Για τους Σκανδιναβούς, υπάρχει ένας μύθος που μας βολεύει. Βοηθάει και το μπόι τους, το άσπρο δέρμα τους, τα ξανθά μαλλιά τους, τα γαλαζοπράσινα επί το πλείστον μάτια τους. O μύθος της ψυχρότητας. Είναι ψυχροί, απόμακροι, δεν είναι θερμοί, εκδηλωτικοί και χαρωποί σαν εμάς, εδώ στο Νότο. Τρώνε μια σαλάτα μόνο το μεσημέρι και πολύ νωρίς το βράδυ, δεν πλακώνονται στα σουβλάκια σα να μην υπάρχει αύριο, τους κοιτάμε με οίκτο και κάποια περιφρόνηση τα καλοκαίρια στο νησί. Τα σπίτια τους δεν είναι πελώρια και φορτωμένα σα να πρόκειται να ζήσουν χίλια χρόνια και τα ρούχα τους είναι απλά και τόσα όσα χρειάζονται. Μάλλον δηλαδή είναι και τσιγκούνηδες.
Αν δεν έχετε γνωρίσει αρκετούς ανθρώπους από τη Δανία, τη Σουηδία και κυρίως τη Νορβηγία και την Ισλανδία, ίσως είναι σκόπιμο να δείτε σύγχρονο σινεμά και ακόμα ευκολότερο να δείτε μερικές σειρές του ΝΕΤΦΛΙΞ, από τις άφθονες που γυρίζονται στις χώρες αυτές.
Στη χώρα της Σπασμένης Φλέβας βέβαια, ακόμα και ο Μπέργκμαν θα φάνταζε σήμερα τρυφερός και η απόγνωση των ηρώων του, ωχριά μπροστά στην απόγνωση του ήρωα της ταινιάρας του Οικονομίδη. Στον Μπέργκμαν η απόγνωση είναι υπαρξιακή, ψυχαναλυτικού τύπου, δεν είναι απόγνωση υπαρξιακή αρπακτικού τύπου, όπως η απόγνωση του Θωμά Αλεξόπουλου.
Ο Γιόακιμ Τρίερ, ο Δανο- Νορβηγός που στα 51 του χρόνια μάς πρόσφερε δυο τουλάχιστον σπουδαίες ταινίες, μιλώντας στην απονομή των βραβείων της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου όπου η ταινία του Συναισθηματική Αξία τα πήρε όλα κι έφυγε κυριολεκτικά, είπε ότι η Νορβηγία είναι μια μικρή χώρα που μέχρι τώρα αισθανόταν κάπως σαν προάστιο της Ευρώπης.
Όντως η Νορβηγία είναι μια μικρή χώρα και σε έκταση αλλά κυρίως σε πληθυσμό, καθώς οι θερμοκρασίες είναι πολύ χαμηλές- έχει μόνο πεντέμισι εκατομμύρια κατοίκους. Και από αυτά τα μισά από μας εκατομμύρια, υπάρχει μια κινηματογραφική παραγωγή πολύ ανώτερη από τη δική μας που, έχει οδηγήσει στις υποψηφιότητες των Όσκαρ πολλές ταινίες. Ενώ εμείς εδώ πανηγυρίζουμε ακόμα και σήμερα για τις τέσσερις υποψηφιότητες της Βουγονίας του Λάνθιμου,
Λες και ο Λάνθιμος είναι δικός μας, είναι ελληνικό προϊόν όπως η φέτα. Και ξεκινάνε τα ρεπορτάζ στα ελληνικά ΜΜΕ με τις τέσσερις υποψηφιότητες του Λάνθιμου και οι εννέα της Συναισθηματικής Αξίας δεν αναφέρονται καν στους τίτλους.
