Για το τί είναι το ιατρείο πόνου και πόσο μπορεί να αλλάξει τις ζωές των ανθρώπων μίλησε στο Zarpa Radio 89,6 και στην Ανδρονίκη Κοκοτσάκη η γιατρός αναισθησιολόγος – υπεύθυνη του ιατρείου πόνου και στρατιωτικός ιατρός στο Ναυτικό Νοσοκομείο Χανίων Ελένη Αρκαλάκη.
Τα ιατρεία πόνου είναι ιατρεία που ασχολούνται με την διάγνωση και την θεραπεία του πόνου ή πιο σωστά έχουν να κάνουν με την διαχείριση του πόνου ανεξαρτήτου αιτίας.
Σκοπός τους δεν είναι μόνο η ανακούφιση του ασθενούς αλλά η βελτίωση της λειτουργικότητας και το σημαντικότερο, της ποιότητας της ζωής του.
Ο χρόνιος πόνος είναι μια σιωπηλή νόσος. Πολλοί άνθρωποι πάσχουν χωρίς να γνωρίζουν ότι μπορούν να λάβουν για αυτό θεραπεία. Δεν είναι κάτι που πρέπει να υπομένουν σιωπηλά (όχι όπως λέγανε παλιά, έτσι είναι θα πονάς).
Η ιατρική έχει προχωρήσει. Υπάρχουν πολλές τεχνικές αντιμετώπισης του πόνου. Η αντιμετώπιση ακολουθεί το ιατρικό μοντέλο της εξατομικευμένης αντιμετώπισης του κάθε ασθενούς και της ολιστικής αντιμετώπισης.
Η προσέγγιση στα ιατρεία πόνου – επειδή ο πόνος είναι πολυσύνθετος και πολυδιάστατος – είναι διεπιστημονική. Δηλαδή για την αντιμετώπιση του πόνου πολλές φορές απαιτείται η συνεργασία διαφόρων ιατρικών ειδικοτήτων και υγειονομικού προσωπικού όπως οι ψυχολόγοι, οι ψυχοθεραπευτές, εργατοθεραπευτές.
Αν με πονέσει η μέση μου θα απευθυνθώ στο ιατρείο πόνου. Πότε ένας πόνος παύει να είναι φυσιολογικός και γίνεται χρόνιος.
Ο πόνος παύει να θεωρείται φυσιολογικός όταν χάνει τον προστατευτικό του ρόλο.
Όταν ο πόνος επιμένει για αρκετό χρονικό διάστημα πέρα των 3 μηνών και συνεχίζεται μετά την επούλωση της αρχικής βλάβης, τότε θεωρείται χρόνιος και θέλει μια πιο εξειδικευμένη αντιμετώπιση.
Ο χρόνιος πόνος αναγνωρίζεται πλέον ως αυτοτελής νόσος από την ιατρική κοινότητα και αυτό γιατί στην διάρκεια του χρόνου ο πόνος προκαλεί μεταβολές στον νευρικό σύστημα, επηρεάζοντας τη λειτουργία του εγκεφάλου και μεταβάλλοντας την αντίληψη του ατόμου για το σώμα του και το περιβάλλον του. Συχνά συνδέεται με άγχος, κατάθλιψη, διαταραχές ύπνου, κοινωνική απομόνωση.
Ο χρόνιος πόνος δεν είναι σύμπτωμα. Είναι σύνθετη παθολογική κατάσταση που απαιτεί αντιμετώπιση.
Τα πιο συχνά είδη πόνου που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε είναι αρθραλγίες , αρθριτικά, οσφυαλγίες που εμμένουν, ημικρανίες.
Είναι ο νευροπαθητικός πόνος όπου ουσιαστικά έχουμε έναν τραυματισμό μια διαταραχή στα νεύρα, ο καρκινικός πόνος και είναι και ο χρόνιος μετεγχειρητικός πόνος.
