Παίρνω το λεωφορείο από το αεροδρόμιο του Μεδεγίν που βρίσκεται ψηλά και η πόλη των τριών εκατομμυρίων απλώνεται σε μια στενή κοιλάδα με τα σπίτια να σκαρφαλώνουν ως πάνω στο βουνό. Ο οδηγός βάζει μπροστά τη μηχανή και ταυτόχρονα πατάει στη διαπασών το κουμπί της μουσικής. Ό,τι συμβαίνει στην Κολομβία είτε χαρές, είτε τραγωδίες συμβαίνει μετά μουσικής.
Κατά τραγική σύμπτωση εδώ συνετρίβη και το αεροπλάνο που οδήγησε στο θάνατο τον θρυλικό Αργεντίνο Κάρλος Γκαρδέλ γι΄ αυτό τον λατρεύουν στο Μεδεγίν και οι μεγαλύτεροι σε ηλικία αγαπούν το τάνγκο μαζί με το ρυθμό της σάλσα που οι Κολομβιανοί έχουν στο αίμα τους.
Σε κάποια συνοικία είναι το τέρμα του λεωφορείου και με ένα σαραβαλάκι του κερατά που πέρναγε τον εαυτό του για ταξί, διασχίζουμε το κέντρο της πόλης. Όπως σε κάθε μεγάλη πόλη της Λατινικής Αμερικής το μποτιλιάρισμα δημιουργεί πανδαιμόνιο και ο οδηγός βρίζει όσους θεωρεί ότι του φράζουν το δρόμο. Στην πλατεία μπροστά από το Μουσείο τα γλυπτά του Φερνάντο Μποτέρο παίρνουν ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις ρουφώντας καυσαέριο.
-Εδώ δεν πρέπει να είναι ασφαλές μέρος το βράδυ, λέω στον οδηγό.
-Πουθενά δεν είναι ασφαλές το βράδυ, αποκρίνεται εκείνος.
Ξανοιγόμαστε σε άλλες γειτονιές με φαρδείς, σκιερούς πιο ήσυχους σχετικά δρόμους και δυσκολεύεσαι να συνειδητοποιήσεις ότι πριν από τριάντα και κάτι χρόνια, εδώ ήταν το πιο επικίνδυνο μέρος του κόσμου με το αιματοβαμμένο βασίλειο του Πάμλο Εσκομπάρ.
Μόλις πριν από πέντε-έξι χρόνια ένας απ΄ τους μεγαλύτερους εκτελεστές του Εσκομπάρ ο διαβόητος Πομπέγιε βγαίνοντας από τη φυλακή διέθετε κανάλι στο YouTube κηρύσσοντας προκλητικές ακροδεξιές απόψεις.
Κάποια στιγμή αυτός που επαίρονταν ότι είχε διαπράξει 250 φόνους εμφανίστηκε στο αγαπημένο του Μεδεγίν να χαϊδεύει την beretta του και να απειλεί αντιπάλους. Μέχρι που ξαναμπήκε στη στενή και βρήκε το μπελά του από τον καρκίνο ο οποίος τον έστειλε να συναντήσει τον Εσκομπάρ στον τάφο.
Η Κολομβία σήμερα επιδεικνύει το γεγονός της μείωσης κατά το ήμισυ της φτώχειας τα τελευταία δέκα χρόνια, ενώ για πρώτη φορά στην ιστορία της εκλέχτηκε πρόεδρος ο αριστερός και πρώην αντάρτης Γκουστάβο Πέτρο.
Εκεί όμως που έγινε το θαύμα είναι στην Comuna 13, μια από τις πιο επικίνδυνες φαβέλες του Μεδεγίν που μετατράπηκε σε τουριστικό προορισμό.
Στην είσοδό της ένας τύπος μου δείχνει το τατουάζ στο χέρι με τον αδελφό του, ο οποίος μόλις το 2011 βρέθηκε ανάμεσα σε διασταυρούμενα πυρά. Εδώ , μου λέει, δεν έκανε ποτέ κουμάντο ο Πάμπλο Εσκομπάρ αλλά ένα από τα αντάρτικα.
