Το 2025, 92,7 εκατομμύρια άτομα στην Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκονταν κάτω από τον κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού.
Αυτό αντιστοιχεί στο 20,9 % του συνολικού πληθυσμού (σχεδόν ένα στα πέντε άτομα). Τα ποσοστά κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού (AROPE -At Risk Of Poverty or Social Exclusion) παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές όχι μόνο μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών, αλλά και εντός κάθε χώρας, μεταξύ των περιφερειών.
Ποιες χώρες και περιοχές παρουσιάζουν λοιπόν τα υψηλότερα ποσοστά κινδύνου φτώχειας; Πόσο μεγάλο είναι το χάσμα μεταξύ των πρωτευουσών και των εθνικών μέσων όρων;
Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, που επικαλείται το Euronews, η Βουλγαρία (29,0%), η Ελλάδα (27,5%) και η Ρουμανία (27,4%) είχαν τα υψηλότερα ποσοστά ατόμων που βρίσκονταν σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού το 2025.
Τα χαμηλότερα καταγράφηκαν στην Τσεχία (11,5%), την Πολωνία (15,0%) και τη Σλοβενία (15,5%).
Μεταξύ των τεσσάρων μεγαλύτερων οικονομιών της ΕΕ, η Ισπανία ξεχωρίζει με το υψηλότερο ποσοστό (25,7 %), πράγμα που σημαίνει ότι περισσότεροι από ένας στους τέσσερις ανθρώπους διατρέχουν κίνδυνο. Η Γερμανία (21,2 %) και η Ιταλία (22,6 %) βρίσκονται και οι δύο πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ (20,9 %). Η Γαλλία (20,8 %) βρίσκεται ακριβώς κάτω από αυτόν.
Διαβάστε: Eurostat / «Στον πάτο» της Ευρώπης η Ελλάδα σε κατά κεφαλήν ΑΕΠ
Η εικόνα αλλάζει ριζικά όταν εξετάζουμε τις πρωτεύουσες. Μεταξύ των 24 ευρωπαϊκών πρωτευουσών για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, τα ποσοστά του δείκτη AROPE κυμαίνονται από 2,9% στη Μπρατισλάβα έως 33,6% στις Βρυξέλλες. Αξιοσημείωτο είναι ωστόσο ότι ούτε η Σλοβακία ούτε το Βέλγιο συγκαταλέγονται συνολικά στις τρεις χώρες με τα υψηλότερα ή τα χαμηλότερα ποσοστά.
Αξίζει να σημειωθεί πως σύμφωνα με το δημοσίευμα, το πεδίο εφαρμογής και ο ορισμός της πρωτεύουσας και των περιφερειών ενδέχεται να διαφέρουν. Για παράδειγμα, ορισμένα στοιχεία αναφέρονται σε ευρύτερες περιοχές που περιλαμβάνουν την πρωτεύουσα και όχι μόνο την ίδια την πόλη.
Η Βιέννη (29,4%) και το Βερολίνο (24,4%) ακολουθούν τις Βρυξέλλες στην κορυφή. Περισσότεροι από ένας στους πέντε ανθρώπους διατρέχουν επίσης κίνδυνο στην Αθήνα (23,6%), το Παρίσι (20,9%) και τη Ρώμη (20,7%), σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία.
Οι πρωτεύουσες της Ανατολικής Ευρώπης παρουσιάζουν συγκριτικά χαμηλότερα ποσοστά. Παράλληλα με τη Μπρατισλάβα, η Βαρσοβία (7,1%) και η Πράγα (9,1%) βρίσκονται και οι δύο σε μονοψήφια ποσοστά. Η Βουδαπέστη, το Ζάγκρεμπ, η Λιουμπλιάνα και το Βουκουρέστι παραμένουν όλες κάτω από το 15%.
Φτώχεια: Οι διαφορές μεταξύ πρωτεύουσας και εθνικού μέσου όρου
Στις περισσότερες χώρες, η περιφέρεια στην οποία βρίσκεται η πρωτεύουσα της χώρας έχει χαμηλότερο ποσοστό AROPE από τον εθνικό μέσο όρο. Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικές εξαιρέσεις.
Η πιο εντυπωσιακή διαφορά παρατηρείται μεταξύ των Βρυξελλών και του Βελγίου: 33,6% έναντι 16,5%, δηλαδή μια διαφορά 17,1 ποσοστιαίων μονάδων. Ακολουθεί η Βιέννη, με διαφορά 10,6 μονάδων πάνω από τον εθνικό μέσο όρο. Το Βερολίνο βρίσκεται 3,2 μονάδες υψηλότερα. Στο Άμστερνταμ, την Κοπεγχάγη και το Παρίσι η διαφορά είναι οριακή.
