Η μυκοθεραπεία και τα φαρμακευτικά μανιτάρια κερδίζουν έδαφος ως φυσική μέθοδος για την πρόληψη και την συμπληρωματική αντιμετώπιση διαφόρων ζητημάτων Υγείας. Το παρόν σύντομο άρθρο παρουσιάζει συνοπτικά τι είναι, τις ιδιότητες του και σημεία προσοχής για την ορθή χρήση τους.
Μυκοθεραπεία: τι είναι
Το 2013 δημοσιεύθηκε μία ανασκόπηση για την αντικαρκινική δράση των μανιταριών και την μυκοθεραπεία του καρκίνου, στην οποία αναφέρεται ότι “η μυκοθεραπεία ορίζεται ως η μελέτη της χρήσης εκχυλισμάτων και ενώσεων που λαμβάνονται από μανιτάρια ως φάρμακα ή ως παράγοντες που προάγουν την υγεία” (1).
Ο αυξανόμενος αριθμός μελετών τα τελευταία χρόνια αποκάλυψε ότι τα μανιτάρια είναι ισχυροί παράγοντες προστασίας της Υγείας. Έχουν διεξαχθεί και διεξάγονται πολυάριθμες μελέτες, οι οποίες δείχνουν ότι περιέχουν πληθος βιοενεργών ενώσεων (1).
Φαρμακευτικά μανιτάρια: τι είναι
Είναι μία ειδική κατηγορία μανιταριών, τα οποία, όμως, δεν έχουν καμμία σχέση με τα μαγικά μανιτάρια. Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου των Η.Π.Α. τα φαρμακευτικά μανιτάρια “είναι μανιτάρια που χρησιμοποιούνται ως φάρμακο” (2) και χρησιμοποιούνται ως τρόφιμο ή συμπλήρωμα διατροφής.
Μελετώνται για ένα μεγάλο εύρος ευεργετικών επιδράσεων, μεταξύ αυτών, στο ανοσοποιητικό και στη φλεγμονή. Ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Βιοϊατρικής αναφέρει ότι για τα φαρμακευτικά μανιτάρια πιστεύεται ότι διαθέτουν περίπου 130 φαρμακευτικές λειτουργίες, όπως αντικαρκινικές, ανοσορυθμιστικές, αντιοξειδωτικές, αντιυπερχοληστερολαιμικές, αντιιικές, αντιβακτηριακές, αντιπαρασιτικές, αντιμυκητιασικές, αποτοξινωτικές, ηπατοπροστατευτικές, αντιδιαβητικές κ.ά. (3).
Βέβαια, η ποιότητα τους καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την αποτελεσματικότητα τους.
Φαρμακευτικά μανιτάρια: κλινικές δοκιμές
Μελέτες σε ανθρώπους έχουν αποδείξει τις ιδιότητες τους σε διάφορα ζητήματα Υγείας. Σε κάποιες χώρες χρησιμοποιούνται στην ογκολογική υποστήριξη είτε μεμονωμένα είτε συνδυαστικά με την ακτινοθεραπεία και την χημειοθεραπεία (2). Έχουν δοκιμαστεί σε τουλάχιστον 11 είδη καρκίνου (2, 4-7), μεταξύ αυτών και σε μία σπάνια μορφή καρκίνου του αίματος, όπως έδειξε μελέτη από φημισμένο αντικαρκινικό φορέα των Η.Π.Α. (8).
Διενεργείται πληθώρα ανθρώπινων μελετών. Μία ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε το 2022 για την εφαρμογή της μυκοθεραπείας στην αντιμετώπιση των διαταραχών ψυχικής Υγείας και του χρόνιου πόνου, σημείωσε ότι περίπου 200 καταχωρημένες κλινικές δοκιμές έχουν εμφανιστεί στη βιβλιογραφία με επίκεντρο τη χρήση των φαρμακευτικών μανιταριών (9).