Σήμερα ατέλειωτα γκράφιτι με προωθημένα μηνύματα δημιουργούν μεγάλες τοιχογραφίες σε μια περιοχή που θεωρείται αποικία των ράπερς και με εκατοντάδες αν όχι χιλιάδες μαγαζιά και μαγαζάκια. Ο Πάμπλο Εσκομπάρ δίπλα στη Φρίντα Κάλο και μικροπωλητές, μουσικοί, χορευτές, αλλόκοτοι τύποι και κάθε καρυδιάς καρύδι.
Οι κυλιόμενες σκάλες με οδηγούν ψηλά στο βουνό και κοιτάζω προς τα πάνω ένα παράπηγμα που λέει ότι είναι pizzeria. Ανέβα, μου γνέφει ένας κύριος, ο οποίος προσφέρεται να μου κεράσει τον καφέ. Έχει έρθει από τη Μέριδα της Βενεζουέλας, ένα ορεινό θέρετρο και με την οικογένειά του το μαγαζί.
-Πως και άφησες τη Βενεζουέλα;
-Ο σοσιαλισμός δεν είναι για όλους απαντάει.
-Εδώ είναι καλύτερα;
-Ίσα για την επιβίωση ναι, αλλά χωρίς να σου μένει κάτι παραπάνω στη τσέπη.
-Τότε γιατί έκανες τον κόπο;
Μου φέρνει ένα άλμπουμ που δείχνει ότι ήταν ποδοσφαιριστής και προπονητής, αλλά ένας μύκητας του προξένησε σοβαρή ζημιά στα πόδια και εδώ λέει υπάρχει ένας ειδικός γι΄ αυτήν την πάθηση.
-Πότε θα επιστρέψεις;
-Σε ένα-δύο χρόνια.
Συνάντησα και δύο οδηγούς ταξί από τη Βενεζουέλα. Ο ένας που έχει τρείς κόρες που σπουδάζουν μου λέει: Αν ήταν τόσο καλά στο Καράκας, τότε εγώ γιατί βρίσκομαι εδώ;
-Δεν σε ανησυχεί που η πατρίδα σου δεν είναι πλέον μια ανεξάρτητη χώρα;
-Με ανησυχεί, αλλά τι άλλο έχω να κάνω από το να ελπίζω;
Ένας τρίτος όταν άκουσε για Ελλάδα μου λέει χαρούμενος ότι στη Βενεζουέλα ο άνδρας της αδελφής του ήταν Έλληνας και έχει φύγει απ΄ τη ζωή. Dimitrios Kalampokis ήταν το όνομά του.
Πίνοντας τον καφέ με το θαύμα της μεταμορφωμένης Comuna 13 μπροστά και το Μεδεγίν στα πόδια μου συνειδητοποίησα τι εννοούσε ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες όταν έλεγε ότι ο μαγικός ρεαλισμός πηγάζει από την καθημερινή πραγματικότητα στην Λατινική Αμερική.
Ο σκέτος καφές στην Κολομβία είναι γλυκόπιοτος. Καμιά σχέση με αυτόν που πίνουμε εδώ και ο οποίος προέρχεται από προσμίξεις. Στην παραγωγή ξεκινάει από 5-6 δολάρια το κιλό και φτάνει στην Ευρώπη στα 110 δολάρια. Μεσάζοντες και πολυεθνικές καρπώνονται τη μερίδα του λέοντος.
Ένας ΄Ελληνας που γνώρισε τη σύζυγο όταν εκείνη ήρθε για διακοπές στην ΄Ελλάδα, βρέθηκε κάπου στα βόρεια της Κολομβίας όπου έχει αγοράσει 125 χιλιάδες στρέμματα φυτειών καφέ. Οι άνθρωποι εκεί προσπαθούν να συνεταιριστούν για να αμυνθούν απέναντι σε θηριώδη συμφέροντα τα οποία καρπώνονται τα μεγάλα κέρδη.
Στα ριζά της Comuna 13 μέλη της οικογένειας του Εσκομπάρ έχουν στήσει ένα μουσείο με αντικείμενα που τον θυμίζουν. Ένας τύπος εμφανίζεται ως ειδικός ..Εσκομπαρολόγος και σύμβουλος σε σχετική ταινία που γυρίστηκε με πρωταγωνιστή τον Τομ Κρουζ, ισχυριζόμενος ότι στις σειρές του Netflix υπάρχουν πολλές μαλακίες….