Ο αναισθησιολόγος, αλγολόγος όπως είναι ο τίτλος του ιατρού που ασχολείται με τον πόνο, έχει την κατάρτιση σε πρώτο επίπεδο να διαχειριστεί και το ψυχολογικό κομμάτι (που περιλαμβάνεται στις θεραπείες του πόνου και φάρμακα που θα βελτιώσουν την ψυχική υγεία του ασθενούς σε πρώτο βήμα).
Αν κάτι δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ζητείτε η συνδρομή και των άλλων ειδικοτήτων, γιατί στόχος είναι η ανακούφιση του ασθενούς.
Το ιατρείο πόνου δεν αφορά μόνο ογκολογικούς ασθενείς. Ο πόνος έχει πολλά είδη. Στον σύγχρονο κόσμο οι άνθρωποι υποφέρουν καθημερινά, κάνουν κατανάλωση παυσίπονων χωρίς ιατρική συνδρομή πολλές φορές. Υπομένουν σιωπηλά ή αντιμετωπίζουν πρόχειρα, μόνοι τους με υπερκατανάλωση αναλγητικών και φαρμάκων χωρίς να στοχεύσουν στη ρίζα και στην ιατρική αντιμετώπιση του.
Ο οξύς πόνος έχει προστατευτικό ρόλο, λειτουργεί ως προειδοποίηση. Δεν τον αγνοούμε. Θα πρέπει να αναζητήσουμε όσο πιο δυνατόν γρήγορα την αιτία του πόνου ώστε να μπορέσουμε να τον διαχειριστούμε. Δεν πρέπει να περιμένουμε.
Δυστυχώς ο κόσμος δεν είναι ενημερωμένος για την ύπαρξη των ιατρείων πόνου. Έτσι και η ιατρική κοινότητα δεν έχει μπει στην καθημερινότητα ότι μπορεί να παραπέμψει για την διαχείριση του πόνου σε ένα ιατρείο πόνου είτε δημόσιο νοσοκομείο είτε ιδιωτικά. Οπότε και οι ιατροί λίγο παραμελούν αυτή την παράμετρο. Όταν όμως γίνεται, η λύση βρίσκεται για τον ασθενή κάθε ηλικίας.
Δυστυχώς ο πόνος αφορά όλες τις ηλικίες, παιδιά, ενήλικες, υπερήλικες. Δεν διαφέρει από καμία ασθένεια ή νοσολογική οντότητα και επηρεάζει επίσης όλο το ηλικιακό φάσμα. Δεν είναι νόσος των ηλικιωμένων.
Η επικοινωνία του ιατρού του πόνου δεν διαφέρει από μια κλασική επίσκεψη σε οποιονδήποτε γιατρό. Ξεκινάει με την λήψη του ιστορικού του ασθενούς. Πρέπει να δούμε πότε ξεκίνησε, πόσο διαρκεί, τι χρονιότητα έχει.
Αναζητώ τυχόν άλλα προβλήματα υγείας, αν λαμβάνεται φαρμακευτική αγωγή επίσης. Γίνεται εκτίμηση της λειτουργικής και αξιολόγηση της ψυχοκινητικής κατάστασης και αν χρειαστεί, παραπέμπεται ο ασθενής για περαιτέρω απεικονιστικό έλεγχο ή εργαστηριακό. Όταν ολοκληρωθεί το ιστορικό προχωράμε στο θεραπευτικό πλάνο.
Μια επίσκεψη στο ιατρείο πόνου μπορούμε να ανακαλύψουμε από τι πραγματικά πάσχει ο ασθενής. Για παράδειγμα στην κεφαλαλγία, στις ημικρανίες η λύση μπορεί να είναι πολύ απλή. Υπάρχουν κάποια πράγματα που μας ενοχλούν, κάποια trigger που ξεκινάει η ημικρανία που η λύση είναι η αποφυγή τους. Το κόκκινο κρασί για παράδειγμα, η κακή στάση σώματος. Απλά πράγματα που πρέπει όμως κάποιος να μας τα πει. Να ξετυλίγουμε το κουβάρι. Πότε ξεκίνησε, γιατί ξεκίνησε.
