Μία μέρα μετά την απόρριψη του σχεδίου εκεχειρίας των «15 σημείων» του Τραμπ για τον τερματισμό των σχεδόν τεσσάρων εβδομάδων επιθέσεων κατά του Ιράν, η Τεχεράνη απέρριψε εκ νέου την πρόταση ΗΠΑ, δηλώνοντας μάλιστα πως περισσότεροι από ένα εκατομμύριο μαχητές έχουν τεθεί σε κατάσταση ετοιμότητας για πιθανή χερσαία σύγκρουση με τις αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις, σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο Tasnim.
Η κινητοποίηση αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο προετοιμασίας της Τεχεράνης για όλα τα πιθανά σενάρια κλιμάκωσης, με έμφαση στην ενίσχυση της άμυνας σε περίπτωση άμεσης στρατιωτικής εμπλοκής επί ιρανικού εδάφους.
Νωρίτερα την Πέμπτη (26/3) ο Αμερικανός ηγέτης ισχυρίστηκε ότι το Ιράν «ικετεύει να κλείσει συμφωνία» και ότι δεν ήταν αυτός που πίεζε για διαπραγματεύσεις, και κάλεσε την Τεχεράνη να «συνέλθει σύντομα» όσον αφορά τη διαπραγμάτευση μιας συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου – ειδάλλως «θα γίνουμε ο χειρότερος εφιάλτης τους», όπως ισχυρίστηκε χαρακτηριστικά.
Υπενθυμίζεται ότι το τελεσίγραφο Τραμπ για τον συμβιβασμό του Ιράν στην πρόταση εκεχειρίας έληγε την Παρασκευή, αλλά το επέκτεινε κατά 10 μέρες αργά το βράδυ της Παρασκευής με ανάρτησή του.
Το Ιράν βεβαίως αξιολόγησε το αμερικανικό σχέδιο ως «μονομερές και άδικο», καθώς ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος ανέφερε ότι η πρόταση – η οποία διαβιβάστηκε μέσω Πακιστάν – εξετάστηκε εκτενώς από την ιρανική ηγεσία και εκπρόσωπο του ανώτατου ηγέτη, χωρίς όμως να καλύπτει «ούτε τις ελάχιστες προϋποθέσεις» για βιώσιμη λύση, καθώς εξυπηρετεί αποκλειστικά τα συμφέροντα ΗΠΑ και Ισραήλ, και τόνισε πως δεν υπάρχει προς το παρόν ρεαλιστικό πλαίσιο διαπραγματεύσεων.
«Έχουν τώρα την ευκαιρία να εγκαταλείψουν οριστικά τις πυρηνικές τους φιλοδοξίες και να ακολουθήσουν μια νέα πορεία. Αν δεν το κάνουν, θα γίνουμε ο χειρότερος εφιάλτης τους», δήλωσε, προειδοποιώντας ότι οι επιθέσεις θα συνεχιστούν.
«Για να είμαστε σαφείς, δεν είμαι εγώ που θέλω συμφωνία. Εκείνοι την εκλιπαρούν», ανέφερε χαρακτηριστικά, εκφράζοντας παράλληλα αμφιβολίες για το αν οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να επιθυμούν μια τέτοια εξέλιξη. Όπως σημείωσε, «θα έπρεπε να το είχαν κάνει πριν από τέσσερις εβδομάδες ή ακόμη και πριν από δύο χρόνια».
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε επίσης ότι τόσο οι ΗΠΑ όσο και οι χώρες του Κόλπου αιφνιδιάστηκαν από τα ιρανικά αντίποινα, περιγράφοντας τις επιθέσεις ως απρόβλεπτες και ιδιαίτερα ανησυχητικές. Ανέφερε ότι στόχοι έγιναν χώρες όπως το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Ομάν, τονίζοντας ότι «όλοι έμειναν σοκαρισμένοι, συμπεριλαμβανομένων και εμάς».