Ενδεικτικά αναφέρω τα εξής:
– στην παχυσαρκία έδειξαν απώλεια βάρους 14 κιλά σε 6 μήνες (10)
– για την άνοια χαρακτηρίστηκαν ως “μία ασφαλής και βολική μέθοδος για την πρόληψη” διότι βελτίωσαν σημαντικά τις γνωστικές λειτουργίες (11)
– βελτίωση ύπνου, αυξάνοντας την συνολική διάρκεια και οδηγώντας σε μείωση των νυχτερινών αφυπνίσεων (12)
– στον διαβήτη βελτιώνουν την αντίσταση στην ινσουλίνη (13)
– στον HIV δρουν ευεργετικά στον αριθμό των CD4 (14)
– στο μέτριο ή σοβαρό άσθμα αυξάνουν σημαντικά τον μέσο αριθμό ημερών χωρίς συμπτώματα και χωρίς θεραπεία διάσωσης (15)
– στην ινομυαλγία βελτιώνουν την αερόβια αντοχή, την ταχύτητα κίνησης, την ευελιξία των κάτω άκρων (16), καθώς και αρκετά ακόμα ζητήματα Υγείας, ενώ πριν από μόλις λίγους μήνες δημοσιεύθηκε νέα μελέτη για την διαχείριση και την ίαση της σκλήρυνσης κατά πλάκας με τα με φαρμακευτικά μανιτάρια (17).
Δύο σημεία προσοχής:
Αποφύγετε την αυτοθεραπεία. Μην εμπιστεύεστε οδηγίες από πωλητές/τριες, διαδικτυακά φόρουμ ή ομάδες facebook. Η λάθος χρήση ενδέχεται να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες ή αλληλεπιδράσεις με φάρμακα. Συμβουλευτείτε επαγγελματίες Υγείας, ιδανικά με εμπειρία στα φαρμακευτικά μανιτάρια.
Επιλέξτε φαρμακευτικά μανιτάρια με πιστοποιήσεις. Προμηθευτείτε τα από αξιόπιστα σημεία πώλησης (φαρμακεία, βιολογικά ή άλλα εξειδικευμένα καταστήματα) διότι στο εμπόριο υπάρχουν αρκετά, τα οποία είναι αμφιβόλου ποιότητας
Η μυκοθεραπεία προσφέρει τεκμηριωμένα οφέλη και ευεργετικές επιδράσεις αλλά το σχήμα, η δοσολογία, ο τρόπος χρήσης και η παρακολούθηση χρειάζεται να εξατομικεύεται από επαγγελματία Υγείας και τα φαρμακευτικά μανιτάρια να επιλέγονται από αξιόπιστα σημεία πώλησης
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ – ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ – ΕΡΕΥΝΕΣ
1. Popović V, Živković J, Davidović S, Stevanović M, Stojković D. Mycotherapy of cancer: an update on cytotoxic and antitumor activities of mushrooms, bioactive principles and molecular mechanisms of their action. Curr Top Med Chem. 2013;13(21):2791-806. doi: 10.2174/15680266113136660198. PMID: 24083788.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24083788/
2. PDQ® Integrative, Alternative, and Complementary Therapies Editorial Board. PDQ Medicinal Mushrooms. Bethesda, MD: National Cancer Institute. Updated July 11, 2024. Available at: https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/cam/patient/mushrooms-pdq. [PMID: 28267306]
3. Wasser SP. Medicinal mushroom science: Current perspectives, advances, evidences, and challenges. Biomed J. 2014 Nov-Dec;37(6):345-56. doi: 10.4103/2319-4170.138318. PMID: 25179726.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25179726/
4. Ahn WS, Kim DJ, Chae GT, Lee JM, Bae SM, Sin JI, Kim YW, Namkoong SE, Lee IP. Natural killer cell activity and quality of life were improved by consumption of a mushroom extract, Agaricus blazei Murill Kyowa, in gynecological cancer patients undergoing chemotherapy. Int J Gynecol Cancer. 2004 Jul-Aug;14(4):589-94. doi: 10.1111/j.1048-891X.2004.14403.x. PMID: 15304151.
