Από το 2003 που έκανε πρεμιέρα, το αμερικανικό ριάλιτι θεωρούνταν το χρυσό εισιτήριο στον χώρο της μόδας. Σήμερα επανέρχεται ως μια υπόθεση προς εξέταση, ως καθρέφτης μιας εποχής που μπέρδεψε τη γυναικεία ενδυνάμωση και τη διαφορετικότητα με την τηλεοπτική ασυδοσία. Το «Reality Check: Inside America’s Next Top Model» που προβάλλεται στο Netflix είναι μια μεταγενέστερη ματιά στο πολιτισμικό φαινόμενο που διαμόρφωσε πρότυπα ομορφιάς, συμπεριφοράς και «αντοχής» για μια ολόκληρη γενιά.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η Τάιρα Μπανκς, δημιουργός, παρουσιάστρια και εκτελεστική παραγωγός του ANTM. Το πρώτο μαύρο μοντέλο που έγινε εξώφυλλο στο περίφημο «Sports Illustrated» το 1996 για χρόνια ενσάρκωνε την ιέρεια της ενδυνάμωσης μέσα σε μια βιομηχανία που απέκλειε πρόσωπα όπως εκείνη. Σήμερα καλείται να απαντήσει για το αν στον δρόμο για την τηλεοπτική επιτυχία αναπαρήγε τις ίδιες πρακτικές πίεσης που υποτίθεται ότι πολεμούσε. Το ντοκιμαντέρ ρίχνει φως στον τρόπο που άσκησε την εξουσία της ως ψυχή του πρότζεκτ και τα συμπεράσματα μέχρι τώρα δεν είναι καθόλου με το μέρος της.
Με το ANTM η Τάιρα Μπανκς υποσχόταν χρυσές καριέρες στον χώρο της μόδας
Το πιο εντυπωσιακό με το «Reality Check» δεν είναι όσα αποκαλύπτονται, αλλά το πώς αποφεύγονται οι απαντήσεις. Στις επίμονες ερωτήσεις για χλευαστικά σχόλια σχετικά με το βάρος, για φωτογραφήσεις με φυλετικά στερεότυπα, για δημόσιους εξευτελισμούς και λεκτική κακοποίηση, η απάντηση επαναλαμβάνεται σχεδόν μηχανικά: «Ηταν μια διαφορετική εποχή». Το επιχείρημα ακούγεται από την ίδια την Μπανκς, από τον παραγωγό Κεν Μοκ και από βασικά μέλη της κριτικής επιτροπής όπως ο Νάιτζελ Μπάρκερ, ο Τζέι Μάνουελ και ο Αλεξάντερ Τζένκινς. Η πρώην χαρούμενη παρέα των κριτών είναι πλέον άσπονδοι φίλοι με τη δημιουργό και δεν κρύβουν καθόλου την πικρία τους για τη μακρόχρονη συνεργασία τους. Ο Μάνουελ μιλά για ένα εξαιρετικά πιεστικό περιβάλλον, όπου προσπαθούσε να ικανοποιήσει ταυτόχρονα το κανάλι, την Τάιρα και τις διαγωνιζόμενες. Ο Μπάρκερ επισημαίνει ότι η κριτική που φαινόταν σκληρή στην οθόνη ήταν μέρος μεγαλύτερων συζητήσεων που δεν προβάλλονταν. Ο Τζένκινς, γνωστός ως Miss J, αναφέρεται σε όλα αυτά συναισθηματικά αποστασιοποιημένος, βιώνοντας, εν τω μεταξύ, μια σοβαρή περιπέτεια υγείας.
Η επίκληση της «εποχής» λειτουργεί ως ασπίδα. Ναι, τα ριάλιτι στις αρχές των 00s κινούνταν σε διαφορετικό πλαίσιο. Αυτό όμως δεν αναιρεί τα όσα συνέβησαν. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, όταν παλιοί και νέοι θεατές ξαναείδαν τους κύκλους, τα social media πήραν φωτιά.
Τα κορίτσια του πρώτου κύκλου (2003)
Οι επαναλαμβανόμενες παρατηρήσεις για το σώμα των διαγωνιζομένων, οι δοκιμασίες που άγγιζαν ρατσιστικά στερεότυπα, οι φωτογραφήσεις όπου μοντέλα καλούνταν να υποδυθούν άλλη εθνικότητα, όλα επανήλθαν στο προσκήνιο. Πολλοί πρώην θεατές του διαγωνισμού συνειδητοποίησαν ότι έχουν υιοθετήσει πρότυπα που σήμερα θεωρούν προβληματικά. Στο ντοκιμαντέρ τα στοιχεία είναι αδιάσειστα.
Η περίπτωση της Κίνια Χιλ είναι χαρακτηριστική. Στον τέταρτο κύκλο δεχόταν ακατάπαυστη κριτική για το βάρος της. Σε φωτογράφηση με θέμα τα «Επτά θανάσιμα αμαρτήματα» της αποδόθηκε η «Λαιμαργία». Στη δοκιμασία «Σαφάρι», της ανατέθηκε ο ρόλος του ελέφαντα. Oταν διαμαρτυρήθηκε για σεξουαλική παρενόχληση από άνδρα μοντέλο στα γυρίσματα, η απάντηση που πήρε ήταν να διαχειριστεί την κατάσταση με «θηλυκότητα». Η ευθύνη μετατοπίστηκε σε εκείνη. Η μαρτυρία της Σάντι Σάλιβαν από τον δεύτερο κύκλο είναι ακόμη πιο ανησυχητική. Κατά τη διάρκεια ταξιδιού του ριάλιτι στο Μιλάνο, σε κατάσταση έντονης μέθης, βρέθηκε να έχει σεξουαλική επαφή χωρίς πλήρη επίγνωση. Το υλικό δείχνει ότι ήταν σε blackout. Το επεισόδιο προβλήθηκε με τίτλο «The Girl Who Cheated». Στο ντοκιμαντέρ η Σάλιβαν περιγράφει ότι ζήτησε να αποχωρήσει και δεν της επιτράπηκε. Το κορίτσι που «κεράτωσε τον σύντροφό της» πουλούσε.
