Η Google μπορεί να είναι γνωστή παγκοσμίως για τις τεχνολογικές της υπηρεσίες, όμως τα τελευταία χρόνια δραστηριοποιείται και σε ένα εντελώς διαφορετικό πεδίο, αυτό της καταπολέμησης ασθενειών που μεταδίδονται από τα κουνούπια. Ads Στο πλαίσιο αυτού του στόχου, η εταιρεία σχεδιάζει να απελευθερώσει έως και 32 εκατομμύρια ειδικά επεξεργασμένα κουνούπια στις Ηνωμένες Πολιτείες, με τη Φλόριντα να βρίσκεται ανάμεσα στις περιοχές όπου θα μπορούσε να εφαρμοστεί το πρόγραμμα. Ads Πίσω από την πρωτοβουλία βρίσκεται το πρόγραμμα Debug, μια λιγότερο γνωστή ερευνητική δράση της Google που ξεκίνησε πριν από περίπου μία δεκαετία και συνδυάζει βιολογία, τεχνητή νοημοσύνη, αυτοματισμούς και προηγμένες τεχνολογίες εκτροφής εντόμων με στόχο τον περιορισμό των πληθυσμών κουνουπιών που μεταφέρουν επικίνδυνες ασθένειες. Ads Πώς λειτουργεί η μέθοδος
Η εταιρεία έχει ζητήσει ειδική άδεια για την απελευθέρωση αρσενικών κουνουπιών που έχουν μολυνθεί με ένα συγκεκριμένο στέλεχος του βακτηρίου Wolbachia pipientis. Ads Όταν αυτά τα αρσενικά ζευγαρώνουν με θηλυκά κουνούπια της άγριας φύσης, τα αυγά που παράγονται δεν εκκολάπτονται, με αποτέλεσμα να μειώνεται σταδιακά ο πληθυσμός των εντόμων που μεταδίδουν ασθένειες.
Το σχέδιο προβλέπει την απελευθέρωση 16 εκατομμυρίων εργαστηριακά εκτρεφόμενων και στείρων αρσενικών κουνουπιών τον πρώτο χρόνο και ακόμη 16 εκατομμυρίων τον δεύτερο.
Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί σε ποιες ακριβώς περιοχές της Φλόριντα ή της Καλιφόρνια θα πραγματοποιηθούν οι δοκιμές ούτε πότε θα ξεκινήσουν.
Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι τα αρσενικά κουνούπια δεν τσιμπούν ανθρώπους, καθώς μόνο τα θηλυκά τρέφονται με αίμα. Συνεπώς, η απελευθέρωσή τους δεν αυξάνει τον αριθμό των ενοχλητικών τσιμπημάτων.
Από τον δάγκειο πυρετό στον ιό του Δυτικού Νείλου
Μέχρι σήμερα, το πρόγραμμα Debug είχε επικεντρωθεί κυρίως στο είδος Aedes aegypti, το οποίο μεταδίδει ασθένειες όπως ο δάγκειος πυρετός, ο Ζίκα, ο κίτρινος πυρετός και η τσικουνγκούνια.
Η νέα πρόταση θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική επειδή αφορά ένα διαφορετικό είδος, το Culex quinquefasciatus, φορέα του ιού του Δυτικού Νείλου και της εγκεφαλίτιδας του Σεντ Λούις.
Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου της Φλόριντα, Έρικ Καραγκάτα, που μελετά εδώ και δύο δεκαετίες τις αλληλεπιδράσεις κουνουπιών και μικροοργανισμών, σημειώνει ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας στις ΗΠΑ, γεγονός που καθιστά το συγκεκριμένο είδος βασικό στόχο των νέων παρεμβάσεων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία των αμερικανικών Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), ο ιός του Δυτικού Νείλου αποτελεί τη συχνότερη αιτία σοβαρών ασθενειών που μεταδίδονται από κουνούπια στις ηπειρωτικές Ηνωμένες Πολιτείες, προκαλώντας κάθε χρόνο περισσότερα από 1.300 σοβαρά περιστατικά με επιπτώσεις στο κεντρικό νευρικό σύστημα.
Η τεχνολογία πίσω από το σχέδιο
Η ιδέα για την αντιμετώπιση του προβλήματος γεννήθηκε το 2014, όταν η Google Life Sciences – η οποία αργότερα μετονομάστηκε σε Verily – ξεκίνησε να αναζητά λύσεις για σύνθετα προβλήματα βιολογίας και δημόσιας υγείας.
