Όλος ο κόσμος έγινε μάρτυρας μιας αγωνιώδους προσπάθειας διαπραγματεύσεων, με το χέρι στην σκανδάλη, καθώς Ιράν και ΗΠΑ κατέληξαν σε προσωρινή εκεχειρία.
ΣΥΝΟΨΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΑΙ Αναδεικνύεται ο καθοριστικός ρόλος του Πακιστάν, το οποίο ανέλαβε μεσολαβητική πρωτοβουλία. Ο πρωθυπουργός της χώρας απηύθυνε δημόσια έκκληση για διβδόμαδη εκεχειρία, δίνοντας το έναυσμα για εντατικές διπλωματικές διαβουλεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Η δραματική ανατροπή ήρθε 90 λεπτά πριν τη λήξη της προθεσμίας με την ανακοίνωση συμφωνίας για αναστολή των επιθέσεων, υπό την προϋπόθεση ότι το Ιράν θα ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ, μετά από δημόσια τοποθέτηση του προέδρου των ΗΠΑ. Η Τεχεράνη αποδέχτηκε την εκεχειρία και ανακοίνωσε την έναρξη διαπραγματεύσεων την Παρασκευή. Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι ο πόλεμος δεν τελείωσε και οι ένοπλες δυνάμεις της παραμένουν σε πλήρη ετοιμότητα, καθιστώντας τις επόμενες εβδομάδες κρίσιμες.
Η χθεσινή ήταν μία από τις πιο αγωνιώδεις νύχτες των τελευταίων ετών, με τους ιρανικούς πυραύλους να εκτοξεύονται σε διάφορα σημεία της Μέσης Ανατολής και τα αμερικανικά βομβαρδιστικά να βρίσκονται ήδη σε τροχιά επιχειρήσεων, καθώς ο χρόνος μετρούσε αντίστροφα προς μια καταστροφική στρατιωτική κλιμάκωση.
Ωστόσο, λιγότερο από 90 λεπτά πριν από την προθεσμία που είχε τεθεί, ανακοινώθηκε συμφωνία για προσωρινή εκεχειρία δύο εβδομάδων, δίνοντας ανάσα ανακούφισης σε ολόκληρο τον κόσμο, αναφέρει χαρακτηριστικά η Daily Mail.
Η αμερικανική πλευρά είχε θέσει σαφές τελεσίγραφο προς την Τεχεράνη ότι αν το Ιράν δεν άνοιγε πλήρως τα Στενά του Ορμούζ έως τις 3 τα ξημερώματα ώρα Ελλάδας, θα εξαπολυόταν μαζική επίθεση εναντίον κρίσιμων υποδομών, όπως γέφυρες, σταθμοί παραγωγής ενέργειας και μεταφορικά δίκτυα. Η προοπτική μιας τέτοιας επιχείρησης προκάλεσε παγκόσμια ανησυχία, καθώς θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση σε μια ήδη εύθραυστη περιοχή.
Καθοριστικό ρόλο στην αποκλιμάκωση φέρεται να έπαιξε η παρέμβαση του Πακιστάν, το οποίο ανέλαβε πρωτοβουλία μεσολάβησης ανάμεσα στις δύο πλευρές. Ο πρωθυπουργός της χώρας απηύθυνε δημόσια έκκληση για εκεχειρία δύο εβδομάδων, υπογραμμίζοντας ότι οι διπλωματικές προσπάθειες προχωρούν δυναμικά και ότι υπάρχει περιθώριο για ειρηνική επίλυση της κρίσης. Μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, τόσο η Ουάσινγκτον όσο και η Τεχεράνη ενημερώθηκαν για την πρόταση και ξεκίνησαν εντατικές διαπραγματεύσεις.
«Οι διπλωματικές προσπάθειες για την ειρηνική επίλυση του εν
εξελίξει πολέμου στη Μέση Ανατολή προχωρούν σταθερά, δυναμικά και
αποφασιστικά», έγραψε ο Σεμπάζ Σαρίφ στο X, καλώντας σε εκεχειρία δύο εβδομάδων μεταξύ όλων των
εμπλεκόμενων μερών.
Παρά τις συνομιλίες, η κατάσταση στο πεδίο παρέμενε ιδιαίτερα τεταμένη. Πύραυλοι και drones εντοπίζονταν να κινούνται σε διάφορες κατευθύνσεις, ενώ χώρες της περιοχής αναγκάζονταν να ενεργοποιούν τα συστήματα αεράμυνάς τους για να προστατεύσουν αστικά κέντρα και στρατηγικές εγκαταστάσεις. Ακόμη και καθώς η ώρα πλησίαζε, οι πύραυλοι συνέχιζαν να πέφτουν σε όλη τη Μέση Ανατολή, καθώς το Ισραήλ, τα ΗΑΕ και το Κατάρ αναγκάστηκαν να αναχαιτίσουν αρκετά drones που κατευθύνονταν προς πόλεις εντός των συνόρων τους.
Ταυτόχρονα, αμερικανικά στρατιωτικά αεροσκάφη είχαν ήδη τεθεί σε επιφυλακή, γεγονός που ενίσχυε τους φόβους για άμεση στρατιωτική εμπλοκή μεγάλης κλίμακας.
