Στη σύνοδο κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη (19/3) στις Βρυξέλλες, πολλοί ηγέτες της ΕΕ προειδοποίησαν για σημαντικές επιπτώσεις στα νοικοκυριά και τη βιομηχανία, εάν η κρίση δεν τερματιστεί σύντομα. Μόνο ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ έσπευσε να επισημάνει ότι η χώρα του έχει γλιτώσει σε μεγάλο βαθμό από τις αυξήσεις των τιμών.
Στην υπόλοιπη ΕΕ, οι λογαριασμοί της ενέργειας έχουν εκτοξευθεί στα ύψη από τότε που το Ιράν μπλόκαρε τη ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω του Στενού του Ορμούζ και βομβάρδισε εγκαταστάσεις παραγωγής καυσίμων σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, ως αντίδραση στις αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Διαβάστε: Γιατί ο Σάντσεθ συσπειρώνει και κερδίζει πολιτικά / Τι λέει στο tvxs Έλληνας ιστορικός και σύμβουλος της ισπανικής κυβέρνησης
Αλλά η Ισπανία έχει μεταμορφωθεί μέσα σε λίγα χρόνια σε παράδειγμα επιτυχούς ενεργειακής μετάβασης, με μετρήσιμα αποτελέσματα. Η κυβέρνηση Σάντσεθ υπογραμμίζει ότι οι επενδύσεις σε αιολική και ηλιακή ενέργεια έχουν καταστήσει τη χώρα λιγότερο ευάλωτη στις διεθνείς κρίσεις τιμών ενέργειας:
την ημέρα που η τιμή ανά μεγαβατώρα στην Ισπανία ήταν €14, στην Ιταλία, τη Γερμανία και τη Γαλλία οι καταναλωτές πλήρωναν πάνω από €100 — απόδειξη ότι η εγχώρια παραγωγή ΑΠΕ απορροφά πολύ μεγάλο μέρος των κλυδωνισμών της αγοράς ενέργειας.
Η ιστορική διαδρομή της αλλαγής ξεκινά πριν από περίπου μία δεκαετία, με επιτάχυνση μετά το 2018: από τότε η ισπανική κυβέρνηση προώθησε πολιτικές πράσινης μετάβασης. Το αποτέλεσμα ήταν διπλασιασμός της αιολικής και ηλιακής ισχύος από το 2019, προσθέτοντας περισσότερη νέα ανανεώσιμη ισχύ από κάθε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ εκτός της Γερμανίας, η οποία διαθέτει αγορά ηλεκτρικής ενέργειας διπλάσια σε μέγεθος.
Τα οφέλη είναι πρακτικά και μετρήσιμα: ως το 2025 οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ισπανία βρέθηκαν 32% κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ένδειξη ότι η αυξημένη αναλογία ΑΠΕ έχει πραγματική επίδραση στο κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Διαβάστε: Πέδρο Σάντσεθ / Βραχυκυκλώνει τη Ν.Δ. και κάνει άνω – κάτω το ΠΑΣΟΚ
Η αναλογία της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές φθάνει σήμερα σχεδόν στο 60% της ηλεκτροπαραγωγής — μια αναλογία που εξηγεί γιατί οι αιφνίδιες εκρήξεις στις διεθνείς τιμές του φυσικού αερίου έχουν μειωμένη επίπτωση στην εγχώρια αγορά .
Στην Ισπανία το αέριο χρειάζεται να καλύψει τη ζήτηση μόλις στο 15% του χρόνου, σε αντιπαραβολή με σχεδόν 90% στην Ιταλία· αυτή η διαφοροποίηση σημαίνει ότι ακόμα και μια αύξηση άνω του 50% στις τιμές του αερίου «σχεδόν δεν καταγράφεται» στην ισπανική αγορά, όπως επισημαίνει στο Politico ο Γιάν Ρόζενου του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης.
Οι εμπειρογνώμονες θεωρούν την Ισπανία ρεαλιστικό μοντέλο αναπαραγωγής: ο Ντέιβ Τζόουνς από το think tank Ember υποστηρίζει ότι η προσέγγιση αυτή μπορεί να μεταφερθεί και σε άλλες περιοχές — μέσω επέκτασης της αιολικής ισχύος στη Βόρεια Θάλασσα ή αξιοποίησης γεωθερμίας στην Κεντρική Ευρώπη — και ότι η Ισπανία απλώς είναι «μπροστά από την καμπύλη».
Παρά τα επιτεύγματα, οι ισπανικές αρχές δεν αγνοούν την πραγματικότητα: μερίδα της ηλεκτροπαραγωγής εξακολουθεί να προέρχεται από φυσικό αέριο και πυρηνικά, και τα νοικοκυριά εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από πετρέλαιο και αέριο για θέρμανση και μεταφορές.
Αυτό ώθησε την κυβέρνηση να ανακοινώσει σχέδιο ύψους €5 δισ. για την αντιμετώπιση των οικονομικών συνεπειών της κρίσης. Η κυβέρνηση επίσης υιοθέτησε μέτρα όπως μείωση φόρων ενέργειας και επιδοτήσεις καυσίμων για συγκεκριμένους κλάδους, αναγνωρίζοντας τις διασυνδέσεις μεταξύ ηλεκτρικής μετάβασης και ευρύτερης ενεργειακής ασφάλειας.
Διαβάστε: Ισπανία / Σημαντική μείωση του ΦΠΑ στα καύσιμα, μέτρα για την κατανάλωση ενέργειας από τα νοικοκυριά και πάγωμα ενοικίων
Οι αμφιβολίες για τη συμβολή των ΑΠΕ στο ιστορικό πρόσφατο μπλακάουτ που βύθισε τη χώρα στο σκοτάδι για πολλές ώρες, διαψεύστηκαν από ευρωπαϊκή έκθεση, που απέδωσε το γεγονός σε μίξη παραγόντων και όχι στην εξάρτηση από ανανεώσιμες πηγές.
Συνολικά, η Ισπανία παρουσιάζει ένα ολοκληρωμένο μοντέλο: πολιτική βούληση, γρήγορη ανάπτυξη ΑΠΕ, προστασία καταναλωτών από διεθνείς αναταράξεις και ρεαλιστική αναγνώριση των υπόλοιπων προκλήσεων.
Αυτά τα στοιχεία την καθιστούν υπόδειγμα για όσους επιζητούν φθηνότερη και πιο ασφαλή ενέργεια στην Ευρώπη. Αν ψάχνετε για κακό παράδειγμα, υπάρχει η Ελλάδα του κυρίου Μητσοτάκη, που δήλωσε τελευταία ότι δεν είναι σαν τον Σάντσεθ!
Διαβάστε: Κυριάκος Μητσοτάκης / «Ευτυχώς δεν είμαι Σάντσεθ, το Ισραήλ είναι σύμμαχος» – «Όχι» σε πρόωρες εκλογές και ανασχηματισμό