Η κλιματική αλλαγή, οι υποδομές που δεν αντέχουν τις υψηλές θερμοκρασίες και η υποχώρηση του κλίματος από την πολιτική ατζέντα συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα για την Ευρώπη.
ΣΥΝΟΨΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΑΙ Η κλιματική αλλαγή αυξάνει τη μέση θερμοκρασία του πλανήτη, καθιστώντας τα κύματα καύσωνα στην Ευρώπη εντονότερα και συχνότερα. Η ήπειρος θερμαίνεται ταχύτερα από οποιαδήποτε άλλη, με τα καιρικά συστήματα να δρουν σε ένα ήδη θερμότερο περιβάλλον. Οι ευρωπαϊκές πόλεις και τα κτίρια, σχεδιασμένα για να διατηρούν τη θερμότητα τον χειμώνα, αποδεικνύονται ανεπαρκή απέναντι στην ακραία ζέστη. Η περιορισμένη χρήση κλιματισμού και οι αδύναμες δημόσιες υποδομές επιδεινώνουν το πρόβλημα. Η πολιτική προσοχή στην Ευρώπη απομακρύνεται από την κλιματική προσαρμογή, δίνοντας προτεραιότητα στην οικονομία και την ενεργειακή ασφάλεια. Ως αποτέλεσμα, τα μέτρα προστασίας των πολιτών από τις συνέπειες των καυσώνων καθυστερούν σημαντικά. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι καύσωνες αποτελούν πλέον σοβαρή και αυξανόμενη απειλή για τη δημόσια υγεία και όχι απλή ενόχληση. Οι κυβερνήσεις καλούνται να αντιμετωπίσουν το φαινόμενο με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα, καθώς θέτει ζωές σε κίνδυνο.
Ένα νέο κύμα ακραίας ζέστης σαρώνει τη Δυτική Ευρώπη, με τους μετεωρολόγους να προειδοποιούν για θερμοκρασίες που ενδέχεται να καταρρίψουν ρεκόρ Ιουνίου σε αρκετές χώρες. Η Γαλλία προετοιμάζεται για έως και 43 βαθμούς Κελσίου, η Ισπανία μπορεί να αγγίξει τους 45 βαθμούς, ενώ σε περιοχές της Γερμανίας, της Ιταλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου το θερμόμετρο αναμένεται να φτάσει τους 40 βαθμούς.
Ανησυχία
προκαλούν και οι υψηλές νυχτερινές θερμοκρασίες, καθώς σε πολλές περιοχές η
θερμοκρασία δεν θα πέφτει κάτω από τους 25 βαθμούς, αυξάνοντας σημαντικά τον
κίνδυνο θερμικής καταπόνησης, ιδιαίτερα για ηλικιωμένους και ευάλωτες ομάδες.
Τα τελευταία τέσσερα χρόνια περίπου 200.000 άνθρωποι στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν χάσει τη ζωή τους από αιτίες που σχετίζονται με τη ζέστη, γεγονός που αναδεικνύει το μέγεθος του προβλήματος.
Η κλιματική αλλαγή ανεβάζει τη «βάση» των θερμοκρασιών στην Ευρώπη
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τα κύματα καύσωνα στην Ευρώπη δεν είναι κάτι νέο. Ωστόσο, η καύση ορυκτών καυσίμων επί δεκαετίες έχει αυξήσει τη μέση θερμοκρασία του πλανήτη κατά περίπου 1,4 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.
Αυτό σημαίνει ότι τα καιρικά φαινόμενα που προκαλούν καύσωνες εκδηλώνονται πλέον σε ένα πολύ θερμότερο περιβάλλον, με αποτέλεσμα οι περίοδοι ακραίας ζέστης να είναι εντονότερες και συχνότερες.
Ειδικοί, όπως η ερευνήτρια του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, Μιρέια Χινέστα, εξηγούν στο Politico ότι το φαινόμενο του «θερμικού θόλου» που καλύπτει αυτές τις ημέρες τη Δυτική Ευρώπη μπορεί να μην οφείλεται άμεσα στην κλιματική αλλαγή. Ωστόσο, η υπερθέρμανση του πλανήτη αυξάνει τη θερμοκρασιακή «αφετηρία» πάνω στην οποία δρουν τα καιρικά συστήματα, καθιστώντας κάθε καύσωνα πιο επικίνδυνο.
