Συνέντευξη με τον δάσκαλο του μειονοτικού σχολείου και προέδρου του Συλλόγου μουσουλμανικής μειονότητας Αλεξανδρούπολης Δαγλή Γιασάρ – Μιλά με αφορμή τη δολοφονία του 84χρονου, την έκρηξη της παραβατικότητας στην περιοχή, την αδιαφορία των αρχών και τα ρατσιστικά σχόλια
της Κικής Ηπειρώτου
Με αφορμή το τραγικό έγκλημα στην Αλεξανδρούπολη, με θύμα έναν 84χρονο και κατηγορούμενους τρία νεαρά άτομα από την περιοχή της Άβαντος, αλλά και τη δημόσια συζήτηση που ακολούθησε, στην οποία κυριάρχησαν τα ρατσιστικά σχόλια, αναδεικνύεται ξανά ένα ζήτημα που είθισται να μένει στο περιθώριο: Η συστηματική αδιαφορία απέναντι σε μια ολόκληρη συνοικία και τα προβλήματα που σωρεύονται, χωρίς ουσιαστική παρέμβαση. Η σταδιακή γκετοποίηση, η ελλιπής παρουσία της πολιτείας και η απουσία συντονισμένων κοινωνικών πολιτικών δημιούργησαν ένα περιβάλλον, όπου η παραβατικότητα μπορούσε να αναπτυχθεί, επηρεάζοντας όχι μόνο την ίδια τη γειτονιά, αλλά και την ευρύτερη περιοχή.
Την ίδια στιγμή, κάθε σοβαρό περιστατικό πυροδοτεί κύματα γενικεύσεων και ρατσιστικών σχολίων, που στοχοποιούν συλλήβδην τους κατοίκους της Άβαντος. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη: η μεγάλη πλειονότητα των ανθρώπων που ζουν εκεί είναι νομοταγείς, εργατικοί πολίτες, οικογενειάρχες που προσπαθούν με αξιοπρέπεια να προχωρήσουν στη ζωή τους και να προσφέρουν ένα καλύτερο μέλλον στα παιδιά τους. Πολλοί από αυτούς είναι οι πρώτοι που δηλώνουν δυσαρεστημένοι και απογοητευμένοι από την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί.
Η συνέντευξη που ακολουθεί με τον δάσκαλο του μειονοτικού σχολείου και προέδρου του Συλλόγου μουσουλμανικής μειονότητας Αλεξανδρούπολης Δαγλή Γιασάρ, ο οποίος είχε εδώ και χρόνια εκφράσει την ανησυχία του για την αύξηση της παραβατικότητας στην περιοχή, επιχειρεί να φωτίσει αυτές τις πτυχές, θέτοντας στο επίκεντρο όχι μόνο την εγκληματικότητα, αλλά και τις ευθύνες, τις παραλείψεις και την ανάγκη, έστω και σήμερα, για ουσιαστική, ανθρώπινη προσέγγιση.
Με αφορμή το έγκλημα στην Αλεξανδρούπολη, με θύμα έναν 84χρονο και εμπλεκόμενα νεαρά άτομα από την Άβαντος, είναι γεγονός ότι έχετε εκφράσει δημόσια την ανησυχία σας στο παρελθόν για την αύξηση της εγκληματικότητας από μερίδα ατόμων που ζουν στην περιοχή. Τέτοια περιστατικά, φαίνεται, δυστυχώς ότι σας επιβεβαιώνουν.
Δεν έχω κάποιο ιδιαίτερο χάρισμα να προβλέπω το μέλλον, ούτε νομίζω ότι είμαι πιο έξυπνος από τους ανθρώπους, οι οποίοι κατέχουν θέσεις και αξιώματα και θα πρέπει να παρακολουθούν και να παίρνουν αποφάσεις γενικότερα για τον τόπο.
Εγώ επέστρεψα πριν 20 χρόνια από την Αθήνα στην πατρίδα μου, την Αλεξανδρούπολη. Ήρθα να μείνω μόνιμα εδώ, σε μία νεαρή ηλικία, αλλά είχα ζήσει σε έναν διαφορετικό τόπο και παρατήρησα κάποια πράγματα. Η περιοχή της τέρμα Άβαντος δεν υπήρχε πριν 40 χρόνια. Υπήρχαν κάποια ελάχιστα σπίτια εκεί. Είδα λοιπόν τότε, πριν 20 χρόνια, ότι δημιουργείται μία περιοχή, η οποία είχε αρχίσει να παίρνει τη μορφή του γκέτο. Ενώ βρίσκεται ελάχιστα χιλιόμετρα από το κέντρο της πόλης, είναι αποκομμένη, κάπως απόμακρη από την υπόλοιπη πόλη, και η παρουσία της πολιτείας είναι το λιγότερο ελλιπής.
