Σε ένα ακραίο σενάριο στρατιωτικής πίεσης ή επέμβασης των ΗΠΑ στη Γροιλανδία, το ΝΑΤΟ ενδέχεται να αποδειχθεί πολιτικά ανίσχυρο για τη Δανία.
Ωστόσο, οι ευρωπαϊκές συνθήκες προβλέπουν έναν λιγότερο γνωστό, αλλά δυνητικά ισχυρό μηχανισμό αμοιβαίας άμυνας: το Άρθρο 42.7 της Συνθήκης της ΕΕ.
Το κατά πόσο μπορεί να προσφέρει πραγματική προστασία στη Γροιλανδία παραμένει ανοιχτό ερώτημα – με σαφή συν και πλην. Το σίγουρο είναι πως δεν αποτελεί στρατιωτική «ασπίδα» τύπου ΝΑΤΟ, αλλά ένα ισχυρό πολιτικό και νομικό εργαλείο αποτροπής που μπορεί να χρησιμοποιηθεί διπλωματικά όπως αναφέρει και το Politico.
1. Τι προβλέπει το Άρθρο 42.7
Το Άρθρο 42.7 ορίζει ότι, εάν κράτος-μέλος της ΕΕ δεχθεί ένοπλη επίθεση στο έδαφός του, τα υπόλοιπα κράτη έχουν υποχρέωση παροχής βοήθειας και συνδρομής με όλα τα μέσα που διαθέτουν, σύμφωνα με τον Χάρτη του ΟΗΕ.
Σε αντίθεση με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, το οποίο αφήνει μεγαλύτερο περιθώριο εθνικής ερμηνείας, η διατύπωση της ΕΕ θεωρείται από αναλυτές πιο δεσμευτική σε πολιτικό και νομικό επίπεδο, αν και αφορά μικρότερο στρατιωτικό δυναμικό.
Συν για τη Γροιλανδία: Ισχυρή νομική και πολιτική βάση αλληλεγγύης.
Πλην: Η ΕΕ δεν διαθέτει ενιαίο στρατό συγκρίσιμο με το ΝΑΤΟ.
2. Έχει εφαρμοστεί ποτέ;
Μόνο μία φορά, το 2015, όταν η Γαλλία ενεργοποίησε το άρθρο μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις του ISIS. Η εφαρμογή του βασίστηκε σε διμερείς συμφωνίες με άλλα κράτη-μέλη, καθώς η ΕΕ δεν διαθέτει αυτόνομες στρατιωτικές δυνάμεις.
Συν: Υπάρχει προηγούμενο ενεργοποίησης.
Πλην: Η εφαρμογή ήταν αποσπασματική και όχι θεσμικά αυτοματοποιημένη.
3. Πώς θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί για τη Γροιλανδία
Η ενεργοποίηση θα έπρεπε να γίνει από τη Δανία, με ομοφωνία όλων των κρατών-μελών. Αυτό δημιουργεί πολιτικά ρίσκα, καθώς χώρες με στενές σχέσεις με τις ΗΠΑ θα μπορούσαν να μπλοκάρουν τη διαδικασία.
Παρά τις αμφιβολίες λόγω της αποχώρησης της Γροιλανδίας από την ΕΟΚ το 1985, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ξεκαθαρίσει ότι η Γροιλανδία, ως μέρος του Βασιλείου της Δανίας, καλύπτεται καταρχήν από το Άρθρο 42.7.
Συν: Θεσμική κάλυψη από την ΕΕ.
Πλην: Απαίτηση ομοφωνίας και γεωπολιτικές πιέσεις.
4. Τι θα σήμαινε στην πράξη
Η ενεργοποίηση θα έστελνε ένα ισχυρό πολιτικό και νομικό μήνυμα, χωρίς αυτό να συνεπάγεται αυτόματα στρατιωτική σύγκρουση. Τα μέτρα θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν:
διπλωματική και πολιτική στήριξη,οικονομική βοήθεια,nομική βάση για κυρώσεις,περιορισμένες στρατιωτικές αποστολές ή διαμεσολάβηση τρίτων χωρών.Η πιθανότητα άμεσης στρατιωτικής σύγκρουσης ΕΕ–ΗΠΑ θεωρείται πρακτικά μηδενική.
Συν: Ευελιξία αντίδρασης και πίεση χωρίς κλιμάκωση.
Πλην: Ασαφείς υποχρεώσεις κρατών-μελών, περιορισμένες στρατιωτικές δυνατότητες.
5. Τι σημαίνει για το ΝΑΤΟ
Ένα τέτοιο σενάριο θα προκαλούσε βαθιά πολιτική κρίση αξιοπιστίας του ΝΑΤΟ, ακόμη κι αν δεν σήμαινε τυπικά τη διάλυσή του. Θα μπορούσε να επιταχύνει τη συζήτηση για αυτόνομη ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας, με το Άρθρο 42.7 στο επίκεντρο.
Ωστόσο, το ΝΑΤΟ παραμένει ο μόνος οργανισμός με ολοκληρωμένα σχέδια συλλογικής άμυνας, διοίκηση και στρατιωτικές δυνατότητες μεγάλης κλίμακας.
Συν: Πίεση για ισχυρότερη ευρωπαϊκή άμυνα.
Πλην: Ρίσκο στρατηγικής αποσύνδεσης από τον βασικό εγγυητή ασφάλειας της Ευρώπης.