Καθώς πλησίαζε η προθεσμία, οι διεθνείς αναλυτές μιλούσαν για μια από τις πιο κρίσιμες στιγμές των τελευταίων δεκαετιών. Τα μέσα ενημέρωσης μετέδιδαν συνεχώς πληροφορίες για εντατικές διαβουλεύσεις, ενώ πηγές ανέφεραν ότι υπήρχαν ενδείξεις θετικής ανταπόκρισης από την ιρανική πλευρά. Λίγο πριν από τις 12 τα μεσάνυχτα, το CNN μετέδωσε, επικαλούμενο μια τοπική πηγή, ότι «αναμένονται σύντομα καλά νέα και από τις δύο πλευρές», προσθέτοντας ότι η συμφωνία αναμενόταν να ολοκληρωθεί το βράδυ της Τρίτης προς Τετάρτη.
Η δραματική ανατροπή, 90 λεπτά πριν από τη λήξη της προθεσμίας
Η δραματική ανατροπή ήρθε στη 1:32 τα ξημερώματα, όταν ανακοινώθηκε η απόφαση για αναστολή των επιθέσεων για δύο εβδομάδες, υπό την προϋπόθεση ότι το Ιράν θα άνοιγε πλήρως και με ασφάλεια τα Στενά του Ορμούζ. Η ανακοίνωση αυτή σηματοδότησε προσωρινή εκεχειρία και δημιούργησε ελπίδες για ευρύτερη συμφωνία ειρήνης στη Μέση Ανατολή.
Σε μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε: « Με βάση τις συνομιλίες με τον πρωθυπουργό Σεμπάζ Σαρίφ και τον στρατάρχη Ασίμ Μουνίρ του Πακιστάν, κατά τις οποίες μου ζήτησαν να αναστείλω τη καταστροφική δύναμη που αποστέλλεται απόψε στο Ιράν, και υπό την προϋπόθεση ότι η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα συμφωνήσει στο ΠΛΗΡΕΣ, ΑΜΕΣΟ και ΑΣΦΑΛΕΣ ΑΝΟΙΓΜΑ των Στενών του Ορμούζ, συμφωνώ να αναστείλω τους βομβαρδισμούς και τις επιθέσεις κατά του Ιράν για περίοδο δύο εβδομάδων».
«Αυτό θα είναι μια αμοιβαία ΕΚΕΧΕΙΡΙΑ! Ο λόγος για τον οποίο το κάνουμε αυτό είναι ότι έχουμε ήδη επιτύχει και ξεπεράσει όλους τους στρατιωτικούς στόχους, και βρισκόμαστε σε πολύ προχωρημένο στάδιο όσον αφορά μια οριστική Συμφωνία για Μακροπρόθεσμη ΕΙΡΗΝΗ με το Ιράν, και ΕΙΡΗΝΗ στη Μέση Ανατολή».
«Λάβαμε μια πρόταση 10 σημείων από το Ιράν και πιστεύουμε ότι αποτελεί μια λειτουργική βάση για διαπραγματεύσεις. Σχεδόν όλα τα διάφορα σημεία των προηγούμενων διαφωνιών έχουν συμφωνηθεί μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, αλλά μια περίοδος δύο εβδομάδων θα επιτρέψει την οριστικοποίηση και την ολοκλήρωση της συμφωνίας.»
Το Ιράν αποδέχτηκε την πρόταση κατάπαυσης του πυρός μετά από έντονες διπλωματικές προσπάθειες του Πακιστάν και μια παρέμβαση της τελευταίας στιγμής από την Κίνα, δήλωσαν αξιωματούχοι της Τεχεράνης στη New York Times.
Ανέφεραν ότι η κατάπαυση του πυρός εγκρίθηκε από τον ανώτατο ηγέτη, Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, και συμφώνησαν να ανοίξουν ξανά τα Στενά, τις επόμενες δύο εβδομάδες υπό τον συντονισμό του στρατού του.
Το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν δήλωσε ότι οι διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ θα πραγματοποιηθούν στο Ισλαμαμπάντ από την Παρασκευή.
Την ίδια στιγμή, η Τεχεράνη ξεκαθάρισε ότι η εκεχειρία δεν σημαίνει το τέλος του πολέμου, τονίζοντας ότι οι ένοπλες δυνάμεις της παραμένουν σε πλήρη ετοιμότητα. Οι ιρανικές αρχές προειδοποίησαν ότι οποιαδήποτε παραβίαση της συμφωνίας εκεχειρίας θα αντιμετωπιστεί με αποφασιστικότητα, διατηρώντας υψηλό επίπεδο έντασης παρά τη διπλωματική πρόοδο.
Στο μεταξύ, στρατιωτικές επιχειρήσεις που είχαν προηγηθεί της συμφωνίας είχαν ήδη προκαλέσει σοβαρές ζημιές σε κρίσιμες υποδομές, ενώ η παρουσία στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή ενίσχυε την αίσθηση ότι η κρίση παραμένει εύθραυστη. Αναλυτές εκτιμούν ότι οι επόμενες δύο εβδομάδες θα είναι καθοριστικές για την πορεία των διαπραγματεύσεων και για το εάν η εκεχειρία θα μετατραπεί σε μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία.