Η ιστορία έχει δύο όψεις. Δεν ξεχωρίζουν πάντα οι καλοί από τους κακούς. Ειδικά, όταν πρόκειται για έναν εμφύλιο πόλεμο, τα εγκλήματα δεν γίνονταν από τη μία μόνο πλευρά. Μπορεί να έχουμε εισπράξει διάφορους «κολακευτικούς» χαρακτηρισμούς από αρκετούς, δικαίωμά τους βέβαια, όμως γνωρίζουμε ότι όσα γράφουμε στηρίζονται σε αξιόπιστες πηγές, αλλά και σε προφορικές μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν από κοντά τα γεγονότα. Το σημερινό μας άρθρο, μάλλον θα ξενίσει αρκετούς, γιατί αναφέρεται στην άδικη εκτέλεση τεσσάρων νεαρών, δύο κοριτσιών και δύο αγοριών το 1949, με σαθρές κατηγορίες. Πραγματική αιτία της καταδίκης τους από στρατοδικείο σε θάνατο ήταν η συμμετοχή τους στην ΕΠΟΝ!
Νεαροί Επονίτες
Η ιστορία ενός από τους τέσσερις, του Τάκη, μας ήταν γνωστή λόγω καταγωγής. Μάλιστα υπάρχουν καταγεγραμμένα και πρόσθετα στοιχεία γι’ αυτόν σε ένα σπάνιο βιβλίο που διαθέτουμε, ενώ μιλήσαμε και με ανθρώπους που γνώριζαν περισσότερες λεπτομέρειες για τον αδικοχαμένο συγχωριανό τους. Η, σχεδόν σίγουρη πληροφορία (διασταυρωμένη από τουλάχιστον πολλούς, διαφορετικούς ανθρώπους), ότι ζητήθηκαν χρυσές λίρες από τον ευκατάστατο πατέρα του για να αφεθεί ελεύθερος κι εκείνος, για άγνωστο λόγο (υπάρχουν ανεξακρίβωτες φήμες που δεν θα τις παραθέσουμε)δεν τις έδωσε, με αποτέλεσμα την εκτέλεση του γιου του, αποτελεί γεγονός που δεν έχει καταγραφεί πάλι. Αποτελούσε μεμονωμένη περίπτωση ο Τάκης ή ήταν συνήθισμένη αυτή η πρακτική;
Μέλη της ΕΠΟΝ της περιοχής Ντεπό Θεσσαλονίκης
Ποια ήταν η ΕΠΟΝ στην οποία ήταν οργανωμένοι οι τέσσερις νέοι;
Σκοπός μας ήταν, στο σημερινό άρθρο να αναδείξουμε την τραγική ιστορία του Τάκη Τ. Η ιστορία του είχε δημοσιευθεί στις 7 Μαρτίου 1976 στην «ΑΥΓΗ», μαζί με τις ιστορίες των τριών άλλων νεαρών. Ακολούθησε ο «Ριζοσπάστης», στις 16 Μαρτίου 2001. Κοινό γνώρισμα όλων ήταν ότι αποτελούσαν μέλη της ΕΠΟΝ και δεν αποκήρυξαν την ιδεολογία τους. Η Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση (Ε.Π.Ο.Ν.) ήταν οργάνωση νέων που ιδρύθηκε στα χρόνια της Κατοχής, συγκεκριμένα στις 23 Φεβρουαρίου 1943 και ανήκε στο ΕΑΜ. Στο ιδρυτικό της κείμενο, η ΕΠΟΝ αυτοπροσδιορίζεται ως οργάνωση εθνικοαπελευθερωτική, αντιφασιστική, προοδευτική, αντιπολεμική – φιλειρηνική. Περισσότεροι από 500.000 νέες και νέοι εντάχθηκαν στις τάξεις της ΕΠΟΝ, ενώ περίπου 30.000 έγιναν μέλη του ΕΑΜ. Με τον διαβόητο Νόμο 509 του 1947 η ΕΠΟΝ τέθηκε εκτός νόμου. Έκτοτε, αποτέλεσε έναν από τους δύο παράνομους μηχανισμούς του ΚΚΕ, με επικεφαλής τον Σ. Κασιμάτη. Η ΕΠΟΝ διαλύθηκε με απόφαση της 8ης Ολομέλειας του ΚΚΕ που έγινε τον Ιανουάριο του 1958.
