Ένα από τα μεγαλύτερα περιβαλλοντικά και πολιτικά μέτωπα που έχουν ανοίξει τα τελευταία χρόνια στην Αλβανία βρίσκεται στο επίκεντρο ρεπορτάζ των Financial Times, με αφορμή το σχέδιο του Τζάρεντ Κούσνερ και της Ιβάνκα Τραμπ για την κατασκευή υπερπολυτελούς τουριστικού συγκροτήματος σε προστατευόμενες παράκτιες εκτάσεις της χώρας. Ads Η βρετανική εφημερίδα περιγράφει πώς μια επένδυση δισεκατομμυρίων έχει εξελιχθεί σε σύμβολο της σύγκρουσης ανάμεσα στην οικονομική ανάπτυξη και την προστασία ενός από τα τελευταίας μεγάλης κλίμακας παρθένα οικοσυστήματα της Αδριατικής, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις, καθημερινές διαδηλώσεις και πολιτική αντιπαράθεση. Ads Από καταφύγιο της άγριας ζωής σε επενδυτικό σχέδιο
Για περισσότερα από είκοσι χρόνια, η περιοχή του Σαζάν και της Ζβέρνετς αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα φυσικά καταφύγια της Αλβανίας. Ads Η λιμνοθάλασσα και οι παράκτιες εκτάσεις φιλοξενούν χιλιάδες αποδημητικά πουλιά, μεταξύ αυτών και μεγάλα σμήνη φλαμίνγκο, ενώ θεωρούνται από τις τελευταίες αδόμητες περιοχές της αλβανικής ακτογραμμής. Ads Όπως σημειώνουν οι Financial Times, η εικόνα αυτή άλλαξε όταν ο Τζάρεντ Κούσνερ και η Ιβάνκα Τραμπ επισκέφθηκαν την περιοχή πριν από περίπου πέντε χρόνια, ταξιδεύοντας με το γιοτ φίλου τους.
Από εκείνη την επίσκεψη γεννήθηκε η ιδέα για μια μεγάλη τουριστική ανάπτυξη, η οποία σήμερα έχει εξελιχθεί σε μία από τις πλέον αμφιλεγόμενες επενδύσεις στη χώρα.
Οι φόβοι για το οικοσύστημα και τα φλαμίνγκο
Το δημοσίευμα επισημαίνει ότι η αρχική περιβαλλοντική ανησυχία έχει πλέον μετατραπεί σε ευρύτερο κοινωνικό και πολιτικό ζήτημα.
Οι κάτοικοι και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις φοβούνται πως η εκτεταμένη δόμηση θα αλλοιώσει οριστικά το οικοσύστημα, με βασική ανησυχία ότι τα φλαμίνγκο και τα υπόλοιπα αποδημητικά είδη θα εγκαταλείψουν τη λιμνοθάλασσα χωρίς να επιστρέψουν.
Η νομοθετική αλλαγή που άνοιξε τον δρόμο
Οι Financial Times υπενθυμίζουν ότι το 2024 η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα προώθησε τροπολογία που επιτρέπει την ανάπτυξη τουριστικών εγκαταστάσεων ακόμη και μέσα σε προστατευόμενες περιοχές, υπό την προϋπόθεση ότι πρόκειται για επενδύσεις «πέντε αστέρων ή ανώτερης κατηγορίας».
Μόλις δύο εβδομάδες μετά την ψήφιση της συγκεκριμένης ρύθμισης, ο Τζάρεντ Κούσνερ παρουσίασε δημόσια τις πρώτες μακέτες του έργου, αποκαλύπτοντας σχέδια για εκτεταμένες κατασκευές στη χερσόνησο της Ζβέρνετς.
Ένα σχέδιο – μαμούθ για ολόκληρη την περιοχή
Σύμφωνα με έγγραφο 97 σελίδων, το οποίο δημοσιοποιήθηκε πρόσφατα από δημοσιογράφο και επικαλούνται οι Financial Times, η επένδυση προβλέπει τη δημιουργία ενός τεράστιου πολυτελούς θερέτρου.
Το σχέδιο περιλαμβάνει ξενοδοχειακές μονάδες, ιδιωτικές βίλες, εκατοντάδες κατοικίες και διαμερίσματα, εμπορικούς χώρους, γήπεδο γκολφ, υδάτινο πάρκο, αθλητικές εγκαταστάσεις με γήπεδα τένις, καζίνο, περισσότερα από 700.000 τετραγωνικά μέτρα δομημένων εγκαταστάσεων, καθώς και περίπου 70.000 τετραγωνικά μέτρα υπόγειων υποδομών.