Η αλήθεια είναι ότι στην επίσκεψη στο σπίτι που σκοτώθηκε ο Εσκομπάρ κάνει μια περιγραφή θρίλερ με το ελικόπτερο της Αμερικανικής DEA να υπερίπταται και την αστυνομία με το αντίπαλο ναρκοκαρτέλ σε συνεργασία να έχει περικυκλώσει τον Εσκομπάρ ο οποίος βγήκε στην ταράτσα για να διαφύγει.
Αναλύοντας τη φορά των πυροβολισμών ισχυρίζεται μετά βεβαιότητας ότι ο Εσκομπάρ αυτοκτόνησε και δεν τον σκότωσε ούτε η αστυνομία ούτε το καρτέλ του Κάλι.
Ο διαβόητος ναρκοβαρώνος κατέληξε σ΄ έναν τάφο ούτε δυο μέτρα γης σε καταπράσινο νεκροταφείο που αντικρύζει το εντυπωσιακό αστικό τοπίο του Μεδεγίν.
Λίγο πιο πέρα βρίσκεται ο τάφος της Γκριζέλντα Μπλάνκο για όσους έχουν παρακολουθήσει την αντίστοιχη σειρά του Netflix με τα κατορθώματά της στο ναρκοεμπόριο του Μαϊάμι και της Νέα Υόρκης. Όταν επέστρεψε στο Μεδεγίν τη σκότωσαν βγαίνοντας από ένα κρεοπωλείο.
Κάποια στιγμή συγγενείς του Εσκομπάρ ζήτησαν εκταφή προκειμένου να πιστοποιηθεί ο θάνατος διότι είχε γιγαντωθεί η φήμη ότι δεν είχε σκοτωθεί και κάπου βρίσκεται ζωντανός. Ούτε ΄Ελβις Πρίσλεϊ να ήταν! Καμία πραγματικότητα δεν είναι πιο ισχυρή από ένα μύθο.
Τι πιστεύουν όμως σήμερα οι κάτοικοι του Μεδεγίν για τον Εσκομπάρ; Όσους ρώτησα απάντησαν ότι υπάρχουν και σήμερα κυρίως φτωχοί άνθρωποι που τον πιστεύουν για θεό.
Δεδομένου ότι σκόρπισε πολλά λεφτά για να εξασφαλίσει κάλυψη, όπως επίσης πλήρωνε αφειδώς πολιτικούς, δημοσιογράφους, δικαστικούς, αστυνομικούς και ένα σωρό άλλους.
Συζητώντας με τον ειδικό Εσκομπαρολόγο διαπίστωσα ότι όταν άκουγε τη λέξη αριστερά ήταν έτοιμος να τραβήξει το πιστόλι του που λέει ο λόγος. Την ταύτιζε με το αντάρτικο και αγνοώντας την συμβολή της στην ειρήνευση όπως και τα επιτεύγματά της κυβέρνησής της.
Όταν έπαψε να έχει επιχειρήματα λέει μελοδραματικά ότι δούλευε στον τομέα του τουρισμού στο Εκουαδόρ και έχασε τη δουλειά του όταν ανέλαβε την εξουσία ο αριστερός Ραφαέλ Κορρέα.
Επειδή έζησε και οκτώ χρόνια στις ΗΠΑ ρώτησα τι έκανε εκεί.
– Δούλευα για τις μυστικές υπηρεσίες απαντάει με απόλυτη φυσικότητα.
Δεν ισχυρίζεται κανείς ότι όσοι έχουν ανάλογες αντιλήψεις στην Κολομβία είναι πράκτορες των ΗΠΑ, απλά υπογραμμίζουν τις κάθετες και πολλές φορές αιματηρές διαιρέσεις στη Λατινική Αμερική.
-Ο αριστερός Πέτρο ψηφίστηκε από το λαό λέω σ΄ ένα ταξιτζή.
-Μπα, η νεολαία τον ψήφισε απαντάει.
