Η έγκαιρη ανίχνευση των καρδιαγγειακών παθήσεων αποτελεί εδώ και δεκαετίες το μεγάλο στοίχημα της προληπτικής ιατρικής. Μέχρι σήμερα, οι περισσότερες διαγνωστικές μέθοδοι βασίζονταν σε μετρήσεις μεγάλων αγγείων ή σε αιματολογικές εξετάσεις που συχνά εντοπίζουν το πρόβλημα όταν αυτό έχει ήδη προχωρήσει. Ωστόσο, μια νέα εξέλιξη από το Helmholtz Munich και το Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Μονάχου (TUM) υπόσχεται να αλλάξει τα δεδομένα, επιτρέποντας στους γιατρούς να διακρίνουν τα πρώτα σημάδια κινδύνου κυριολεκτικά μέσα από το δέρμα.
Η ερευνητική ομάδα ανέπτυξε μια πρωτοποριακή τεχνολογία απεικόνισης, γνωστή ως fast-RSOM (ταχεία οπτοακουστική μεσοσκοπία σάρωσης), η οποία προσφέρει μια λεπτομερή ματιά στα μικρότερα αιμοφόρα αγγεία του σώματος. Η καινοτομία αυτή εστιάζει στη μικροκυκλοφορία, το δίκτυο των τριχοειδών αγγείων που βρίσκεται ακριβώς κάτω από την επιφάνεια του δέρματος και το οποίο λειτουργεί ως «καθρέφτης» της συνολικής καρδιαγγειακής υγείας.
Η καρδιοπάθεια δεν ξεκινά ξαφνικά. Πολύ πριν από την εμφάνιση της υπέρτασης ή της αρτηριοσκλήρυνσης στις μεγάλες αρτηρίες, συμβαίνουν ανεπαίσθητες αλλαγές στα μικροσκοπικά αγγεία. Η κατάσταση αυτή ονομάζεται μικροαγγειακή ενδοθηλιακή δυσλειτουργία (MiVED) και αφορά την απώλεια της ικανότητας των τριχοειδών αγγείων να συστέλλονται και να διαστέλλονται σωστά.
Μέχρι τώρα, η μέτρηση αυτής της δυσλειτουργίας σε ανθρώπους ήταν εξαιρετικά δύσκολη και συχνά απαιτούσε επεμβατικές διαδικασίες. Η τεχνολογία fast-RSOM καταργεί αυτά τα εμπόδια. Χρησιμοποιώντας σύντομους παλμούς φωτός λέιζερ, η συσκευή προκαλεί την έκλυση υπερηχητικών σημάτων από τους ιστούς, τα οποία στη συνέχεια μετατρέπονται σε τρισδιάστατες εικόνες υψηλής ανάλυσης. Το αποτέλεσμα είναι μια χαρτογράφηση των αγγείων σε επίπεδο μεμονωμένων τριχοειδών, επιτρέποντας την αξιολόγηση της λειτουργίας τους σε πραγματικό χρόνο.
Η τεχνολογία βασίζεται στο φωτοακουστικό φαινόμενο: όταν το φως απορροφάται από την αιμοσφαιρίνη, δημιουργείται μια ελάχιστη θερμική διαστολή που παράγει υπέρηχους. Η μέθοδος RSOM συνδυάζει την υψηλή αντίθεση της οπτικής απεικόνισης με το βάθος διείσδυσης των υπερήχων.
Η νέα έκδοση “fast-RSOM” είναι σημαντικά ταχύτερη από τους προκατόχους της, μειώνοντας τα σφάλματα από την κίνηση του ασθενούς και καθιστώντας την ιδανική για κλινική χρήση. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η συσκευή μπορεί να εντοπίσει διαφορές στη ροή του αίματος και στα επίπεδα οξυγόνωσης ανάμεσα σε υγιή άτομα και σε άτομα με παράγοντες κινδύνου, όπως το κάπνισμα, η παχυσαρκία ή η υψηλή αρτηριακή πίεση. Το εντυπωσιακό είναι ότι αυτές οι αλλοιώσεις εντοπίζονται ακόμη και όταν οι παραδοσιακές εξετάσεις εμφανίζουν φυσιολογικά αποτελέσματα.
Η δυνατότητα να βλέπουμε τη ζημιά που προκαλεί ο τρόπος ζωής στα αγγεία μας προτού αυτή γίνει μη αναστρέψιμη, ανοίγει το δρόμο για μια νέα μορφή εξατομικευμένης ιατρικής. Οι γιατροί θα μπορούν να παρακολουθούν την αποτελεσματικότητα μιας θεραπείας ή μιας αλλαγής στη διατροφή και την άσκηση, βλέποντας άμεσα πώς ανταποκρίνονται τα τριχοειδή αγγεία του ασθενούς.
Σύμφωνα με τον Δρ. Άγγελο Κάρλα, αγγειοχειρουργό και ερευνητή στο TUM, αυτή η προσέγγιση προσφέρει μια «άνευ προηγουμένου θέα» στον τρόπο με τον οποίο εκδηλώνεται η καρδιαγγειακή νόσος στο μικροαγγειακό επίπεδο. Η φορητότητα της συσκευής και η ταχύτητα της εξέτασης σημαίνουν ότι στο μέλλον θα μπορούσε να ενταχθεί σε τυπικούς προληπτικούς ελέγχους στα εξωτερικά ιατρεία, λειτουργώντας ως ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης.
Η μελέτη υπογραμμίζει ότι το δέρμα δεν είναι απλώς ένα προστατευτικό κάλυμμα, αλλά ένα προσβάσιμο παράθυρο για την κατανόηση της εσωτερικής λειτουργίας του κυκλοφορικού συστήματος. Η ανίχνευση της δυναμικής των βιοδεικτών μέσω του fast-RSOM μπορεί να οδηγήσει σε ταχύτερες παρεμβάσεις, μειώνοντας μακροπρόθεσμα τα περιστατικά εμφραγμάτων και εγκεφαλικών επεισοδίων.
Επιπλέον, η τεχνολογία αυτή δεν περιορίζεται μόνο στην καρδιά. Η ικανότητά της να μετρά την οξυγόνωση των ιστών και τη φλεγμονή την καθιστά χρήσιμη και για άλλες παθήσεις, όπως ο διαβήτης και οι δερματικές ασθένειες.
Η επιστημονική κοινότητα στρέφει πλέον την προσοχή της σε μεγαλύτερες κλινικές δοκιμές για την επικύρωση των ευρημάτων. Αν τα αποτελέσματα παραμείνουν σταθερά, η οπτοακουστική απεικόνιση θα μπορούσε σύντομα να αποτελέσει το νέο πρότυπο στην καρδιαγγειακή αξιολόγηση, προσφέροντας μια ανώδυνη, γρήγορη και εξαιρετικά ακριβή μέθοδο προστασίας της δημόσιας υγείας.