«Η Τέχνη σ’ αυτούς τους δύσκολους καιρούς των αποφάσεων, πρέπει να αποφασίσει» έγραφε ο Μπέρτολτ Mπρεχτ. Και γίνεται ξανά η Γερμανία πεδίο αυτής της μάχης, της διαρκούς μάχης ανάμεσα στους ανθρώπους της Τέχνης που αποστρέφουν το βλέμμα και σ’ αυτούς που κοιτάζουν κατάματα το αίμα που χύνεται άδικα, ακόμα κι αν χύνεται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.
Και δεν είναι μόνο η Γερμανία. Ο ξεπουπουλιασμένος Βρετανικός λέων, που ανθίσταται σθεναρά στο δίκαιο αίτημα της Ελλάδας να επιστραφούν τα γλυπτά του Παρθενώνα, έβαλε την ουρά στα σκέλια και έσπευσε σε χρόνο μηδέν, να ικανοποιήσει το αίτημα μιας οργάνωσης ισραηλινών δικηγόρων που διέταξαν ν’ αφαιρεθεί το όνομα Παλαιστίνη από διάφορα εκθέματα χιλιετιών. Διότι έτσι λέει αμφισβητείται η ύπαρξη του Ισραήλ, που υπήρχε λέει ως κράτος της Ιουδαίας 1000 χρόνια πριν. Και να γράφουνε λέει, ως προέλευση αυτών των εκθεμάτων “Χαναάν”.
Η γη Χαναάν! Όπου η Παλαιά Διαθήκη εισβάλει στην Eυρωπαϊκή Ιστορία και ο Μεσαίωνας επιστρέφει στην σκοτεινή ήπειρο.
Δεν είναι τυχαίο ότι ευρωπαϊκές χώρες με προεξάρχουσα τη Γαλλία ξεκίνησαν ένα κυνήγι μαγισσών κατά της Φραντζέσκα Αλμπανέζε ζητώντας της να παραιτηθεί διότι τάχα αποκάλεσε το Ισραήλ “κοινό εχθρό της ανθρωπότητας”. Η γενναία νομικός, ειδική εισηγήτρια του ΟΗΕ για την Παλαιστίνη, έχει ήδη υποστεί κάτι που δεν έχει υποστεί κανείς αξιωματούχος του ΟΗΕ μέχρι σήμερα. Κυρώσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Στο χώρο μπήκαν τώρα και χώρες ευρωπαϊκής ένωσης με πρώτη τη Γαλλία, όπου βουλευτής κατέθεσε στο κοινοβούλιο βίντεο το οποίο ήταν “επεξεργασμένο” κατάλληλα με τεχνητή νοημοσύνη. Στις 11 Φεβρουαρίου, ο υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας, Ζαν-Νοέλ Μπαρό, δήλωσε ότι το Παρίσι ζητά την παραίτησή της, κατηγορώντας την για “εξωφρενικά και καταδικαστέα σχόλια” που, όπως είπε, στόχευαν το Ισραήλ “ως λαό και ως έθνος” και όχι την κυβέρνησή του.
Στο πλευρό της Φραντζέσκα Αλμπανέζε, τάχθηκαν αμέσως εκατοντάδες καλλιτέχνες μεταξύ των οποίων και ο Γιώργος Λάνθιμος.
Και φθάσαμε προχθές στο Βερολίνο, στην αγαπημένη Μπερλινάλε, που 75 χρόνια τώρα κρατάει τα σκήπτρα του πιο πολιτικού Φεστιβάλ Κινηματογράφου, να φάμε μια μεγάλη ήττα από τα χείλη του Βιμ Βέντερς. Από δω το σινεμά, από κει η πολιτική ήταν περίπου η δήλωση του απαντώντας σε ερώτηση για την συνδρομή της γερμανικής κυβέρνησης στην γενοκτονία εναντίον των παλαιστινίων. Φυσικά η πολιτική είναι έξω από το σινεμά, όταν αφορά την Παλαιστίνη. Όταν αφορά την Ουκρανία είναι μια χαρά να συζητάμε.