Σε οποιοδήποτε μέρος του κόσμου, και στην Ελλάδα, σε άλλες περιοχές, όταν μία περιοχή είναι απόμακρη, υπάρχει αυτό που λέμε γκετοποίηση. Οι περιοχές που είναι στο περιθώριο ευνοούν παραβατικές συμπεριφορές. Όταν η πολιτεία είναι απούσα από αυτές τις περιοχές, με εξαίρεση τις προεκλογικές περιόδους, ή όταν βλέπουμε την παρουσία της πολιτείας, μόνο όταν συμβεί το κακό, είναι επόμενο να αυξάνονται οι παραβατικές συμπεριφορές.
Από εκεί και πέρα, αν δεχθούμε ότι η εγκληματικότητα έχει αυξηθεί κι έχει περάσει και σε μικρές ηλικίες, βλέπουμε στα σχολεία πάρα πολλές φορές περιστατικά, φυσικό επόμενο είναι ότι αυτή η τάση θα είναι ακόμη μεγαλύτερη σε τέτοιες περιοχές.
Θεωρώ ότι ή δεν το είδαν ή δεν τους ένοιαζε, αδιαφόρησαν, οι άνθρωποι θα έπρεπε να έχουν πάρει αποφάσεις, να έχουν δει αυτό που είδα κι εγώ, δεν είμαι πιο έξυπνος από εκείνους και να έχει υπάρξει μία προσπάθεια να σταματήσει. Ακόμη νομίζω δεν έχουμε φτάσει στην κορύφωση. Αυτά τα φαινόμενα που παρακολουθούμε για μένα εντάσσονται στην γενικότερη αύξηση της εγκληματικότητας, δυστυχώς σε κάθε περιοχή να υπάρχουν γεγονότα, τα οποία απασχολούν την κοινή γνώμη. Νομίζω ότι ακόμη δεν έχουμε φτάσει στο σημείο που φοβάμαι εγώ και μακάρι να μην φτάσουμε ποτέ.
Σε ποιους παράγοντες πιστεύετε ότι οφείλεται η αύξηση της εγκληματικότητας/ παραβατικότητας στη συγκεκριμένη συνοικία, η οποία αύξηση, φυσικά, αφορά και την υπόλοιπη πόλη, καθώς και το σύνολο της χώρας, σύμφωνα και με τα επίσημα στοιχεία;
Νομίζω πως είναι ξεκάθαρα θέμα αδιαφορίας. Και φταίμε κι εμείς γι’ αυτό. Πολλοί άνθρωποι που μπορεί να μας διαβάζουν, δεν γνωρίζουν την περιοχή. Να πω λοιπόν ότι η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων που ζουν στο τέρμα Άβαντος είναι άνθρωποι που θέλουν να ζουν αρμονικά, χωρίς φασαρίες, είναι νομοταγείς, προσπαθούν να εργαστούν με αξιοπρέπεια, να μεγαλώσουν και να σπουδάσουν τα παιδιά τους. Σε ένα χωριό 100 κατοίκων, αν το 10% είναι κλέφτες, θα υπάρχει τεράστιο πρόβλημα. Αν επίσης ένα 10% πετάει σκουπίδια χωρίς να τηρεί τους κανόνες, τότε το χωριό αυτό θα είναι βρώμικο.
Υπάρχει ένα πολύ μεγάλο κομμάτι νέων ανθρώπων εκεί μέσα που είναι δυσαρεστημένο με την κατάσταση αυτή.
Ένας άνθρωπος που κατέχει ένα αξίωμα κι αποφασίζει για τις τύχες ενός τόπου δεν πρέπει να παίρνει αποφάσεις ανάλογα με το ποιος φωνάζει και ποιος ζητάει. Όμως, εφόσον έτσι συμβαίνει, θα έπρεπε κάτοικοι στην Άβαντος να έχουν οργανωθεί και να έχουν τοποθετηθεί αναλόγως, ώστε να ανάγκαζαν πολιτεία να δει την περιοχή με ενδιαφέρον.
