Το Ιράν, εκμεταλλευόμενο την πρόσφατη στρατιωτική επιρροή του στα Στενά του Ορμούζ, στρέφεται σε ένα από τα πιο κρίσιμα στοιχεία της παγκόσμιας οικονομίας: τα υποθαλάσσια καλώδια που διασυνδέουν Ευρώπη, Ασία και τον Περσικό Κόλπο και μεταφέρουν τεράστιο όγκο διαδικτυακής και χρηματοοικονομικής κίνησης.
Το Ιράν εξετάζει τον έλεγχο και τη χρέωση υποθαλάσσιων καλωδίων στα Στενά του Ορμούζ. Τι σημαίνει για την παγκόσμια συνδεσιμότητα, τις χρηματοοικονομικές συναλλαγές και την πρόσβαση στο διαδίκτυο.
Σύμφωνα με αξιωματούχους και κρατικά μέσα ενημέρωσης που επικαλείται το CNN, η Τεχεράνη εξετάζει την επιβολή τελών για τη χρήση των καλωδίων από τις μεγαλύτερες εταιρείες τεχνολογίας, όπως Google, Microsoft, Meta και Amazon, ενώ παράλληλα άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο διακοπής της κυκλοφορίας σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.
Η στρατηγική αυτή αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας του Ιράν να μετατρέψει τη γεωγραφική του θέση σε στρατηγικό πλεονέκτημα, αξιοποιώντας τα Στενά του Ορμούζ όχι μόνο για ενεργειακές εξαγωγές, αλλά και για τη διαχείριση της παγκόσμιας ροής δεδομένων. Τα υποθαλάσσια καλώδια αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της παγκόσμιας συνδεσιμότητας, μεταφέροντας δεδομένα για τραπεζικά συστήματα, στρατιωτικές επικοινωνίες, υποδομές τεχνητής νοημοσύνης και υπηρεσίες διαδικτύου.
Ειδικοί προειδοποιούν για πιθανές ψηφιακές καταστροφές σε περίπτωση οποιασδήποτε επίθεσης. Ορισμένα καλώδια, όπως τα Falcon και Gulf Bridge International (GBI), περνούν από τα χωρικά ύδατα του Ιράν, γεγονός που θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά την πρόσβαση σε δεδομένα, τις χρηματοοικονομικές συναλλαγές και τη λειτουργία κρίσιμων υποδομών σε Ευρώπη, Ασία και Μέση Ανατολή.
Η στρατηγική του Ιράν περιλαμβάνει τη χρήση καταδυτικών δυνάμεων, μικρών υποβρυχίων και υποβρυχίων drones, θέτοντας σε κίνδυνο τα καλώδια και προκαλώντας ενδεχόμενη «ψηφιακή καταστροφή» σε πολλές ηπείρους. Οι οικονομικές συνέπειες μιας τέτοιας επίθεσης θα μπορούσαν να αγγίξουν δισεκατομμύρια δολάρια, επηρεάζοντας τη διακίνηση πετρελαίου και φυσικού αερίου, τις τράπεζες, τη βιομηχανία outsourcing στην Ινδία και τη συνολική συνδεσιμότητα στο διαδίκτυο.
Παρά τις απειλές, το Ιράν αντιμετωπίζει πρακτικά εμπόδια, καθώς οι διεθνείς εταιρείες δεν μπορούν να καταβάλουν πληρωμές στη χώρα λόγω των αμερικανικών κυρώσεων. Αυτό καθιστά δύσκολη την άμεση επιβολή της στρατηγικής, ενώ οι δηλώσεις της Τεχεράνης θεωρούνται από ορισμένους ως πολιτική επίδειξη ισχύος παρά εφαρμόσιμη πολιτική.
Το Ιράν επικαλείται διεθνείς νόμους, όπως τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), για να νομιμοποιήσει τη δυνατότητα επιβολής όρων στα υποθαλάσσια καλώδια που περνούν από τα χωρικά του ύδατα. Παρόμοιο παράδειγμα αποτελεί η Αίγυπτος, που αξιοποιεί τον Σουέζ για να χρεώνει τη διέλευση υποθαλάσσιων καλωδίων και να αποκομίζει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια ετησίως. Ωστόσο, τα Στενά του Ορμούζ είναι φυσικό πέρασμα με διαφορετικό νομικό καθεστώς, γεγονός που προσθέτει επιπλέον προκλήσεις στην εφαρμογή των σχεδίων του Ιράν.
Η παγκόσμια σημασία των υποθαλάσσιων καλωδίων είναι τεράστια: ένα μόνο σύγχρονο οπτικό καλώδιο μπορεί να μεταφέρει δεδομένα ισοδύναμα με περίπου 150 εκατομμύρια ταυτόχρονες τηλεφωνικές κλήσεις. Η ζημιά σε ένα μεγάλο καλώδιο σήμερα θα είχε πολύ μεγαλύτερες συνέπειες από ό,τι στην εποχή των τηλεγραφημάτων, δεδομένης της πλήρους εξάρτησης της παγκόσμιας οικονομίας και κοινωνίας από την ψηφιακή ροή δεδομένων.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι σε περίπτωση επίθεσης ή δολιοφθοράς, η διαδικασία επισκευής των καλωδίων θα είναι εξαιρετικά δύσκολη, λόγω περιορισμένων διαθέσιμων πλοίων συντήρησης και της ανάγκης να παραμένουν σταθερά για μεγάλες περιόδους κατά την επιδιόρθωση. Αυτό ενισχύει περαιτέρω τη στρατηγική δύναμη του Ιράν και τις πιθανές επιπτώσεις σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η κίνηση του Ιράν υπογραμμίζει ότι η γεωπολιτική στρατηγική δεν περιορίζεται πλέον στα ενεργειακά ζητήματα, αλλά επεκτείνεται και στον ψηφιακό κόσμο, όπου τα υποθαλάσσια καλώδια αποτελούν κρίσιμη υποδομή για την οικονομία, την επικοινωνία και την ασφάλεια της παγκόσμιας κοινότητας.