Σε αυτή τη συντονισμένη επιχείρηση εξαφάνισης των δικαίων του παλαιστινιακού λαού, σε αυτή την συντονισμένη εκστρατεία σιωπής, ενώ εξελίσσονται τα σχέδια του Τραμπ και το Ισραήλ αποκτηνώνεται όλο και παραπάνω προσαρτώντας κανονικά, εδάφη της Δυτικής όχθης και σκοτώνοντας ανεξέλεγκτα και μέσα στη Γάζα, καλείται και πάλι η τέχνη να πάρει θέση. Και δεν θα ήθελα να προσθέσω τίποτα περισσότερο παρά να παραθέσω αυτούσια την επιστολή που έδωσαν στη δημοσιότητα δεκάδες σημαντικοί καλλιτέχνες που συμμετέχουν ή συμμετείχαν στο παρελθόν στην Μπερλινάλε.
Υπογράφουν δεκάδες γνωστά ονόματα και δεκάδες άγνωστα σε εμάς αλλά πολύ γνωστά στην κινηματογραφική βιομηχανία. Ας ξεχωρίσω την Τίλντα Σουίντον που βραβεύτηκε πέρυσι με Χρυσή Αρκτο για το σύνολο της προσφοράς της και είχε κάνει μια εξαιρετικά πολιτική ομιλία, και τους Χαβιέρ Μπαρδέμ, Μπράιαν Κοξ, Φερνάντο Μεϊρέγιες, Μαικ Λη, Ναν Γκόλντιν, Πωλ Λάβερτυ, Πήτερ Μιούλαν Cherien Dabis και από ελληνικής πλευράς την Ελένη Αλεξανδράκη την Αγγελική Παπούλια και άλλους. Και η μάχη συνεχίζεται…
“Γράφουμε ως εργαζόμενοι στον κινηματογράφο εμείς oi πρώην και οι νυν συμμετέχοντας στην Μπερλινάλε που περιμένουμε από τους θεσμούς της βιομηχανίας μας, να αρνηθούν την συνενοχή στην τρομερή βία που συνεχίζεται εναντίον των Παλαιστινίων. Είμαστε απογοητευμένοι από την εμπλοκή της Μπερλινάλε στην λογοκρισία καλλιτεχνών που αντιτίθενται στην συνεχιζόμενη γενοκτονία σε βάρος του Παλαιστινιακού λαού.
Όπως έχει δηλώσει το Ινστιτούτο Κινηματογράφου της Παλαιστίνης το φεστιβάλ “επιβλέπει τους κινηματογραφιστές παράλληλα με την συνεχή δέσμευση να συνεργάζεται με την ομοσπονδιακή αστυνομία στις έρευνες της”.
Πέρυσι κινηματογραφιστές που μίλησαν ελεύθερα από το βήμα της Μπερλινάλε για τη ζωή και την ελευθερία στην Παλαιστίνη ανέφεραν ότι δέχτηκαν αυστηρές επικλήσεις επιπλήξεις από ανώτερους υπεύθυνους του φεστιβάλ. Σκηνοθέτης ανέφερε ότι ερευνήθηκε από την αστυνομία και η ηγεσία της Μπερλινάλε ανέφερε ψευδώς ότι η συγκινητική του ομιλία ήταν μεροληπτική.
Όπως είπε ένας άλλος σκηνοθέτης στους Film Workers for Palestine, «στο περσινό φεστιβάλ υπήρχε μια αίσθηση παράνοιας στον αέρα ότι δε με προστάτευαν, ότι με καταδίωκαν… κάτι που δεν είχα νιώσει ποτέ στο παρελθόν.
Συμπαραστεκόμαστε στους συναδέλφους μας και απορρίπτουμε αυτή την θεσμική καταστολή και τον αντιπαλαιστινιακό ρατσισμό.
Διαφωνούμε κάθετα με την δήλωση του προέδρου της κριτικής επιτροπής της Μπερλινάλε Βιμ Βέντερς ότι η κινηματογραφική παραγωγή είναι το αντίθετο της πολιτικής. Δεν γίνεται να διαχωρίσουμε το ένα από το άλλο.
Ανησυχούμε βαθιά γιατί η χρηματοδοτούμενη από το γερμανικό κράτος Μπερλινάλε βοηθάει στην εφαρμογή αυτού που η Ιρένε Χαν, Ειδική Εισηγήτρια του ΟΗΕ για την Ελευθερία Έκφρασης και Γνώμης, καταδίκασε πρόσφατα ως κατάχρηση δρακόντειας νομοθεσίας από τη Γερμανία για τον περιορισμό της υπεράσπισης των δικαιωμάτων των Παλαιστινίων, την αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού και τη συρρίκνωση του διαλόγου στον ακαδημαϊκό χώρο και τις τέχνες».