Πώς αντιμετωπίζετε τα ρατσιστικά σχόλια που γίνονται κάθε φορά που συμβαίνει κάποιο δυσάρεστο γεγονός με εμπλεκόμενους κατοίκους της Άβαντος;
Μαζί με την εγκληματικότητα, η οποία γενικότερα αυξάνεται, έχουμε και αύξηση της ακροδεξιάς, των ανθρώπων που εκφράζουν θέσεις ρατσιστικές, φασιστικές. Μάλιστα, βλέπω ότι πλέον αυτοί που εκφράζουν τις απόψεις αυτές, το κάνουν με μεγαλύτερη άνεση πλέον, σε σχέση με παλαιότερα. Εκφράζονται χωρίς να ντρέπονται με τον τρόπο αυτό.
Βλέπουμε ότι γίνεται θέμα συζήτησης το αν καλώς πνίγηκαν παιδιά που προσπάθησαν να εισέλθουν στη χώρα. Αυτό δεν μπορεί καν να γίνεται θέμα συζήτησης.
Βλέπω ανθρώπους που κάπου έχουν χάσει το μέτρο. Δεν μπορεί να είσαι ούτε προδότης, ούτε να δείχνεις ότι αγαπάς την πατρίδα σου με τη ανοχή σου στο να πνίγονται παιδιά στη θάλασσά σου. Δεν μπορεί να είναι το κριτήριο αυτό.
Κι όμως αυτό βλέπουμε να συμβαίνει. Τι να περιμένω, λοιπόν, από έναν τέτοιο άνθρωπο; Πιστεύω πως δεν μπορεί όλοι αυτοί να είναι κακοί άνθρωποι. Νομίζω ότι έχει περάσει κάπως με έναν τρόπο η νοοτροπία αυτή.
Βεβαίως, πάντα υπήρχε ρατσισμός. Τέτοια φαινόμενα, όπως η δολοφονία του ηλικιωμένου, ουσιαστικά δίνουν αφορμή σε ανθρώπους που θέλουν να επιτεθούν στην Άβαντος και να μιλήσουν για πράγματα τα οποία, για όποιον γνωρίζει, είναι αστεία. Ούτε όλοι οι κάτοικοι της Άβαντος είναι παράνομοι, ούτε όλοι οι κάτοικοί της είναι εγκληματίες. Ούτε όλη η Άβαντος ζει από επιδόματα, ούτε η πόλη μάς ανέχεται και μας επιδοτεί.
Αυτή η περιοχή κατάντησε να είναι προβληματική, όμως η μειονότητα ήταν πάντα τα εργατικά χέρια της πόλης και πάντα συμβίωναν αρμονικά με όλους.
Να πω όμως κάτι ακόμη. Ας υποθέσουμε ότι οι μουσουλμάνοι είναι το 10% του πληθυσμού της Αλεξανδρούπολης. Αυτό σημαίνει ότι από τα εγκλήματα που συμβαίνουν στην πόλη, το 10% θα προέρχεται από κατοίκους της Άβαντος. Όπως για το 10% των μουσουλμάνων γιατρών, που είπαν κάποιοι, δεν το λέω τυχαία αυτό. Όταν βγαίνει κάτι τέτοιο από τα πιο δημόσια χείλη που μπορεί να ειπωθεί… καταλαβαίνετε.
Όταν αυτό το 10% των κατοίκων της πόλης σου, το έχεις αφήσει χωρίς υποδομές, παραμελημένο, χωρίς σωστή επικοινωνία, όταν αφήνεις μία περιοχή ανεξέλεγκτη, είναι φυσικό να ξεφεύγει το 10% από την αναλογία και να υπάρχουν εκεί περισσότερες παραβατικές συμπεριφορές.
Να σας πω ένα παράδειγμα. Αν χρειαστεί κάποιος που δεν έχει καμία σχέση με ρατσισμό, άτομα για βοήθεια σε μετακόμιση, το πρώτο που θα σκεφτεί θα είναι να απευθυνθεί στην Άβαντος. Αντίστοιχα, κάποιος που θα ήθελε να ξεκινήσει κάποια παραβατική δράση, εκεί θα πάει.
Δεν πιστεύω ότι σε άλλες περιοχές της χώρας, όπως το Ζεφύρι και ο Δενδροπόταμος, που ακούγεται ότι γίνεται αγοραπωλησία όπλων ή ναρκωτικών, ότι φυτρώνουν όπλα και ναρκωτικά εκεί. Απλώς, θα πάει εκεί κάποιος που θέλει να οργανώσει κάποιες παραβατικές δράσεις. Δεν θα πάει στην Κηφισιά ή την Εκάλη.