https://www.international-journal-of-gynecological-cancer.com/article/S1048-891X(24)15045-1/pdf
5. Kodama N, Komuta K, Nanba H. Effect of Maitake (Grifola frondosa) D-Fraction on the activation of NK cells in cancer patients. J Med Food. 2003 Winter;6(4):371-7. doi: 10.1089/109662003772519949. PMID: 14977447.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/14977447/
6. Kodama N, Komuta K, Nanba H. Can maitake MD-fraction aid cancer patients? Altern Med Rev. 2002 Jun;7(3):236-9. PMID: 12126464.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12126464/
7. TianX, Lun Z, Ito J.Clinical observation on treatment of acute non lymphocytic leukemia with Agaricus blazei. Lanzhou Med Coll 1994;20:169–171.
https://www.springboard4health.com/notebook/health_agaricus_6.html
8. Wesa KM, Cunningham-Rundles S, Klimek VM, Vertosick E, Coleton MI, Yeung KS, Lin H, Nimer S, Cassileth BR. Maitake mushroom extract in myelodysplastic syndromes (MDS): a phase II study. Cancer Immunol Immunother. 2015 Feb;64(2):237-47. doi: 10.1007/s00262-014-1628-6. Epub 2014 Oct 29. PMID: 25351719; PMCID: PMC4317517.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4317517/
9. Meade E, Hehir S, Rowan N, Garvey M. Mycotherapy: Potential of Fungal Bioactives for the Treatment of Mental Health Disorders and Morbidities of Chronic Pain. J Fungi (Basel). 2022 Mar 11;8(3):290. doi: 10.3390/jof8030290. PMID: 35330292; PMCID: PMC8954642.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8954642/
10. Mendes LC. Effective fuling (Poria Cocos) for the treatment of obesity? Int J Complement Alt Med. 2018;11(6):380-385. DOI: 10.15406/ijcam.2018.11.00430
https://medcraveonline.com/IJCAM/effective-fuling-poria-cocos-for-the-treatment-of-obesity.html
11. Saitsu Y, Nishide A, Kikushima K, Shimizu K, Ohnuki K. Improvement of cognitive functions by oral intake of Hericium erinaceus. Biomed Res. 2019;40(4):125-131. doi: 10.2220/biomedres.40.125. PMID: 31413233.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31413233/
12. Kim H, Choi H, Park BG, Ju HJ, Kim YI. Efficacy of Poria Cocos Extract on Sleep Quality Enhancement: A Clinical Perspective with Implications for Functional Foods. Nutrients. 2023 Oct 1;15(19):4242. doi: 10.3390/nu15194242. PMID: 37836526; PMCID: PMC10574255.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37836526/
13. Hsu CH, Liao YL, Lin SC, Hwang KC, Chou P. The mushroom Agaricus Blazei Murill in combination with metformin and gliclazide improves insulin resistance in type 2 diabetes: a randomized, double-blinded, and placebo-controlled clinical trial. J Altern Complement Med. 2007 Jan-Feb;13(1):97-102. doi: 10.1089/acm.2006.6054. PMID: 17309383.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17309383/
14. Handema, R., Terunuma, H. and Kasolo, F. (2007). A prospective study of agaricus blazei mycelia compound administration in asymptomatic HIV-1 infected patients in Lusaka, Zambia. Medical Journal of Zambia. 34, (1)
https://library.adhl.africa/handle/123456789/11256
15. Wang N, Li J, Huang X, Chen W, Chen Y. Herbal Medicine Cordyceps sinensis Improves Health-Related Quality of Life in Moderate-to-Severe Asthma. Evidence-based Complementary and Alternative Medicine : Ecam. 2016;2016:6134593. DOI: 10.1155/2016/6134593. PMID: 28050193; PMCID: PMC5165155.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28050193/
16. Collado Mateo D, Pazzi F, Domínguez Muñoz FJ, Martín Martínez JP, Olivares PR, Gusi N, Adsuar JC. GANODERMA LUCIDUM IMPROVES PHYSICAL FITNESS IN WOMEN WITH FIBROMYALGIA. Nutr Hosp. 2015 Nov 1;32(5):2126-35. doi: 10.3305/nh.2015.32.5.9601. PMID: 26545669.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26545669/
17. Pourmohammadi G, Moghimi H. New approach of using medicinal mushrooms for managing and curing multiple sclerosis. Fitoterapia. 2025 Sep;185:106684. doi: 10.1016/j.fitote.2025.106684. Epub 2025 Jun 15. PMID: 40527388.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40527388/