Τον δικό του απολογισμό για τη χθεσινή συνάντηση μεταξύ των Κυριάκου Μητσοτάκη και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στο πλαίσιο του 6ου Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας στην Άγκυρα, έκανε ο Γιώργος Γεραπετρίτης μιλώντας στην ΕΡΤ. «Η χθεσινή συνάντηση εντάσσεται σε έναν κύκλο στρατηγικής της ελληνικής διπλωματίας, ώστε να υπάρχουν ανοιχτοί δίαυλοι, κανόνες και δομημένος διάλογος με την Τουρκία», ήταν το πρώτο σχόλιο του υπουργού Εξωτερικών, υπενθυμίζοντας ότι αποτελεί κάτι που καθιερώθηκε πριν 3 χρόνια με σκοπό την ανάπτυξη μιας γνήσιας λειτουργικής σχέσης με τη γείτονα χώρα.
Είχαμε την ευκαιρία με μια πολύ αναβαθμισμένη διυπουργική αποστολή να συζητήσουμε με τους Τούρκους ομολόγους μας όλα τα θέματα που βρίσκονται στην ατζέντα και αφορούν το εμπόριο, τη μετανάστευση, την πολιτική προστασία και τον πολιτισμό. Μέσα από αυτήν την επικοινωνία μπορούμε να έχουμε μια συγκρατημένη αισιοδοξία ότι δεν θα παραχθούν κρίσεις. Εξάλλου, όλοι αντιλαμβανόμαστε ότι το προηγούμενο διάστημα – ακόμη και την προηγούμενη τριετία – αφορμές για εντάσεις και κρίσεις υπήρξαν. Εκείνο όμως που λειτούργησε ως ουσιαστικό αντίσωμα ήταν ότι υπήρχαν οι δίαυλοι επικοινωνίας, ώστε άμεσα να αποσυμπιεστεί η κατάσταση».
«Υπάρχει το επίπεδο της ήπιας και το επίπεδο της υψηλής πολιτικής. Στο πρώτο είναι πολύ προφανές ότι οι δυο ηγέτες έκαναν μια συνολική αποτίμηση του πώς έχει πάει ο ελληνοτουρκικός διάλογος, στο επίπεδο των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης και της Θετικής Ατζέντας. Τα αποτελέσματα είναι νομίζω σημαντικά, έχουν καταστήσει τη σχέση των δυο χωρών μια σχέση καλής γειτονίας», όπως είπε. «Από την άλλη πλευρά, είναι προφανές ότι παραμένουν τα μεγάλα και ακανθώδη ζητήματα. Δεν περιμέναμε ως δια μαγείας να εξαφανιστούν τα ζητήματα αυτά. Γίνεται μια ειλικρινής προσπάθεια να θέτουμε τα ζητήματα αυτά».
«Μερικές φορές το να συζητάς διαφωνώντας και να συζητάς σε ικανοποιητικό επίπεδο είναι και αυτό μια κατάκτηση. Για εμάς και τον πρωθυπουργό είναι εξαιρετικά σημαντικό να τίθενται τα ζητήματα αυτά χωρίς να προκαλούνται κρίσεις», δήλωσε αμέσως μετά ο κ. Γεραπετρίτης για να προσθέσει πως «Θέλουμε μια κανονική σχέση με την Τουρκία. Η γεωγραφία είναι δεδομένη, θα συνεχίσουμε αυτήν την προσπάθεια».
Ερωτηθείς για το αν θα διατηρηθούν τα «ήρεμα νερά» και για το επόμενο διάστημα μετά τη συνάντηση των δυο ηγετών, ο υπουργός υπογράμμισε πως υπό τις παρούσες συνθήκες σύνθετης και ρευστής γεωπολιτικής κατάστασης είναι εξαιρετικά σημαντικό να υπάρχει μια σχέση που να αποσυμπιέζει τις εντάσεις, κάτι που – όπως είπε – θα συνεχιστεί. «Εκείνο το οποίο αποφάσισαν οι ηγέτες χθες στο Ανώτατο Συμβούλιο είναι να διατηρηθούν οι δίαυλοι επικοινωνίας και να επεκταθούν σε περισσότερα επίπεδα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
«Νομίζω στο τέλος της ημέρας το να προσέρχεσαι με μια καλή πίστη και με δυνατότητα να επικοινωνήσεις στο υψηλότερο επίπεδο με τον γείτονά σου, είναι η συνθήκη εκείνη που μπορούμε να έχουμε την ηρεμία αυτή», τόνισε ο κ. Γεραπετρίτης.
