Γιώργη με τη γλυκειά φωνή
Και τις φαρδιές τις πλάτες
Πες μου την ύστερη στιγμή
Τί βρήκες και τραγούδησες
Και τάραξες στη γειτονιά
Ως πέρα στο Παγκράτι
Τους φανταζόμασταν όμορφους, ψηλούς, γενναίους. Να βαδίζουν με πεντακάθαρα λευκά πουκάμισα, περήφανο βήμα και ψηλά το κεφάλι, προς το εκτελεστικό απόσπασμα.
Τους φανταζόμασταν έτσι, γιατί έτσι τους περιέγραφαν όλοι όσοι έζησαν τα γεγονότα.
Και κυρίως γιατί έτσι μας τους έδειξε ο Παντελής.
Πέρασαν σχεδόν 10 χρόνια από τότε που προβλήθηκε το Τελευταίο Σημείωμα, αυτή η ωδή στην περηφάνεια, στην αγάπη και στην ελευθερία, αυτό το αριστούργημα του Παντελή Βούλγαρη.
Δέκα χρόνια που πέρασαν πάνω μας όλοι οι τροχοί, και να που ήρθαν πάλι τα ίδια τα όνειρά μας να μας σώσουν.
Ήρθαν για πρώτη φορά στη δημοσιότητα αυθεντικές φωτογραφίες των 200 της Καισαριανής, των κομμουνιστών που εκτελέστηκαν ως αντίποινα, κατά την προσφιλή μέθοδο των Γερμανών κατακτητών.
Κι έμοιαζαν τόσο πολύ στους πρωταγωνιστές του Παντελή, που θα ‘λεγες πως κάποιος τις είχε βάλει εκεί κρυφά, για να τις ανακαλύψουμε μέσα στο διπλωμένο τελευταίο σημείωμα, την κατάλληλη στιγμή. Την στιγμή της έσχατης ταπείνωσης, όταν πρώτο θέμα στην Ελλάδα των σόσιαλ μήντια, τη μέρα που έρχονται στο φως οι φωτογραφίες, είναι η Eurovision…
Και μας συγκίνησαν και μας τάραξαν και δεν κλείσαμε μάτι όλη τη νύχτα πολλοί από μας θέλω να πιστεύω, ψάχνοντας τί τάχα να τραγούδησε ο Γιώργης με την γλυκιά φωνή; Λευτεριά Πανώρια κόρη; Πότε θα κάνει ξαστεριά; Ή Διαμάντι δαχτυλίδι που λέγαν στην ταινία;
Εν τω μεταξύ η κυβέρνηση σωπαίνει, οι φασίστες που έχουμε για υπουργούς και ειδικά οι πιο λαλίστατοι απ’ αυτούς σωπαίνουν, το υπουργείο Πολιτισμού σωπαίνει. Τα κόμματα της Αριστεράς μιλάνε και ζητάνε να αναλάβει η επίσημη Ελλάδα, το επίσημο κράτος, η Βουλή, να αγοράσει αυτές τις φωτογραφίες να τις πάρει μακριά από την ευτέλεια των ιντερνετικών δημοπρασιών, να ιδρύσει επιτέλους κι ένα Μουσείο Εθνικής Αντίστασης.
Η κυβέρνηση σωπαίνει αλλά ο ναζιστικός υπόκοσμος που κάνει πάρτι επί των ημερών της κραυγάζει: λίγες ώρες μετά την δημοσιοποίηση των φωτογραφιών πάνε και σπάνε το μνημείο των εκτελεσμένων στην Καισαριανή. Φασίστας και ηλίθιος είναι πλεονασμός. Δεν καταλαβαίνουν έτσι ότι υπογράφουν για άλλη μια φορά με τίνος το μέρος ήταν και τότε και τώρα. Στο μπλόκο της Κοκκινιάς, στον τοίχο της Καισαριανής, στο Δίστομο, στην Κάνδανο στο Κοντομαρί, στα Καλάβρυτα. Ηταν απέναντι με τους κατακτητές, με τους “νικητές”, ήταν εκεί μαζί με τις κάνες που πυροβολούσαν Έλληνες. Αλλού φορούσαν κουκούλες κι έδείχναν με το δάχτυλο ποιος είναι ο κομμουνιστής που πρέπει να εκτελεστεί. Οι απόγονοι τους έγιναν κυβερνήτες. Ξαναφυλάκισαν ξαναβασάνισαν, ξαναδολοφόνησαν άλλους νέους με πρησμένα πόδια, που τους ξαναείπαν αλήτες. Άλλους νέους που αψήφησαν τα όπλα σε ταράτσες και προαύλια. Συμπαράσταση λαέ- εδώ Πολυτεχνείο, εδώ Πολυτεχνείο.
Ας μην αμαυρώσει καμιά διαμάχη περί ιδιοκτησίας ή περί αυθεντικής ιστορικής ερμηνείας αυτή την μεγάλη στιγμή.
Ο θείος Στέφανος ο πανέμορφος 19χρονος αδερφός της μάνας μου, ο θείος που δεν γνώρισα αλλά τον ξέρω πιο πολύ από τους υπόλοιπους που γνώρισα, ο θείος που μας κοίταζε κάθε Κυριακή από τον τοίχο της τραπεζαρίας κι απ΄ την αιώνια νεότητα του, μ ένα βλέμμα αινιγματικό, ίσως αυτός θα έλυνε όλα τα διλήμματα των Ιστορικών. Θα έλεγε πως τον συνέλαβαν χωρίς να έχει κάνει τίποτα απολύτως, απλώς επειδή ήταν στην ΕΠΟΝ, πως τον συνέλαβαν οι “Ελληνες” χωροφύλακες και τον παρέδωσαν σιδηροδέσμιο στους Γερμανούς, μαζί με άλλους πατριώτες, ως αντίποινα, ναι ως αντίποινα, για την δολοφονία ενός Γερμανού ταγματάρχη. Επαναλαμβάνω οι “Ελληνες” τον παρέδωσαν στους Γερμανούς. Πήγε ο παππούς μου κλαίγοντας και έπεσε στα πόδια του Γερμανού διοικητή ο οποίος έτρωγε κάθε μέρα στο επιταγμένο εστιατόριο του παππού: -“Οχι το παιδί μου μη! Δεν εχει κάνει τίποτα!”
-“Ντεν μπορώ Σκαράκης, λυπάμαι, οι ντικοί σου λένε μεγκάλο κομμουνιστή”
“Μεγκάλο κομμουνιστή” το 19χρονο και το στήσανε στον τοίχο.
Σεπτέμβρης του 1944 η τελευταία εκτέλεση που έγινε στα Χανιά, στην Αγιά. Μια οικογένεια που ρήμαξε για πάντα. Και η συνέχεια στο βιβλίο της Μάρως Δούκα “Το δίκιο είναι ζόρικο πολύ”.
Διαβάστε το να καταλάβετε γιατί στα Χανιά οι Γερμανοί έμειναν οχτώ μήνες περισσότερο απ’ ότι στην υπόλοιπη Ελλάδα, πολεμώντας μαζί με τους Αγγλους και τους “Ελληνες” τον ΕΛΑΣ αποκλεισμένο πίσω απ΄ τις Μαδάρες. Γιατί ο αρχηγός τους και βασικός συνεργάτης των Γερμανών εξακολουθεί να στέκεται καμαρωτός στο Δημοτικό κήπο.
Για τα δικά μου συμπεράσματα δε χρειάζομαι κανέναν ιστορικό.
Μπορεί όμως κάποιος να μου πει την ύστερη στιγμή τί βρήκαν και τραγούδησαν;