Μέλη της ΕΠΟΝ διαδηλώνουν
Κλείσιμο
Γεωργία – Μαρία – Δημήτρης – Τάκης: τέσσερα νέα παιδιά που εκτελέστηκαν άδικα
Σύμφωνα με τον Σπύρο Μοσχονά, η Μαρία Ρ. ήταν μικροκαμωμένη και αεικίνητη, ενώ η Γεωργία Π. ψηλή και λεπτή. Ήταν δύο 17χρονες μαθήτριες που καταδικάστηκαν σε θάνατο από στρατοδικείο το 1948, με «στημένους» μάρτυρες που είχε καθοδηγήσει η Αστυνομία. Μαζί τους ήταν ο Δημήτρης, φίλος της Γεωργίας, ο Τάκης πρωτοετής φοιτητής της Ιατρικής και ο Δημήτρης Δεσποτίδης, ο οποίος μεταφέρθηκε από τη Μακρόνησο, με εμφανή σημάδια ξυλοδαρμού. Οι κατηγορίες ήταν σαθρές, ο δε Βασιλικός Επίτροπος, ο εισαγγελέας των σημερινών δικαστηρίων είπε ότι «ένα αιμάτινο ποτάμι πρέπει να μας χωρίσει από αυτά τα τέσσερα παιδιά» (!). Και οι τέσσερις (Γεωργία, Μαρία, Δημήτρης, Τάκης) καταδικάστηκαν σε θάνατο, σε αντίθεση με τον Δεσποτίδη. Είναι εντυπωσιακό ότι η Μαρία χαιρόταν γιατί σώθηκε ο Μίμης (Δεσποτίδης), ενώ η ίδια θα βρισκόταν απέναντι από το εκτελεστικό απόσπασμα πολύ σύντομα! Ο αδελφός της, Κώστας, είχε δολοφονηθεί στην Ειδική Ασφάλεια, μετά το «Μπλόκο της Εριουργίας», στη Νέα Ιωνία, από τα Τάγματα Ασφαλείας, το καλοκαίρι του 1944. Η εκτέλεση των τεσσάρων έγινε στου Γουδή, στις 9 Μαρτίου 1949.
Μαρία-Γεωργία
Οι άδικες κατηγορίες για δύο νεαρά κορίτσια και δύο εικοσάχρονα αγόρια – Η καταδίκη τους με έωλες κατηγορίες και η εκτέλεσή τους – Η απίστευτη κατηγορία σε βάρος του Τάκη, ότι μοίραζε ψωμί από τον φούρνο του πατέρα του σε πεινασμένους! – Ζητήθηκαν λύτρα από τον πατέρα του για να αφεθεί ελεύθερος;
Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας η καθ΄οιονδήποτε τρόπο παράνομη χρήση/ιδιοποίηση του παρόντος, με βαρύτατες αστικές και ποινικές κυρώσεις για τον παραβάτη
Τάκης Τ.: κατηγορήθηκε γιατί μοίραζε ψωμί κι αλεύρι από τον φούρνο του πατέρα του στους πεινασμένους!
Για τον Τάκη γνωρίζουμε πολλά στοιχεία, χάρη σε αφήγηση της αδερφής του, αλλά και το γράμμα του, λίγες μέρες πριν εκτελεστεί προς τη δεύτερη σύζυγο του πατέρα του, την οποία αποκαλεί «αξιολάτρευτη μανούλα». Ο Τάκης ήταν γιος του Κώστα Τ., από τον πρώτο του γάμο και είχε γεννηθεί το 1928. Η μητέρα του πέθανε και ο πατέρας του ξαναπαντρεύτηκε. Από τον δεύτερο γάμο του, απέκτησε δύο κορίτσια. Η μία από αυτές, πριν αρκετά χρόνια προέβη σε συγκλονιστικές αποκαλύψεις:
«Οι γονείς μας ήρθανε από την Ήπειρο στην Αθήνα. Ο πατέρας ήταν 11 χρονών σαν ήρθε ξυπόλυτος και δούλευε σε φουρνάρικο στον Πειραιά. Μετά ο πατέρας μας έφτιαξε δικό του φουρνάρικο στου Ψυρρή (Αθήνα), στους Αγίους Ασώματους (οδός Λεπενιώτη και Νεκταρίου). Τούτο το φουρνάρικο του πατέρα μου, στην Κατοχή – θα ήτανε ο Τάκης μας 15-17 χρονών Επονίτης – το άνοιξε, φώναξε τον κόσμο, όλους τους πεινασμένους, παιδιά και τους μοίρασε ψωμί και αλεύρι, ό,τι είχε το μαγαζί και μείναμε εμείς δίχως ψίχουλο. Η πράξη του εκείνη αναφέρεται στην δικογραφία του στο στρατοδικείο και την στρέφουν εναντίον του στο κατηγορητήριο του, ότι δηλαδή ήτανε ένας αλήτης που μπήκε στο μαγαζί του πατέρα του και χωρίς να λογαριάσει γονείς και αδελφές μοίρασε το βιος τους».