Δύο χρόνια αργότερα παρουσιάστηκε επίσημα το πρόγραμμα Debug, ενώ το 2017 ανακοινώθηκε συνεργασία με την αμερικανική εταιρεία MosquitoMate.
Η χρήση στείρων εντόμων για τον έλεγχο πληθυσμών δεν είναι νέα τεχνική.
Εφαρμόζεται εδώ και δεκαετίες στην αντιμετώπιση επιβλαβών ειδών, όπως η μύγα New World screwworm που προσβάλλει ζώα, αλλά και η μεσογειακή μύγα των φρούτων, με ιδιαίτερα θετικά αποτελέσματα.
Επιτυχημένες δοκιμές
Η μέθοδος με το βακτήριο Wolbachia χρησιμοποιείται ήδη στην περιοχή Φλόριντα Κις.
Ο εκπρόσωπος της τοπικής υπηρεσίας καταπολέμησης κουνουπιών, Τσαντ Χαφ, ανέφερε ότι η απελευθέρωση αρσενικών κουνουπιών με Wolbachia ξεκίνησε πέρυσι και τα αποτελέσματα κρίνονται αρκετά ενθαρρυντικά ώστε το πρόγραμμα να επεκταθεί φέτος.
Όπως εξηγεί, σε αντίθεση με τα γενετικά τροποποιημένα κουνούπια που είχαν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στο παρελθόν, η συγκεκριμένη τεχνολογία αντιμετωπίζεται πιο θετικά, καθώς το βακτήριο Wolbachia υπάρχει ήδη στη φύση και σε πολλά είδη εντόμων.
Όταν όμως το φέρουν μόνο τα αρσενικά και ζευγαρώνουν με θηλυκά που δεν το διαθέτουν, δεν προκύπτουν βιώσιμοι απόγονοι.
Παράλληλα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η μέθοδος αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς πολλοί πληθυσμοί κουνουπιών εμφανίζουν αυξανόμενη ανθεκτικότητα στα παραδοσιακά εντομοκτόνα.
Ωστόσο, ξεκαθαρίζουν ότι δεν πρόκειται για μια «μαγική λύση» που θα εξαφανίσει ολοκληρωτικά τα κουνούπια.
Ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης
Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στην εφαρμογή τέτοιων προγραμμάτων είναι η μαζική εκτροφή εκατομμυρίων κουνουπιών και ο διαχωρισμός των αρσενικών από τα θηλυκά. Η διαδικασία είναι εξαιρετικά χρονοβόρα και απαιτεί μεγάλη ακρίβεια.
Γι’ αυτόν τον λόγο η Google επενδύει στην τεχνητή νοημοσύνη και τη ρομποτική.
Πρόσφατα ανακοίνωσε την επέκταση των ερευνητικών δραστηριοτήτων της στη Σιγκαπούρη, όπου αναπτύσσει πλήρως αυτοματοποιημένα συστήματα εκτροφής και διαλογής κουνουπιών.
Μέσω τεχνολογιών υπολογιστικής όρασης που βασίζονται στην AI, τα συστήματα αυτά μπορούν να αναγνωρίζουν και να διαχωρίζουν με ακρίβεια τα αρσενικά από τα θηλυκά έντομα.
Τα πρώτα αποτελέσματα θεωρούνται ενθαρρυντικά
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet Regional Health – Western Pacific έδειξε ότι στη Σιγκαπούρη, όπου εφαρμόζεται η μέθοδος από το 2016, τα κρούσματα δάγκειου πυρετού το 2025 καταγράφηκαν στα χαμηλότερα επίπεδα από το 2018.
Όπως συνοψίζει ο καθηγητής Καραγκάτα, η ουσία του σχεδίου είναι απλή: «Τα αρσενικά κουνούπια δεν τσιμπούν ανθρώπους. Εκατομμύρια από αυτά μπορεί να απελευθερωθούν στο περιβάλλον χωρίς να προκαλέσουν άμεση ενόχληση ή κίνδυνο για τον πληθυσμό».
Η δημόσια διαβούλευση για την πρόταση ολοκληρώνεται στις 5 Ιουνίου, ενώ στη συνέχεια η αμερικανική Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος (EPA) θα αποφασίσει εάν θα εγκρίνει ή όχι την υλοποίηση του προγράμματος.