Στο περίφημο πλατό
Ο Miss J εκ των κριτών ήταν μοντέλο και ο ίδιος
Η Ντιόν Γουόλτερς κλήθηκε να ποζάρει με τραύμα από σφαίρα στο κεφάλι, στο ίδιο σημείο όπου είχε πυροβοληθεί η μητέρα της. Ο Κεν Μοκ αναγνωρίζει σήμερα ότι η φωτογράφηση αυτή ήταν λάθος. Η Ντάνι Εβανς μίλησε για την πίεση που δέχτηκε προκειμένου να καλυφθεί το αγαπημένο της διάκενο ανάμεσα στα μπροστινά της δόντια στο στάδιο των μεταμορφώσεων, επειδή «δεν είναι στη μόδα». Η νικήτρια του πρώτου κύκλου Αντριαν Κάρι αναφέρει ότι το make over προκάλεσε στα μαλλιά της μη αναστρέψιμη ζημιά που οδήγησε σε αλωπεκία. Η Τάιρα Μπανκς παραδέχεται ότι κάποιες φορές «το παράκανα» ή ότι είπε μερικές «ανοησίες» χωρίς να αναλαμβάνει καμία ευθύνη.
Ενα από τα πιο ουσιαστικά σημεία του ντοκιμαντέρ αφορά τη μετέπειτα πορεία των διαγωνιζομένων. Η Εβανς, νικήτρια του έκτου κύκλου, αναφέρει ότι η φήμη του ριάλιτι λειτουργούσε αποτρεπτικά για τις επαγγελματικές συνεργασίες, αφού πρακτορεία και οίκοι απέφευγαν όσους έβγαιναν από το ANTM. Παρ’ όλα αυτά, η εκπομπή συνέχιζε να υπόσχεται ονειρεμένες καριέρες στη μόδα μέχρι το 2018.
O φωτογράφος του ριάλιτι Νάιτζελ Μπάρκερ
O κριτής και μακιγιέρ Τζέι Μάνουελ με τον Miss J
Το οικονομικό σκέλος εντείνει την κριτική. Εκτιμήσεις του «Forbes» το 2009 ανέφεραν ότι τα ετήσια έσοδα της Μπανκς από το σόου άγγιζαν τα 30 εκατ. δολάρια. Την ίδια περίοδο, οι διαγωνιζόμενες αμείβονταν με περίπου 38 δολάρια ημερησίως. Η ανισορροπία είναι προφανής. Στο ντοκιμαντέρ η Μπανκς υποβαθμίζει τον ρόλο της ως εκτελεστικής παραγωγού. Ωστόσο, η επιρροή της στο κλίμα της εκπομπής ήταν καθοριστική. Οταν ερωτάται για τη δυσκολότερη στιγμή της στο ANTM, αναφέρεται στο ξέσπασμά της σε μια διαγωνιζόμενη, τη σκηνή που έμεινε γνωστή ως «We were all rooting for you» (ελληνιστί, «όλοι ενδιαφερόμαστε για σένα»): η Μπανκς υψώνει τρομακτικά τη φωνή της σε μια κοπέλα που είχε μόλις αποχωρήσει από το ριάλιτι χωρίς, όπως ίσως προτιμούσαν, να ξεσπάσει σε κλάματα ή να καταρρεύσει συνειδητοποιώντας τι χάνει και τι θυσίες είχαν καταβληθεί για εκείνη. Η παρουσιάστρια παραδέχεται ότι υπερέβαλε, η αυτοκριτική της, όμως, περιορίζεται εκεί.
Το «Reality Check» καταγράφει μια τηλεοπτική κουλτούρα που διαμόρφωσε συνειδήσεις. Πολλοί από τους συμμετέχοντες δηλώνουν ότι μόλις τα τελευταία χρόνια μπόρεσαν να περιγράψουν όσα βίωσαν με όρους όπως «όρια» και «ψυχολογική πίεση». Το γεγονός ότι τότε δεν υπήρχε αντίστοιχο λεξιλόγιο δεν σημαίνει ότι δεν υπήρχε πρόβλημα. Και το ότι «ήταν μια άλλη εποχή» δεν παραγράφει τις ευθύνες. Αν ακολουθήσει ένας νέος κύκλος του προγράμματος, κάτι που η Μπανκς άφησε να εννοηθεί, τότε το ζητούμενο δεν θα είναι η ανανέωση της εικόνας, αλλά η αναθεώρηση της νοοτροπίας. Διαφορετικά, το «Reality Check» θα καταγραφεί ως μια χαμένη ευκαιρία ουσιαστικής αυτοκριτικής. Και το ερώτημα δεν θα αφορά πια μόνο το παρελθόν της Τάιρα Μπανκς, αλλά και το κατά πόσο κατάλαβε τι ακριβώς της καταλογίζεται ◆
Συνεχίζοντας σε αυτό τον ιστότοπο αποδέχεστε την χρήση των cookies στη συσκευή σας όπως περιγράφεται στην πολιτική cookies
Μάθετε περισσότερα εδώ
Αποδοχή