Αυτό είναι επίσης αυτό που ο Ai Weiwei περιέγραψε πρόσφατα ως τη Γερμανία που «κάνει αυτό που έκανε τη δεκαετία του 1930» (συμφωνώντας με τον συνεντευξιαστή του που του υπαινίχθηκε ότι «είναι η ίδια φασιστική παρόρμηση, απλώς ένας διαφορετικός στόχος»).
Όλα αυτά σε μια εποχή που μαθαίνουμε τρομακτικές νέες λεπτομέρειες για τους 2.842 Παλαιστίνιους που «εξαφανίστηκαν» από τις ισραηλινές δυνάμεις χρησιμοποιώντας διεθνώς απαγορευμένα, αμερικανικής κατασκευής θερμικά και θερμοβαρικά όπλα. Παρά τα άφθονα στοιχεία για την γενοκτονική πρόθεση του Ισραήλ, τα συστηματικά εγκλήματα θηριωδίας και την εθνοκάθαρση, η Γερμανία συνεχίζει να προμηθεύει το Ισραήλ με όπλα που χρησιμοποιούνται για την εξόντωση των Παλαιστινίων στη Γάζα.
Η ροή του κινηματογράφου αλλάζει σε ολόκληρο τον διεθνή κόσμο του κινηματογράφου. Πολλά διεθνή φεστιβάλ κινηματογράφου έχουν υποστηρίξει το πολιτιστικό μποϊκοτάζ του απαρτχάιντ Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένου του Διεθνούς Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ του Άμστερνταμ, του μεγαλύτερου στον κόσμο, καθώς και του Φεστιβάλ Κινηματογράφου BlackStar στις ΗΠΑ, και του Film Fest Gent, του μεγαλύτερου του Βελγίου. Περισσότεροι από 5.000 εργαζόμενοι στον κινηματογράφο, συμπεριλαμβανομένων κορυφαίων προσωπικοτήτων του Χόλιγουντ, έχουν επίσης ανακοινώσει την άρνησή τους να συνεργαστούν με συνεργαζόμενες ισραηλινές κινηματογραφικές εταιρείες και ιδρύματα.
Όμως η Μπερλινάλε δεν έχει μέχρι στιγμής καν ανταποκριθεί στα αιτήματα της κοινότητάς της να εκδώσει μια δήλωση που να επιβεβαιώνει το δικαίωμα των Παλαιστινίων στη ζωή, την αξιοπρέπεια και την ελευθερία, να καταδικάζει τη συνεχιζόμενη ισραηλινή γενοκτονία των Παλαιστινίων και να δεσμεύεται να υπερασπίζεται το δικαίωμα των καλλιτεχνών να μιλούν χωρίς περιορισμούς για την υποστήριξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των Παλαιστινίων. Αυτό είναι το λιγότερο που μπορεί – και πρέπει – να κάνει. Oπως δήλωσε το Ινστιτούτο Κινηματογράφου της Παλαιστίνης:
«Είμαστε συγκλονισμένοι από τη θεσμική σιωπή της Μπερλινάλε σχετικά με τη γενοκτονία των Παλαιστινίων και την απροθυμία της να υπερασπιστεί τις ελευθερίες του λόγου και της έκφρασης των κινηματογραφιστών.
Όπως ακριβώς το φεστιβάλ έχει κάνει σαφείς δηλώσεις στο παρελθόν σχετικά με τις φρικαλεότητες που διαπράχθηκαν εναντίον ανθρώπων στο Ιράν και την Ουκρανία, καλούμε την Μπερλινάλε να εκπληρώσει το ηθικό της καθήκον και να δηλώσει σαφώς την αντίθεσή της στη γενοκτονία του Ισραήλ, στα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και στα εγκλήματα πολέμου εναντίον των Παλαιστινίων, και να τερματίσει εντελώς τη συμμετοχή της στην προστασία του Ισραήλ από την κριτική και τις εκκλήσεις για λογοδοσία».