-Μήπως μεγαλώνοντας ορισμένοι γίνονται συντηρητικοί;
-Η νεολαία είναι ανέμελη συνεχίζει επαναλαμβάνοντας παρόμοιες δοξασίες
Η αλήθεια είναι ότι η Κολομβία αντιμετωπίζει πρόβλημα με δυο αντάρτικα που εξακολουθούν να δρουν σε απομακρυσμένες περιοχές και συνδέονται με το εμπόριο της κόκας. Το ένα έχει δεσμούς με ακραίους παραστρατιωτικούς και το άλλο με όσους διαφώνησαν με την ειρηνευτική συμφωνία του 2016.
Η στρατολόγηση παιδιών αποτελεί ένα στίγμα ενώ οι Κολομβιανοί είναι μακράν οι περισσότεροι από τους Λατίνους μισθοφόρους που πολεμούν στο πλευρό της Ουκρανίας. Πληρώνονται λιγότερο και σε ορισμένες περιπτώσεις τους εξαπατούν με την υπόσχεση ότι θα τους χρησιμοποιήσουν σε πολιτικές θέσεις και τους στέλνουν κατευθείαν στο μέτωπο.
Τα καρτέλ ενοχοποιούνται ότι στέλνουν μαχητές στην Ουκρανία για να εκπαιδευτούν στην τεχνολογία των drones.
Ο πρόεδρος Πέτρο είναι αποφασισμένος να εξαλείψει την ένοπλη δραστηριότητα και τα παρελκόμενά της. Μετά την πρόσφατη αντιπαράθεση με τον Τραμπ συμφώνησε τελικά να χρησιμοποιηθεί για την καταστροφή των φυτειών της κόκας ο ψεκασμός με την χημική ουσία γλυφοσάτη με την οποία ο ίδιος ήταν παλιότερα αντίθετος.
Η Κολομβία έχει κάνει μεγάλα βήματα για την έξοδο από τον ναρκοδρόμο και την αντιμετώπιση της φτώχειας με εντυπωσιακά αποτελέσματα και με θετική εξέλιξη των θεσμών. Από αυτή την άποψη είναι μια άλλη χώρα, αλλά οι παλαιοί δαίμονες εξακολουθούν να την καταδιώκουν.
Οι Κολομβιανοί αφήνονται στην τρέλα τους είτε για το ποδόσφαιρο, όπου φαντάζει μακρινή η εποχή όπου δολοφονήθηκε ο διεθνής ποδοσφαιριστής Αντρές Εσκομπάρ επειδή είχε σημειώσει αυτογκόλ , είτε για τη μουσική.
Όσο ήμουν στο Μεδεγίν ήρθε να παίξει αγώνα προετοιμασίας η ΄Ιντερ Μαϊάμι του Μέσι. Στο διαδίκτυο το φθηνότερο εισιτήριο που είδα ήταν 350 δολάρια, για το πιο λαϊκό άθλημα. Δεν είμαστε καλά!
Στην πανέμορφη αλλά τουριστική Καρθαγένη, αμέσως έξω από τα τείχη η φτωχογειτονιά του Getsemani κινείται στους ήχους και τα χρώματα της μποέμ καλλιτεχνίας . Ξεχνάς τα προβλήματα όπως και το γεγονός ότι η Καρθαγένη είναι η δεύτερη μεγαλύτερη από την άποψη της ανόδου των υδάτων της θάλασσας. Όταν βρέχει οι δρόμοι γίνονται ποτάμια.
Η σάλσα και η μουσική είναι το γιατρικό για όλα.
Όταν καρναβαλίζονται το κάνουν με τέχνη. Στην Μπαρανκίγια ένα λιμάνι βόρεια της Καρθαγένης και πατρίδα της Σακίρα, το καρναβάλι έχει περιληφθεί στον κατάλογο της Unesco με την παγκόσμια άυλη κληρονομιά.
Μην ξεχνάμε ότι ο σπουδαιότερος Kολομβιανός που έζησε ποτέ, σύμφωνα με έκφραση ενός πρώην προέδρου της χώρας, ήταν ο μύστης του μαγικού ρεαλισμού Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες.
*(φωτογραφίες Γιώργος Βαρεμένος)