Το τί θα προτάξει βέβαια καθένας στο ρεπορτάζ του, είναι θέμα αντίληψης και συνείδησης. Ωστόσο εγώ αν έκανα κινηματογραφικό ρεπορτάζ, θα έλεγα WTF ποια είναι αυτή ταινία που ξαφνικά βρίσκεται με 16 υποψηφιότητες; Περισσότερες δηλαδή και από το επιεικώς απαράδεκτο “Η μία μάχη μετά την άλλη”. Ποια είναι αυτή η ταινία; Η ταινία Sinners, μια ταινία με μαύρους βρυκόλακες! Μια ταινία για το ρατσισμό οπωσδήποτε, μια ταινία από κεινες που αριστοτεχνικά ξεπλένουν τις ενοχές της λευκής Αμερικής- και το λέω χωρίς να την έχω δει και χωρίς κανένα ενδοιασμό.
Η Συναισθηματική Αξία είναι κατά τη γνώμη μου η καλύτερη ταινία της χρονιάς και δικαίως βραβεύτηκε κατά κόρον από την Ευρωπαΐκή Ακαδημία Κινηματογράφου. Είναι μία ταινία για τα σπίτια που μας στεγάζουν και μας προστατεύουν ή που μας αφήνουν έκθετους στην παγωνιά φυσική και ψυχική. Είναι μια ταινία για την Τέχνη, που μας γεμίζει και μας εξαγνίζει ή που μας προσφέρει βολικό άλλοθι για τις ασυνέπειες και τη σκληρότητά μας. Είναι μια ταινία για τη σχέση των γονιών με τα παιδιά τους και κυρίως των πατεράδων με τις κόρες τους. Μια ταινία για την συγχώρεση, την κατανόηση, την αγάπη. Είναι επίσης μια ταινία με εκπληκτικούς “ψυχρούς”ερμηνευτές, που σε ταράζουν χωρίς καν να υψώσουν τη φωνή τους και σε κάνουν να βουρκώνεις απλώς μ΄ ένα βλέμμα τους. Ο Στέλαν Σκάρσγκαντ της “παλιάς” φρουράς και η νεότατη Ρενάτε Ρέισβε, μακράν η καλύτερη ηθοποιός που κυκλοφορεί αυτή τη στιγμή.
Διότι οι Σκανδιναβοί δεν είναι ψυχροί, είναι πιο ουσιαστικοί από μας. Αγαπάνε και πονάνε κι αυτοί αλλά βαθειά, χωρίς φιγούρες και κορώνες, με απλότητα. Δείτε ας πούμε την Νορβηγική σειρά Pernile με ηρωίδα μια σαρανταπεντάρα μάλλον κοντόχοντρη, μάλλον ασχημούλα, χωρισμένη με δύο κόρες, κοινωνική λειτουργό και δείτε πως συμπεριφέρεται στις δυσκολίες και πως διεκδικεί την ευτυχία της.
Ο Γιόακιμ Τρίερ στις συνεντεύξεις του απαντάει πάντα στην ίδια ερώτηση. Αν είναι επηρεασμένος από τον Ίνγκμαρ Μπέργκμαν. Και όσον αφορά την κινηματογραφία με τα close up πλάνα φυσικά και είναι τέλεια αλλά θα του δώσω το λόγο για να σας πούμε ακριβώς την δική του διατύπωση το ωραιότερο πράγμα που έχω ακούσει τα τελευταία χρόνια από τότε που διάβασα το γράμμα σε ένα φίλο γερμανό του Αλμπέρ Καμύ όπου γράφει: “ο ηρωισμός είναι εύκολος, η ευτυχία είναι το δύσκολο”
Λέει λοιπόν ο Τρίερ: “Στις ταινίες του Μπέργκμαν βλέπεις ανθρώπους σε απόγνωση που δεν βρίσκουν απάντηση. Αλλά εγώ προσπαθώ να βρω κάποια παρηγοριά, κάτι που νομίζω ότι ο Μπέργκμαν δεν επέτρεψε ποτέ στον εαυτό του. Νομίζω πως για την εποχή μας η τρυφερότητα είναι το νέο πανκ. Το πιο τολμηρό και ριψοκίνδυνο πράγμα.”
Δείτε την Συναισθηματική αξία, παίζεται ακόμα. Επιτρέψτε στον εαυτό σας τον κίνδυνο της τρυφερότητας.