Όταν αφήνεις να δημιουργηθούν αυτές οι συνθήκες που ευνοούν τις παραβατικές συμπεριφορές, και δεν κάνεις κάτι για σταματήσουν, τότε είσαι υπόλογος, συμμέτοχος και συνένοχος.
Αντίστοιχα, βάζω στοίχημα με όποιον θέλει, ότι μέσα στον επόμενο χρόνο θα υπάρχει νεκρός από μπαλωθιές στην Κρήτη. Λυπάμαι που το λέω, αλλά θα συμβεί.
Τι πιστεύετε ότι μπορεί να γίνει από το κράτος, αλλά και την κοινωνία, για να μην οδηγηθούμε σε ακόμη πιο ακραίες καταστάσεις στη συγκεκριμένη περιοχή;
Να σταματήσει να είναι αόρατη η Άβαντος, να υπάρχει επικοινωνία με τους πολίτες. Δεν μπορεί όλοι εκεί μέσα, χιλιάδες κάτοικοι, να είναι παραβατικοί, να είναι άνθρωποι με τους οποίους δε μπορείς να κάτσεις σε ένα τραπέζι και να πάρεις 2-3 αποφάσεις, να οργανώσεις από τα πιο απλά μέχρι τα πιο περίπλοκα, να βάλεις κάποιους στόχους, για τα σκουπίδια, την καθημερινότητα, την επικοινωνία, την αστυνόμευση.
Έχουμε αυτή την περιοχή, για την οποία έχουμε αποδεχθεί, κι αυτό αποτελεί ήττα, ότι ζει σε άλλους ρυθμούς και με άλλους κανόνες, με ανθρώπους που αν θέλουν ακολουθούν τους κανόνες και με άλλους που δεν τους ακολουθούν. Κι όσο αυτοί που δεν τους ακολουθούν δεν επηρεάζουν τον αέρα μας, δεν βγαίνουν στην επιφάνεια, δεν γίνεται το κακό, δεν μας νοιάζει. Αυτό πρέπει να σταματήσει.
Δεν θέλω να σταθώ στο συγκεκριμένο περιστατικό, πρώτα απ’ όλα επειδή αφορά τη δικαιοσύνη να κρίνει τις συνθήκες του θανάτου, αλλά και από σεβασμό στη μνήμη του νεκρού και των οικογενειών που αυτή την στιγμή έχουν την αγωνία για τα παιδιά τους.
Επειδή, όμως. βγήκαν κάποια πράγματα στη δημοσιότητα, όπως είπα πριν, όποιος θέλει βοήθεια για μετακόμιση πηγαίνει στην Άβαντος, αντίστοιχα, όποιος θέλει να ικανοποιήσει κάποιες άλλες επιθυμίες του απευθύνεται σε ανήλικους αυτής της περιοχής. Δεν είναι λυπηρό, ή μάλλον τραγικό αυτό που συμβαίνει εδώ και δεκαετίες;
Κάποιοι θα πουν ότι αυτό συμβαίνει επειδή εσείς το επιτρέπετε, εγώ θα πω ότι διαφωνώ με τον Χίτλερ, για μένα δεν υπάρχουν γονίδια που ευνοούν παραβατικές συμπεριφορές. Υπάρχουν χώρες που έχουν παιδεία, η οποία είναι απόλυτη, κι έχει στόχο όλοι οι πολίτες να νιώθουν ασφαλείς, να ζουν αρμονικά και να ακολουθούν τους κανόνες. Κι αυτή η παιδεία δεν αποκλείει κανέναν.
Δεν πιστεύω, λοιπόν, ότι φταίνε τα κακά γονίδια των μουσουλμάνων της Άβαντος. Ακόμη όμως κι αν συμβαίνει αυτό για κάποιους, η πολιτεία τι κάνει; Το αφήνει να συμβαίνει;
Ας μου πει κάποιος που διαφωνεί μαζί μου 3 δράσεις της πολιτείας για αυτούς τους ανθρώπους. Για να μην παρεξηγηθώ, δεν μιλάω για σκληρή στάση, αλλά, σε πρώτη φάση, για μία επικοινωνία. Να τους καταλάβουμε λίγο, να βρούμε νέους ανθρώπους, να δείξουμε ένα ανθρώπινο ενδιαφέρον, να τους δούμε ως κομμάτι της πόλης.