Την ίδια στιγμή, υιοθέτησε ιδιαίτερα αιχμηρή ρητορική απέναντι στην Τεχεράνη, κατηγορώντας την ότι «είχε σχέδιο να κυριαρχήσει στη Μέση Ανατολή», ενώ χαρακτήρισε το Ιράν «αδύναμο στρατιωτικά, αλλά πολύ ικανό στις διαπραγματεύσεις».
Η ένταση αντανακλάται ήδη στις αγορές, με την τιμή του πετρελαίου να εκτινάσσεται στα 105 δολάρια το βαρέλι, ενώ τα χρηματιστήρια υποχωρούν υπό το βάρος της αβεβαιότητας για ενδεχόμενη εκεχειρία.
Κεντρικό ρόλο στις εξελίξεις διαδραματίζουν τα Στενά του Ορμούζ, με τον Τραμπ να υποστηρίζει ότι το Ιράν επέτρεψε τη διέλευση ορισμένων δεξαμενόπλοιων ως «ένδειξη καλής θέλησης».
Παράλληλα, άφησε να εννοηθεί ότι η κατάληψη των ιρανικών ενεργειακών πόρων αποτελεί μία από τις επιλογές που εξετάζονται, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.
Η αμερικανική πρόταση περιλαμβάνει απαιτήσεις για αποδόμηση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, περιορισμό των πυραύλων και έλεγχο κρίσιμων θαλάσσιων διαδρόμων.
Αντίθετα, η Τεχεράνη ζητά εγγυήσεις κατά μελλοντικών επιθέσεων, αποζημιώσεις και αναγνώριση της κυριαρχίας της στο Στενό του Ορμούζ, ενώ θέτει ως όρο και την ένταξη του Λιβάνου σε οποιαδήποτε συμφωνία κατάπαυσης πυρός.
Την ίδια ώρα, οι εχθροπραξίες συνεχίζονται με αμείωτη ένταση.
Το Ιράν εξαπέλυσε νέες επιθέσεις με πυραύλους κατά ισραηλινών στόχων, πλήττοντας μεταξύ άλλων το Τελ Αβίβ και τη Χάιφα, ενώ χρησιμοποιήθηκαν και πυρομαχικά διασποράς που προκάλεσαν εκτεταμένες ζημιές σε κατοικίες και οχήματα.
Στο βόρειο Ισραήλ, επίθεση της Χεζμπολάχ στην πόλη Ναχαρίγια είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο ενός άνδρα, σύμφωνα με τις ισραηλινές αρχές.
Αντίστοιχα, στο ιρανικό έδαφος, αεροπορικά πλήγματα έπληξαν κατοικημένες περιοχές στο Μπαντάρ Αμπάς και κοντά στη Σιράζ, όπου σκοτώθηκαν δύο έφηβοι, ενώ ζημιές καταγράφηκαν και σε πανεπιστημιακές εγκαταστάσεις στο Ισφαχάν.
Αμερικανοϊσραηλινές πηγές υποστηρίζουν ότι το Ισραήλ εξουδετέρωσε τον διοικητή του ναυτικού των Φρουρών της Επανάστασης, σημειώνοντας ότι οι επιχειρήσεις θα συνεχιστούν καθώς οι στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν αποδυναμώνονται.
Παρά τις διεθνείς προσπάθειες διαμεσολάβησης, το χάσμα μεταξύ των δύο πλευρών παραμένει βαθύ, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη την προοπτική άμεσης συμφωνίας.
Δυτικοί διπλωμάτες εκτιμούν ότι η αμερικανική στάση παραμένει «μαξιμαλιστική», ενώ δεν είναι σαφές εάν η Ουάσινγκτον επιδιώκει πραγματικά τον τερματισμό του πολέμου ή την αποκλιμάκωση των αγορών ενόψει πιθανής χερσαίας επιχείρησης.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η σύγκρουση εισέρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη φάση, με τις στρατιωτικές και οικονομικές επιπτώσεις να επεκτείνονται πολύ πέρα από τα όρια της περιοχής.