Η Ευρώπη μάλιστα
θεωρείται η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος στον κόσμο, γεγονός που την καθιστά
ιδιαίτερα ευάλωτη στα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Η υψηλή
θερμοκρασία δεν γίνεται αισθητή μόνο στους εξωτερικούς χώρους. Οι Ευρωπαίοι
περνούν περίπου το 90% του χρόνου τους σε κλειστούς χώρους, όπου η κατάσταση
συχνά είναι εξίσου δύσκολη.
Σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, ιδιαίτερα στις βόρειες χώρες, τα κτίρια έχουν σχεδιαστεί για να διατηρούν τη θερμότητα τον χειμώνα και όχι για να προστατεύουν από τους ολοένα πιο θερμούς καλοκαιρινούς μήνες.
Παράλληλα, η
χρήση κλιματισμού παραμένει σχετικά περιορισμένη σε σύγκριση με άλλες περιοχές
του κόσμου. Μόλις περίπου ένα στα πέντε ευρωπαϊκά νοικοκυριά διαθέτει σύστημα
κλιματισμού, ενώ εκατομμύρια πολίτες δηλώνουν ότι αδυνατούν οικονομικά να
διατηρήσουν το σπίτι τους σε δροσερή θερμοκρασία.
Το πρόβλημα
επεκτείνεται και στις δημόσιες υποδομές. Στη Γαλλία περισσότερα από 800 σχολεία
αναγκάστηκαν να αναστείλουν τη λειτουργία τους εξαιτίας της ζέστης, ενώ σε
αρκετές ευρωπαϊκές πόλεις μέσα μαζικής μεταφοράς, σχολεία και δημόσια κτίρια
δεν διαθέτουν επαρκή συστήματα ψύξης.
Την ίδια στιγμή,
ειδικοί και περιβαλλοντικοί οργανισμοί προειδοποιούν ότι η προσαρμογή στην
κλιματική αλλαγή δεν προχωρά με την απαιτούμενη ταχύτητα.
Αν και η
Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να διαθέτει από τα πιο φιλόδοξα σχέδια μείωσης
εκπομπών παγκοσμίως, τα τελευταία χρόνια η πολιτική προσοχή έχει μετατοπιστεί
προς την οικονομική ανταγωνιστικότητα, τη βιομηχανική ανάπτυξη και την
ενεργειακή ασφάλεια.
Ως αποτέλεσμα, μέτρα που αφορούν την προστασία των πολιτών από τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής – όπως οι καύσωνες, οι πλημμύρες και οι ξηρασίες – συχνά προχωρούν με πιο αργούς ρυθμούς.
Ο Ευρωπαϊκός
Οργανισμός Περιβάλλοντος έχει προειδοποιήσει ότι οι χώρες της ΕΕ δεν
προστατεύουν επαρκώς τους πολίτες τους από την ακραία ζέστη, χαρακτηρίζοντας
τον κίνδυνο θερμικής καταπόνησης «κρίσιμο» για τη δεκαετία που διανύουμε.
«Δεν πρόκειται
για ενόχληση, αλλά για απειλή για τη δημόσια υγεία»
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι οι καύσωνες δεν μπορούν πλέον να αντιμετωπίζονται ως ένα προσωρινό καλοκαιρινό φαινόμενο στην Ευρώπη.
«Αυτή η ζέστη δεν
είναι απλώς μια ενόχληση. Είναι μια αυξανόμενη απειλή για τη δημόσια υγεία»,
προειδοποίησε η καθηγήτρια Κλιματικής Επιστήμης του Imperial College του Λονδίνου, Φρεντερίκε Ότο.
Όπως επισημαίνει, κάθε νέο κύμα καύσωνα θέτει ζωές σε κίνδυνο, ενώ οι κυβερνήσεις καλούνται να αντιμετωπίσουν το φαινόμενο με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα, καθώς η ακραία ζέστη αναμένεται να γίνει ολοένα συχνότερο χαρακτηριστικό των ευρωπαϊκών καλοκαιριών.