Από την άλλη πλευρά, ο εθνικός μέσος όρος της Σλοβακίας είναι 13,8 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερος από αυτόν της Μπρατισλάβα. Η Ρουμανία παρουσιάζει την ίδια διαφορά, με το Βουκουρέστι να βρίσκεται αρκετά κάτω από τον εθνικό μέσο όρο.
Μεταξύ των τεσσάρων μεγαλύτερων οικονομιών της ΕΕ, ο εθνικός μέσος όρος της Ισπανίας (25,7%) είναι αισθητά υψηλότερος από αυτόν της Μαδρίτης (19,4%), με διαφορά 6,3 μονάδων. Στην Ιταλία η διαφορά είναι μικρότερη, μόλις 1,9 μονάδες, αλλά ο εθνικός μέσος όρος παραμένει υψηλότερος από αυτόν της Ρώμης.
Όταν ληφθούν υπόψη όλες οι περιφέρειες, οι εσωτερικές διαφορές γίνονται μεγαλύτερες. Η Ιταλία παρουσιάζει το μεγαλύτερο χάσμα, με 39,7 ποσοστιαίες μονάδες. Το ποσοστό (AROPE) ανέρχεται στο 45,3% στην Καλαβρία, ενώ στην Κοιλάδα της Αόστα είναι μόλις 5,6%. Στην Ισπανία, η διαφορά μεταξύ της Μελίγια και της Χώρας των Βάσκων είναι 29 μονάδες.
Η Φινλανδία παρουσιάζει τη μικρότερη διαφορά, μόλις 3 ποσοστιαίες μονάδες, μεταξύ του Ελσίνκι-Ουσίμαα (15,5%) και της Λάνσι-Σουόμι (18,5%). Η Πορτογαλία, η Σλοβενία και η Δανία παρουσιάζουν επίσης από τις μικρότερες εσωτερικές διαφορές.
Εκτός από τις οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες, ενδέχεται να παίζουν ρόλο και το μέγεθος της χώρας καθώς και ο αριθμός των περιφερειών που περιλαμβάνονται στο σύνολο δεδομένων.
Φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός: Τι συμβαίνει σε επίπεδο περιφερειών
Το 2025, υπήρχαν 20 περιφέρειες στις οποίες τουλάχιστον το 33% του πληθυσμού διέτρεχε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. Οι περιφέρειες αυτές συγκεντρώνονταν στην Ιταλία, την Ισπανία και τη Βουλγαρία, με τέσσερις σε κάθε μία, και στην Ελλάδα, με τρεις.
Τέσσερις περιφέρειες στην Ιταλία και τρεις στην Ισπανία συγκαταλέγονται στις 15 περιφέρειες της Ευρώπης με τα υψηλότερα ποσοστά του συγκεκριμένου δείκτη. Η Καλαβρία βρίσκεται στην κορυφή της λίστας με 45,3%, ακολουθούμενη από δύο άλλες ιταλικές περιφέρειες και την Ciudad de Melilla στην Ισπανία με 43,7%.
Η Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη κυριαρχούν στις 15 περιφέρειες που βρίσκονται χαμηλά στη λίστα. Η περιφέρεια της Μπρατισλάβα στη Σλοβακία καταγράφει μόλις 2,9%, το χαμηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη, ενώ πέντε βόρειες ιταλικές περιφέρειες συγκαταλέγονται επίσης μεταξύ των λιγότερο εκτεθειμένων.
Στην ομάδα αυτή περιλαμβάνονταν επίσης δύο κυρίως αστικές περιοχές της Δυτικής Ευρώπης: η Περιφέρεια των Βρυξελλών-Πρωτεύουσας στο Βέλγιο (33,6%) και η Βρέμη στη Γερμανία (35,4%), καθώς και το Τιτσίνο στην Ελβετία (33,1%).
Τι σημαίνει «κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού»;
Σύμφωνα με την Eurostat, ο δείκτης AROPE μετρά το ποσοστό των ατόμων που είτε διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας, είτε αντιμετωπίζουν σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση (SMSD), είτε ζουν σε νοικοκυριό με πολύ χαμηλό ποσοστό απασχόλησης. Το όριο φτώχειας ορίζεται στο 60% του εθνικού μέσου διαθέσιμου εισοδήματος μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις. Ο όρος SMSD αναφέρεται στην αναγκαστική έλλειψη βασικών και επιθυμητών αγαθών που απαιτούνται για μια αξιοπρεπή διαβίωση.