Στην ιατρική στόχος είναι η εξάλειψη. Η θεραπεία του πόνου επιδιώκει τη μείωση του πόνου με στόχο την επανένταξη του στην καθημερινότητα και την διατήρηση της αυτονομίας του. Αυτό είναι το σημαντικότερο στον πόνο. Η περιθωριοποίηση. Ο ασθενής που πονάει και πονάει χρόνια, υπό θεραπεύεται ή δεν θεραπεύεται αγχώνεται.
Το άγχος οδηγεί στην κατάθλιψη και θα εντείνει τον πόνο. Όλο αυτό είναι ένας φαύλος κύκλος. Αν δεν τον σπάσεις συνεχίζει και δεν μπορείς να ξεφύγεις από αυτόν τον κλοιό. Η ζωή σου καθορίζεται από τον πόνο.
Ο Αριστοτέλης έλεγε «ο πόνος είναι πάθος της ψυχής και του σώματος». Τι δηλώνει; Δηλώνει την διπλή φύση του.
Εμείς σαν ιατροί του πόνου ακούμε προσεκτικά τον ασθενή. Ο ασθενής που πονάει, πονάει. Η υπόλοιπη προσέγγιση συνεπικουρεί στην ανακούφιση του. Δεν υπάρχει κατά φαντασία ασθενής όσο αφορά τον πόνο.
Οι θεραπείες του πόνου είναι συνδυαστικές κατά κύριο λόγο. Περιλαμβάνουν τόσο φαρμακευτική αγωγή όσο και επεμβατικές τεχνικές και λέγοντας επεμβατικές τεχνικές εννοούμε τις διηθήσεις νεύρων, τους αποκλεισμούς, την τοποθέτηση αντλιών, φαρμάκων αλλά και μη φαρμακευτικές και επεμβατικές τεχνικές . Όπως ο βελονισμός για παράδειγμα. Όλα αυτά μέσα από ένα εξατομικευμένο πλάνο για τον κάθε ασθενή βοηθούν και στοχεύουν στην ανακούφιση του χρόνιου πόνου.
Ο φόβος εν μέρει είναι απόλυτα κατανοητός. Σε μεγάλο βαθμό βασίζεται σε παρανοήσεις. Γιατί όταν αυτά χρησιμοποιούνται με ιατρική καθοδήγηση είναι ασφαλή και αποτελεσματικά.
Η ορθολογική, η σωστή, η ιατρικώς κατευθυνόμενη φαρμακοθεραπεία στα πλαίσια ενός θεραπευτικού πλάνου, σαφώς εμπεριέχει μεγαλύτερο όφελος. Ο ασθενής δεν κινδυνεύει και εν κατακλείδι θα πρέπει να καταλάβουμε ότι η υπό θεραπεία του πόνου ή μη θεραπεία του, συνδέεται με σοβαρότερες επιπτώσεις από τον ασθενή.
Ο υπό θεραπευμένος πόνος είναι ένας καταρράκτης για τον ασθενή. Έχει ψυχολογικές επιπτώσεις και κατάπτωση γενική του ασθενούς.
Όλα τα Νοσοκομεία της Κρήτης έχουν στελεχωμένα ιατρεία πόνου. Στο Γενικό Νοσοκομείο Χανίων λειτουργεί στα εξωτερικά ιατρεία με εξειδικευμένους αναισθησιολόγους , αλγολόγους. Υπάρχει δυνατότητα για μεγάλο εύρος επεμβατικών τεχνικών με εξειδικευμένο προσωπικό. Ιατρείο πόνου υπάρχει και στο Ναυτικό Νοσοκομείο καθώς και σε ιδιωτικά ιατρεία.
Ο χρόνιος πόνος δεν είναι ένα σύμπτωμα. Είναι μια νόσος που επηρεάζει το σώμα μας, το μυαλό μας την ίδια μας την αξιοπρέπεια.
Για την σύγχρονη ιατρική η ανακούφιση του πόνου θεωρείται ανθρώπινο δικαίωμα. Η αντιμετώπιση του, βασική ιατρική υποχρέωση.
Δεν πρέπει να υποφέρουμε σιωπηλά. Αντιμετωπίζουμε τον πόνο, όπως οποιαδήποτε πάθηση.