Το σπίτι στην οδό Δουκίσσης Πλακεντίας όπου ιδρύθηκε η ΕΠΟΝ
Ο Τάκης, μετά τη σύλληψή του έμεινε για 1,5 χρόνο στη φυλακή στα Βουρλά. Μετά την καταδίκη του σε θάνατο έμεινε για δύο νύχτες στο Τμήμα Μεταγωγών. Την τρίτη νύχτα, μεταφέρθηκε στις φυλακές Αβέρωφ. Από εκεί, όπου ήταν έγκλειστα και τα άλλα τρία νεαρά παιδιά μεταφέρθηκαν στου Γουδή όπου και εκτελέστηκαν…
Το τελευταίο γράμμα του Τάκη…
ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΤΙΓΜΗ
«Τελευταία στιγμή 2-3-49. Ώρα 7 μ.μ. Αξιολάτρευτη μανούλα. Την τελευταία στιγμή της ζωής μου, σου γράφω το αποχαιρετιστήριο γράμμα. Σε ευχαριστώ για τους κόπους σου και την αγάπη σου. Σε παρακαλώ όμως και αυτή είναι η τελευταία μου επιθυμία, να μην στεναχωριέσαι για να μην αρρωστήσεις. Να προσέχεις τα παιδιά. Έτσι ήταν μοιραίο να χωρίσουμε με την πιο σκληρή πραγματικότητα. Τη Ρίτα, τη γιαγιά καθώς και το μπαμπά τους ευχαριστώ για τους κόπους. Ο πατέρας δεν πρέπει να πικραθεί. Αφοσιωθείτε για τη μόρφωση και την ανάπτυξη των πολυαγαπημένων μου αδερφών. Να γίνουν μεγάλες και να μ’ αντικαταστήσουν στο μαγαζί. Επίσης σας παρακαλώ του παππού και της γιαγιάς να καθυστερήσετε να το μάθουν, γιατί θα πεθάνουν. Όταν το μάθουν μοιράστε τους την αγάπη μου και το σεβασμό μου. Πρέπει τα κορίτσια του μπάρμπα – Βαγγέλη να ενισχυθούν και να παντρευτούν. Τους θείους, τα ξαδέρφια και φίλους χαιρετώ με την πιο γλυκύτητα που έχει ο υστερικός χαιρετισμός. Με την ίδια θέρμη χαιρετίζω και τους πελάτες και όλους τους γνωστούς και φίλους. Γεια χαρά».
Τάκης.
Η άγνωστη πτυχή της εκτέλεσης του Τάκη: ζητήθηκαν λίρες από τον πατέρα του, με αντάλλαγμα τη ζωή του γιου του; Γιατί δεν τις έδωσε;
Η εκτέλεση του Τάκη Τ. συγκλόνισε όλους τους συγχωριανούς του, τόσο στο ακριτικό Πωγώνι, αλλά και όσους είχαν φύγει για την Αθήνα, μετά το σχεδόν δεκάχρονο μαρτύριο που πέρασαν. Ιταλική εισβολή, ελληνική αντεπίθεση, γερμανική εισβολή, ιταλική κατοχή, κάψιμο των 2/3 του χωριού από τους Γερμανούς (δεν λυπήθηκαν τους υπόλοιπους, αλλά έσπευσαν να αντιμετωπίσουν αντάρτες στη Θεσπρωτία), σφοδρές συγκρούσεις στον Εμφύλιο Πόλεμο κ.ά. Είναι σχεδόν βέβαιο, ότι ζητήθηκαν χρήματα, χρυσές λίρες μάλλον, από τον σχετικά ευκατάστατο πατέρα του, με αντάλλαγμα τη ζωή του γιου του. Ο πατέρας του όμως δεν τις έδωσε και ο Τάκης εκτελέστηκε. Δεν έχει διευκρινιστεί ποιοι ήταν αυτοί που ζήτησαν τα χρήματα. Μήπως ο πατέρας του δεν πείστηκε ότι οι συγκεκριμένοι θα σώσουν τον γιο του; Μήπως επηρεάστηκε από κάποιους; Με όσους και όσες συνομιλήσαμε στο παρελθόν, αλλά και πρόσφατα, συμφωνούν σε κάποια εκδοχή την οποία δεν θα αναφέρουμε. Καθώς έχουν περάσει 76 χρόνια από τότε, σεβόμενοι τη μνήμη όλων των πρωταγωνιστών του δράματος και καθώς δεν είναι τίποτα εξακριβωμένο, θα περιοριστούμε σε όσα γράψαμε…
Αφίσα της ΕΠΟΝ Ηλιούπολης
Καλό είναι να μην βιάζονται ορισμένοι να βάζουν «ταμπέλες»(φασίστας, αντικομμουνιστής κ.λπ.) σε ανθρώπους που δεν γνωρίζουν ούτε φυσιογνωμικά. Τα γεγονότα που παρέθεσα είναι διασταυρωμένα από δεκάδες ανθρώπους που γνώριζαν τον Τάκη και την ιστορία του. Το σκίτσο των δύο κοριτσιών έγινε από τη Βίργω Βασιλείου στις φυλακές Αβέρωφ, στα τέλη του 1948 και το αναδημοσιεύουμε από τη σελίδα του Σπύρου Μοσχονά στο Facebook.
Τα περισσότερα στοιχεία, προέρχονται από το βιβλίο «Περί Καστάνιανης Πωγωνίου Ιωαννίνων ΘΗΣΑΥΡΙΣΜΑΤΑ & ΑΝΑΛΕΚΤΑ», ΤΟΜΟΣ Β’. ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΚΑΣΤΑΝΙΑΝΗΣ ΠΩΓΩΝΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ, ΠΕΙΡΑΙΑΣ, 2013.
Συνεχίζοντας σε αυτό τον ιστότοπο αποδέχεστε την χρήση των cookies στη συσκευή σας όπως περιγράφεται στην πολιτική cookies
Μάθετε περισσότερα εδώ
Αποδοχή