου. Το υγροποιημένο φυσικό αέριο θα μεταφέρεται αποθηκευμένο στους -162°C.
Επίσης, ενώ το υπάρχον FSRU βρίσκεται αγκυροβολημένο σε απόσταση 17,6 χιλιομέτρων νοτιοδυτικά του λιμανιού της Αλεξανδρούπολης και 10 χλμ. από την κοντινότερη ακτή στη Μάκρη του Έβρου, το δεύτερο προβλέπεται να είναι αγκυροβολημένο 9 χλμ νοτιοδυτικά της Αλεξανδρούπολης, σε απόσταση 8 χλμ από την απέναντι ακτή.
Το προφίλ του έργου
Σύμφωνα με το worldenergynews.gr, το έργο θα περιλαμβάνει έναν Υπεράκτιο Πλωτό Τερματικό Σταθμό LNG, ο οποίος θα αποτελείται από μια μόνιμα αγκυροβολημένη Πλωτή Μονάδα Αποθήκευσης/Αεριοποίησης LNG (Floating Storage & Regasification Unit – FSRU). Το FSRU θα έχει τέσσερεις δεξαμενές αποθήκευσης υγροποιημένου φυσικού αερίου, συνοδευτικές αντλίες, σωληνώσεις και εξοπλισμό επαναεριοποίησης. Θα περιλαμβάνει τις εγκαταστάσεις παραλαβής/παράδοσης για την αγκυροβόληση των πλοίων μεταφοράς LNG (συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων εκφόρτωσης, σωληνώσεων και τερματισμού λειτουργίας), σύστημα διαχείρισης Boil-Off Gas, βοηθητικές εγκαταστάσεις και συστήματα διαχείρισης αποβλήτων, ασφαλείας και άλλες εγκαταστάσεις.
Το μόνιμο αγκυροβόλιο της μονάδας θα είναι 9 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Αλεξανδρούπολης, σε βάθος περίπου 35 μέτρων. Θα διαθέτει δύο εύκαμπτους σωλήνες για τη μεταφορά φυσικού αερίου από τη μονάδα FSRU προς τον υποθαλάσσιο αγωγό. Ο υποθαλάσσιος αγωγός θα έχει μήκος περίπου 15 χιλιομέτρων και θα ακολουθεί χερσαίο τμήμα αγωγού 5 χιλιομέτρων. Ο αγωγός θα προσαιγιαλωθεί τέσσερα χιλιόμετρα ανατολικά της Αλεξανδρούπολης, ενώ πλησίον της περιοχής προσαιγιάλωσης θα εγκατασταθεί παράκτιος σταθμός βανοστασίου. Ο αγωγός θα καταλήξει στον Σταθμό Παραλαβής Ξέστρου, κοντά στο σημείο διασύνδεσης με το Σύστημα Μεταφοράς Φυσικού Αερίου και σε γειτνίαση με τις εγκαταστάσεις του Μετρητικού/Ρυθμιστικού Σταθμού διασύνδεσης.
Κόστος επένδυσης
Ωστόσο, η ανάπτυξη νέων πλωτών σταθμών επαναεριοποίησης LNG (FSRU) στην Ελλάδα αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια, παρά τη στρατηγική σημασία τους για την ενεργειακή ασφάλεια και την απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο. Και το βασικό «αγκάθι» είναι οικονομικό.
Ειδικότερα, για το FSRU Θράκης, όπως είχε αναφέρει προσφάτως και ο κ. Δημήτρης Κοπελούζος, το κόστος επένδυσης είναι ιδιαιτέρως υψηλό και εκτιμάται σε τουλάχιστον στα 650 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, καλείται να υλοποιηθεί χωρίς τις γενναίες ευρωπαϊκές επιδοτήσεις του παρελθόντος, σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον τιμών και αυξανόμενων επιλογών για τους traders και δίχως δυνατότητα ευνοϊκής χρηματοδότησης από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Αυτά οδηγούν στην ανάγκη για υψηλότερες ταρίφες ώστε τοέργο να είναι βιώσιμο, την ώρα που ο ανταγωνισμός είναι μεγάλος από άλλες αντίστοιχες υποδομές στην Ανατολική και Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Για να καταστεί εφικτή η επένδυση, απαιτούνται χαμηλότερες ταρίφες στον Κάθετο Διάδρομο, μακροχρόνια συμβόλαια για μεγάλες ποσότητες και ισχυρές εγγυήσεις σε επίπεδο ΕΕ Παρόμοιες προκλήσεις καλούνται να αντιμετωπίσουν και τα άλλα FSRU projects που “ψήνονται”, όπως της Motor Oil και της HELLENiQ ENERGY.
Κική Ηπειρώτου