«Εκτός διαλόγου θέματα κυριαρχίας, κοινή παραδοχή η επίλυση βάσει Διεθνούς Δικαίου»
Ως προς την αναφορά Ερντογάν ότι «κανένα πρόβλημα δεν είναι άλυτο», υπενθύμισε ότι η μόνη διαφορά ανάμεσα στη χώρα μας και την Τουρκία είναι η οριοθέτηση ΑΟΖ και η υφαλοκρηπίδας, ένα θέμα που μπορεί να αναχθεί ενώπιον διεθνούς δικαιοδοσίας. «Για να μπορέσουμε να φτάσουμε στο επίπεδο να συζητούμε για το θέμα αυτό, απαραίτητη προϋπόθεση είναι ο καθορισμός του εύρους της συζήτησης», ανέφερε χαρακτηριστικά. «Οτιδήποτε πέρα και έξω από αυτό είναι μη αποδεκτό από την ελληνική πλευρά, διότι άπτεται θεμάτων κυριαρχίας και θέματα κυριαρχίας είναι εκτός διαλόγου».
«Χθες ακούσαμε τον Τούρκο πρόεδρο να αναφέρει ότι άλυτα ζητήματα δεν υπάρχουν. Νομίζω η πιο σημαντική δήλωσή του ήταν πως η επίλυση των ζητημάτων αυτών πρέπει να γίνεται επί τη βάσει του Διεθνούς Δικαίου. Με αφετηρία τη Διακήρυξη των Αθηνών τον Δεκέμβριο του 2023, υπήρξε κοινή παραδοχή πως τα θέματα πρέπει να επιλυθούν με βάση το Διεθνές Δίκαιο. Θέση δική μας πάγια είναι ότι το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας είναι κάτι που μπορούμε να βασιστούμε. Σε αυτήν τη θέση έχει προσέλθει και η Τουρκία».
Αναφερόμενος στη δήλωση του πρωθυπουργού, τόνισε ότι είναι ώρα να σταματήσουν οι απειλές, υπενθυμίζοντας ότι ο διάλογος είναι ο μόνος δρόμος για ειρήνη και σταθερότητα στην περιοχή. Χαρακτήρισε, επίσης, «ειλικρινή» τη συζήτση των δυο ηγετών, οι οποίοι εκτίμησε πως έχουν αληθινή πρόθεση να εξομαλυνθούν οι επιμέρους διαφορές των δυο χωρών.
Παράλληλα, επισήμανε πως η συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν επιβεβαίωσε την ανάγκη για σταθερή επικοινωνία με τον γείτονα, ενώ η ελληνική πλευρά είχε προετοιμαστεί εκτενώς για όλα τα πιθανά σενάρια. Ο κ. Γεραπετρίτης χαρακτήρισε τη διαχείριση των προηγούμενων εντάσεων ως επιτυχημένη, επισημαίνοντας ότι οι παραβιάσεις στο Αιγαίο έχουν σχεδόν μηδενιστεί «χωρίς καμία έκπτωση ή θυσία».
«Έχουμε 60% μείωση εισροών μεταναστών από την Τουρκία σε σχέση με πέρυσι. Είχαμε φτάσει να έχουμε παραβιάσεις του εναέριου χώρου κατά μέσο όρο 30 την ημέρα. Δηλαδή περισσότερες από 11.000 παραβιάσεις τον χρόνο. Αυτό σημαίνει πως, εκτός του ότι πλήττεται η κυριαρχία της Ελλάδας, είχαμε ανά πάσα στιγμή τον κίνδυνο θερμού επεισοδίου που θα οδηγούσε σε τεράστια προβλήματα. Αυτό έχει σχεδόν μηδενιστεί», εξήγησε.
«Σκοπός η σύνδεση Σμύρνης-Θεσσαλονίκης με ενδιάμεσες στάσεις στα νησιά»
Τέλος, η συζήτηση περιστράφηκε γύρω από τις συμφωνίες που υπογράφησαν οι οποίες μεταξύ άλλων αφορούν και τη θαλάσσια ακτοπλοϊκή διασύνδεση. «Στο παρελθόν είχε επιχειρηθεί να αναπτυχθεί γραμμή, δεν είχε εξαιρετικά μεγάλη ζήτηση. Αυτήν τη στιγμή όμως νομίζω θα είναι πολύ μεγαλύτερη. Σκοπός μας είναι πέρα από την απευθείας σύνδεση Σμύρνης-Θεσσαλονίκης, να έχουμε και ενδιάμεσες στάσεις στα νησιά, ώστε να ενισχυθεί και ο τουρισμός».
Και κατέληξε λέγοντας:
«Μέσα από το χθεσινό Συμβούλιο προέκυψε και η επιθυμία να αναπτυχθεί περαιτέρω η ανάπτυξη με απευθείας αεροπορική γραμμή μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας. Είναι σημαντικό οι άνθρωποι να έρχονται πιο κοντά».