Ένα διεθνές περιβάλλον ριζικά διαφορετικό από εκείνο των προηγούμενων δεκαετιών περιέγραψε ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς την Παρασκευή (13/2), στο πλαίσιο της 62ης Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου. Ads Υποστήριξε ότι η μεταπολεμική αρχιτεκτονική ισχύος έχει πλέον καταρρεύσει. Όπως τόνισε, η Ευρώπη οφείλει να αναθεωρήσει τον τρόπο σκέψης και δράσης της, καθώς εισέρχεται σε μια περίοδο σκληρού ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων.
Ο καγκελάριος έκανε λόγο για μια εποχή «βίαιου αναθεωρητισμού» από τη Ρωσία και για μια Κίνα που αξιοποιεί στρατηγικά τις οικονομικές εξαρτήσεις τρίτων χωρών για να επανακαθορίσει τους όρους του διεθνούς παιχνιδιού.
Παράλληλα, σημείωσε ότι η παραδοσιακή αμερικανική ηγεμονία αμφισβητείται πλέον ανοιχτά, δημιουργώντας ένα τοπίο αβεβαιότητας που ενισχύει τις απλουστευτικές και ακραίες πολιτικές απαντήσεις στο εσωτερικό πολλών χωρών. Ads Σε έναν τόνο «αυτοκριτικής», ο Μερτς αναφέρθηκε και στις αδυναμίες της γερμανικής και ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής των προηγούμενων ετών, υπογραμμίζοντας ότι οι καλές προθέσεις δεν συνοδεύτηκαν από επαρκή μέσα επιβολής.
Παρότι, όπως είπε, η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει οικονομική ισχύ πολλαπλάσια της Ρωσίας, αυτό δεν μεταφράστηκε σε αντίστοιχη γεωπολιτική επιρροή.
Στόχος: Ισχυρότερη Bundeswehr και ευρωπαϊκή αποτροπή
Ο Γερμανός καγκελάριος έθεσε ως προτεραιότητα την ενίσχυση της γερμανικής στρατιωτικής ισχύος, δεσμευόμενος να καταστήσει την Bundeswehr την ισχυρότερη συμβατική δύναμη στην Ευρώπη.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η μόνιμη ανάπτυξη γερμανικών δυνάμεων στη Λιθουανία, που σηματοδοτεί μια πιο ενεργή γερμανική παρουσία στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αποκάλυψη ότι έχει ήδη ξεκινήσει συζητήσεις με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν για τη διαμόρφωση ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού πυρηνικής αποτροπής, ο οποίος θα μπορούσε να λειτουργεί συμπληρωματικά στο πλαίσιο του πυρηνικού διαμοιρασμού του ΝΑΤΟ.
Η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται στην ευρύτερη επιδίωξη για μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης.
Παράλληλα, ο Μερτς πρότεινε την ενεργοποίηση και ουσιαστική αξιοποίηση του Άρθρου 42 της Συνθήκης της ΕΕ περί αμοιβαίας συνδρομής, με στόχο τη διαμόρφωση ενός ισχυρού και αυτόνομου ευρωπαϊκού πυλώνα εντός της Συμμαχίας.
Μήνυμα προς Ουάσινγκτον: «Η μάχη του MAGA δεν είναι δική μας»
Απευθυνόμενος στην αμερικανική αντιπροσωπεία, ο Μερτς ξεκαθάρισε ότι οι εσωτερικές πολιτισμικές συγκρούσεις των ΗΠΑ δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτούσιες στην Ευρώπη. Υπογράμμισε ότι η ελευθερία του λόγου στην Ευρώπη οριοθετείται από την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και των συνταγματικών αρχών.
Την ίδια στιγμή, επισήμανε ότι ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να διαχειριστούν μόνες τους τις προκλήσεις της νέας εποχής. Κατά τον ίδιο, η εξάρτηση της Ευρώπης από την αμερικανική ασφάλεια υπήρξε σε μεγάλο βαθμό επιλογή της ίδιας της ηπείρου – και πλέον πρέπει να περιοριστεί.
Πόλεμος στην Ουκρανία και εσωτερικές τριβές στην ΕΕ
Για την Ουκρανία, ο Μερτς εμφανίστηκε σαφής: ο πόλεμος θα τερματιστεί μόνο όταν η Ρωσία εξαντληθεί, τουλάχιστον οικονομικά, αν όχι και στρατιωτικά.
Άφησε επίσης αιχμές κατά του Ούγγρου πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν για τις αυτόνομες πρωτοβουλίες του απέναντι στη Μόσχα, εκτιμώντας ότι δεν απέφεραν αποτέλεσμα.
Στο ίδιο πνεύμα ευρωπαϊκής διεκδικητικότητας, εξέφρασε πλήρη στήριξη προς τη Δανία στην υπόθεση της Γροιλανδίας, στέλνοντας μήνυμα ότι η Ευρώπη θα διαπραγματεύεται πλέον με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, ακόμη και όταν αυτό σημαίνει συχνότερες διαφωνίες με την Ουάσινγκτον.
Διεύρυνση και Δυτικά Βαλκάνια
Ο καγκελάριος αναφέρθηκε και στην πορεία ένταξης των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, εκφράζοντας ανησυχία για τις καθυστερήσεις και καλώντας να μην χαθεί η δυναμική της διεύρυνσης. Άφησε μάλιστα να εννοηθεί ότι πολιτικές εξελίξεις στην Ουγγαρία ενδέχεται να διευκολύνουν την άρση των εμποδίων.
Με την ομιλία του στο Μόναχο, ο Μερτς επιχείρησε να σηματοδοτήσει μια νέα γερμανική και ευρωπαϊκή στρατηγική: περισσότερη ισχύς, λιγότερη εξάρτηση και προσαρμογή σε έναν κόσμο όπου οι κανόνες της προηγούμενης εποχής δεν θεωρούνται πλέον δεδομένοι.