Τα κομμάτια του ενεργειακού «παζλ» για την πλήρη ενεργοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου τοποθετούνται πλέον με καταιγιστικούς ρυθμούς.
Μετά το μπαράζ των μακροχρόνιων συμφωνιών για αμερικανικό LNG στην Ουάσιγκτον -με την Atlantic SEE LNG Trade σε πρωταγωνιστικό ρόλο- και την Κοινή Διακήρυξη του Transatlantic Gas Security Summit, η δράση μεταφέρεται στο πεδίο των Διαχειριστών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το σήμα που εκπέμπεται είναι σαφές: Οι ρυθμιστικές αγκυλώσεις υποχωρούν προκειμένου να ενισχυθεί το εμπορικό ενδιαφέρον για το εμβληματικό project που μετατρέπει την Ελλάδα σε κεντρικό πυλώνα της διατλαντικής ενεργειακής συνεργασίας.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στο πλαίσιο τεχνικών συζητήσεων στην Ουάσιγκτον με τη συμμετοχή της Κομισιόν και του αμερικανικού υπουργείου Ενέργειας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, διά της επικεφαλής της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας Ντίτε Γιουλ Γιόργκενσεν, έδειξε σαφή διάθεση μετακίνησης από τις προηγούμενες θέσεις της. Συγκεκριμένα, οι Βρυξέλλες φέρονται διατεθειμένες να εξετάσουν ένα βελτιωμένο προϊόν δέσμευσης δυναμικότητας στον Κάθετο Διάδρομο, ξεπερνώντας την προηγούμενη άκαμπτη θέση για προϊόντα περιορισμένης διάρκειας (μόλις ενός μηνός), τα οποία αντιμετωπίζονταν με επιφυλακτικότητα από τους συμμετέχοντες στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου. Η βούληση για την επίλυση των ανοιχτών μετώπων -από τη χρηματοδότηση έως τις υψηλές χρεώσεις διαμετακόμισης- θα επικυρωθεί στο κρίσιμο ραντεβού που έχει ήδη κλειστεί για τις 3 Μαρτίου στις Βρυξέλλες.
Οι συμφωνίες LNG ως μοχλός για τις υποδομές και η παρέμβαση της Exim Bank
Στελέχη της αγοράς επισημαίνουν ότι τα μακροπρόθεσμα συμβόλαια που υπεγράφησαν στις ΗΠΑ λειτουργούν ως «πολιορκητικός κριός» για την επίλυση των εκκρεμοτήτων του Κάθετου Διαδρόμου. Για να καταστεί όμως η διαδρομή ανταγωνιστική και να αυξηθεί η δυναμικότητά της, απαιτείται και χρηματοδοτική στήριξη, κάτι που αναδεικνύει και το Κοινό Ανακοινωθέν των 13 χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που εκδόθηκε προχθές. Στο πλαίσιο αυτό, το επόμενο διάστημα αναμένεται να τεθούν επί τάπητος πρωτοβουλίες όπως παροχή χαμηλότοκων πιστώσεων από φορείς όπως η αμερικανική κρατική τράπεζα εξαγωγικών πιστώσεων Exim Bank για τον τεχνικό εξοπλισμό (σταθμοί συμπίεσης) σε Βουλγαρία και Ρουμανία, αποτρέποντας την αύξηση στις ταρίφες μεταφοράς, που θα επιβάρυνε τον τελικό καταναλωτή.
Δεν είναι τυχαίο ότι η Ρουμανία ανακήρυξε ήδη ως έργα εθνικής σημασίας τον εκσυγχρονισμό πέντε μετρητικών σταθμών στο σκέλος του Κάθετου Διαδρόμου που βρίσκεται στην επικράτειά της, δίνοντας σήμα fast tracking των σχετικών έργων. Αντίστοιχα, η Βουλγαρία υπογράμμισε ότι επιδιώκει την ολοκλήρωση των έργων αναβάθμισης έως το τέλος του έτους, επιδιώκοντας παράλληλα κοινοτική χρηματοδότηση από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού της Ε.Ε.
Ο ρόλος της Atlantic SEE LNG και το «μοντέλο Αλεξανδρούπολης»
Πέρα από τη «ραχοκοκαλιά» του Διαβαλκανικού Αγωγού, στο προσκήνιο μπαίνουν πλέον και νέες υποδομές. Η Atlantic SEE LNG Trade υπογραμμίζει ότι η απαγόρευση του ρωσικού αερίου ανοίγει τεράστιες αναπτυξιακές προοπτικές, με την εταιρεία να αξιολογεί ήδη τη συμμετοχή της σε νέα FSRU και μονάδες ηλεκτροπαραγωγής.
Σε αυτό το αφήγημα εντάσσεται και η νέα μονάδα των 800 MW στην Αλεξανδρούπολη των ΔΕΗ και ΔΕΠΑ Εμπορίας που επισκέφθηκε χθες ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης. Η επίσκεψη είχε ισχυρή σημειολογία, καθώς ο πρωθυπουργός συνέδεσε τη μονάδα με τον Κάθετο Διάδρομο και το FSRU της Αλεξανδρούπολης. Πίσω από τις δηλώσεις του μπορεί να διαβάσει κανείς το ότι η Ελλάδα πλέον δεν θα εξάγει μόνο αέριο, αλλά θα μετατρέπει το αμερικανικό LNG σε ηλεκτρισμό, εξάγοντας και ρεύμα προς τον Βορρά και ενισχύοντας τον ρόλο της ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Η στρατηγική σύγκλιση των χωρών του Διαδρόμου είναι πλέον πιο ισχυρή από ποτέ. Ενδεικτική είναι η δήλωση του CEO της ουκρανικής Naftogaz, Oleksiy Chernyshov, που χαρακτήρισε τη συμφωνία με την Atlantic SEE LNG ως «εγγύηση» για τη μόνιμη ενσωμάτωση της Ουκρανίας στον ευρωπαϊκό χάρτη και το οριστικό τέλος στους ρωσικούς ενεργειακούς εκβιασμούς. Με τη Βουλγαρία να εστιάζει στη χρηματοδότηση και τη Ρουμανία στην ανταγωνιστικότητα των χρεώσεων, ο Κάθετος Διάδρομος μετατρέπεται από σχέδιο σε μια νέα, μη αναστρέψιμη ενεργειακή πραγματικότητα.