Το πλέον αμφιλεγόμενο στοιχείο, σύμφωνα με το δημοσίευμα, είναι ότι τμήμα της προστατευόμενης λιμνοθάλασσας, η οποία έχει χαρακτηριστεί από τις ίδιες τις αλβανικές αρχές ως «φυσικό μνημείο», προβλέπεται να μετατραπεί σε μαρίνα και λέσχη γιοτ.
Η κυβέρνηση μιλά για νέο σχέδιο
Η κυβέρνηση Ράμα υποστηρίζει ότι το αρχικό επενδυτικό σχέδιο έχει απορριφθεί και ότι εκπονείται νέα πρόταση, η οποία θα συνοδεύεται από πλήρη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Ωστόσο, περιβαλλοντικές οργανώσεις και κάτοικοι της περιοχής αμφισβητούν έντονα αυτή τη διαβεβαίωση, υποστηρίζοντας ότι μια τόσο μεγάλης κλίμακας τουριστική ανάπτυξη δεν μπορεί να συμβαδίσει με τη διατήρηση του οικοσυστήματος.
«Μιλούν για προστασία και χτίζουν μια ολόκληρη πόλη»
Ο Τζόνι Βόρπσι, εκπρόσωπος της οργάνωσης Protection and Preservation of Natural Environment, περιγράφει στους Financial Times την περιοχή ως μία από τις πιο πολύτιμες φυσικές ζώνες της Αδριατικής.
Όπως επισημαίνει, εκεί αναπαράγονται θαλάσσιες χελώνες, ενώ πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους βιότοπους της χώρας.
«Μιλούν για προστασία του περιβάλλοντος, αλλά στην πραγματικότητα σχεδιάζουν να χτίσουν μια ολόκληρη πόλη», δηλώνει χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι η περιοχή έχει ήδη δεχθεί σημαντικές πιέσεις.
Οι διαδηλώσεις και η παρέμβαση της Ευρώπης
Το θέμα έχει προκαλέσει καθημερινές κινητοποιήσεις στα Τίρανα, με χιλιάδες διαδηλωτές να ζητούν όχι μόνο την ακύρωση της επένδυσης αλλά και την παραίτηση του Έντι Ράμα.
Σύμφωνα με την βρετανική εφημερίδα, μετά το κύμα αντιδράσεων οι εργασίες στο εργοτάξιο φαίνεται να έχουν προσωρινά σταματήσει, καθώς τις τελευταίες ημέρες δεν υπήρχαν μηχανήματα, οικοδομικά υλικά ή εργαζόμενοι στην περιοχή, ενώ ακόμη και η περίφραξη του χώρου είχε απομακρυνθεί.
Την ίδια στιγμή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε στα μέσα Ιουνίου την επιβολή μορατόριουμ σε κάθε νέα οικοδομική δραστηριότητα μέσα σε προστατευόμενες περιοχές της Αλβανίας, καλώντας παράλληλα την κυβέρνηση να καταργήσει τη νομοθετική ρύθμιση που επιτρέπει επενδύσεις «πέντε αστέρων» σε φυσικά καταφύγια.
«Η Αλβανία δεν είναι ένας τόπος από τον οποίο πρέπει να φύγουμε»
Το δημοσίευμα κλείνει με τη δήλωση της 25χρονης Αλβανίδας βουλευτού Μαριάνα Κοτσέκου, η οποία θεωρεί ότι οι κινητοποιήσεις σηματοδοτούν μια βαθύτερη αλλαγή στη στάση της νέας γενιάς απέναντι στη χώρα της.
«Οι γονείς μας μάς μεγάλωσαν πιστεύοντας ότι η ευτυχία βρίσκεται έξω από την Αλβανία. Σήμερα όμως οι διαδηλώσεις δείχνουν κάτι διαφορετικό: ότι οι νέοι βλέπουν πλέον την πατρίδα τους ως έναν τόπο στον οποίο θέλουν να ζήσουν και να δημιουργήσουν, όχι ως έναν τόπο από τον οποίο πρέπει να φύγουν», όπως δηλώνει στην εφημερίδα.