Ο πατήρ Γεώργιος Σεργάκης εξήγησε τι είναι ουσιατικά η Σαρακοστή και τι περιλαμβάνει:
«Μπορούμε να πούμε ότι είναι μια από τις πιο σημαντικές περιόδους εορταστική, εκκλησιαστική, ημερολογιακή για την εκκλησία. Καθιερώθηκε τον 4ο αιώνα. Η Σαρακοστή είναι μια προετοιμασία για να φτάσουμε στο Πάσχα του Χριστού μας και πριν το Πάσχα να μπούμε στα Μεγάλα Πάθη και να βιώσουμε όλα αυτά τα σπουδαία γεγονότα της ζωής του Χριστού. Πρώτα την Σταύρωση και έπειτα την Ανάσταση. Είναι μια προετοιμασία, είναι ένα εργαστήρι η Σαρακοστή που εμπεριέχει όχι μόνο τη νηστεία, αλλά και την προσευχή, τις Ακολουθίες, τη συμμετοχή στη Θεία Λειτουργία. Να μη λησμονούμε και τη σπουδαιότητα του μυστηρίου της Εξομολόγησης.
Νηστεία
«Πρέπει να δούμε τη νηστεία όχι μόνο ως μέσο αυτοπειθαρχίας θρησκευτικής, εκκλησιαστικής πειθαρχίας, αλλά η νηστεία είναι μια σπουδαία ευκαιρία να μπούμε στον πνευματικό αγώνα όχι μόνο στο κομμάτι το τι να μη φάω, στα εισερχόμενα δηλαδή, αλλά το θέμα είναι να ενεργοποιήσω την αυτοσυγκράτηση στα εξερχόμενα. Εννοούμε τα λεχθέντα μας, την συμπεριφορά μας προς τον πλησίον, εννοούμε την αλλαγή στάσης πολλές φορές στον ίδιο μας τον εαυτό, τον κακό μας εαυτό. Η νηστεία δεν είναι αυτοσκοπός σωτηρίας, είναι ένα εργαλείο που χρησιμοποιεί η εκκλησία προς προτύπωση της νηστείας του Χριστού. Η νηστεία δεν είναι κατασκεύασμα της εκκλησίας, αλλά έχει παραδοθεί από τον ίδιο τον Χριστό και πιο πριν. Στην Παλαιά Διαθήκη υπήρχε νηστεία. Ο Χριστός μας νήστευσε 40 ημέρες. Μας παραδόθηκε μέσα από τον Χριστό η νηστεία για να μπορέσουμε να προσεγγίσουμε τη χάρη του Θεού. Μην έχουμε την σκέψη ότι η νηστεία από μόνη της θα σώσει την κατάσταση. Αν από τη νηστεία αφαιρεθεί το πνευματικό στοιχείο, τότε μιλάμε για δίαιτα. Και η δίαιτα και η νηστεία κάνουν καλό στον οργανισμό».
Νηστεία και πάθη
Σχετικά με τα πάθη και τις κακές συνήθειες στη νηστεία, όπως για παράδειγμα το κάπνισμα ο π. Γεώργιος είπε:
«εάν για παράδειγμα κάποιος πει ότι δεν μπορεί να κόψει το γάλα, διότι λαμβάνει μια συγκεκριμένη φαρμακευτική αγωγή, τότε υπάρχουν εναλλακτικές».
Σχετικά με την ερωτική πράξη την περίοδο της νηστείας, ο ιερέας είπε πως «αυτά είναι καθορισμένα μέσα στον χώρο της εκκλησίας μας. Να πούμε κάτι που ίσως δεν το γνωρίζουν πολλοί, όταν βρισκόμαστε σε νόμιμο γάμο, θρησκευτικό γάμο, τότε το ζευγάρι από κοινού θα συναποφασίσει τη νηστεία και τον τρόπο που θα νηστέψουν, διότι πολλά ζευγάρια, έρχονται σε αντιπαράθεση στην περίοδο της νηστείας γιατί λόγου χάρη, η γυναίκα μπορεί να θέλει να νηστέψει όλες τις μέρες, ο άντρας να μη μπορεί να νηστέψει, εννοώ και το ερωτικό κομμάτι. Τι γίνεται σε αυτή την περίπτωση; Πάει η σύζυγος και λέει στον πνευματικό, εγώ θέλω να νηστέψω αλλά ο σύζυγός μου δεν μπορεί να κρατηθεί πάτερ, πώς θα πορευτούμε μαζί στην Αγία Σαρακοστή; Εκεί χρειάζεται διάκριση και συνεννόηση. Οι αποστολικοί κανόνες το λένε ξεκάθαρα, ότι στη νηστεία συναποφασίζεται ο τρόπος, ο χρόνος και η ένταση. Δεν θέλουμε σε καμία περίπτωση να κλονίζονται οι σχέσεις των ζευγαριών μας και να είναι αιτία η νηστεία.
Νηστεία και διατροφή
Η νηστεία πριν το Πάσχα είναι η πιο αυστηρή και όποιος επιθυμεί, δοκιμάζει τις αντοχές του. Η κατανάλωση λαδιού επιτρέπεται το Σαββατοκύριακο όπως εξήγησε ο π.Γεώργιος Σεργάκης:
«Σάββατο και Κυριακή δε νηστεύουμε το λάδι. Οι πατέρες της εκκλησίας λένε ότι ο κάθε πιστός μπορεί να νηστέψει αυτό που μπορεί. Δεν μπορούμε δηλαδή να βάζουμε πέρα από τις δυνάμεις των ανθρώπων δοκιμασίες πνευματικές. Έχουμε ευθύνη κι εμείς οι πνευματικοί πολλές φορές. Πώς ορίζουμε τη νηστεία, το κάθε πρόσωπο είναι μοναδικό και ξεχωριστό, αναλόγως τις ανάγκες του. Υπάρχουν και άνθρωποι με προβλήματα υγείας που παίρνουν φαρμακευτική αγωγή και πρέπει να τρώνε. Άλλωστε μέσα στην Αγία Γραφή τιμάται και ο γιατρός και το φάρμακο ως δωρεά του Θεού προς τον άνθρωπο ως προς την ποιότητα της ζωής του. Άρα εμείς δεν θα απαγορεύσουμε, δεν θα πούμε να διακόψει ο άνθρωπος την φαρμακευτική αγωγή για να κοινωνήσει. Όταν θα πρέπει να πάρει το φάρμακο το πρωί, θα πάρει το φάρμακο».
Τα παιδιά μπορούν να νηστεύουν και να εξομολογούνται;
Στην ερώτηση εάν τα παιδιά μπορούν να νηστεύουν, ο π. Γεώργιος είπε πως «όταν υπάρχει θέληση για κάτι, όλα γίνονται. Φυσικά και μπορούν τα παιδιά να ξεκινήσουν από μικρή ηλικία, σε μια διαβάθμιση θα λέγαμε ηλικιακή και αναπτυξιακή, να μπορέσουν να μπουν κι αυτά μέσα σε αυτή την πνευματική κατάσταση. Τα παιδιά μπορούν να μπουν σε κατάσταση νηστείας εφόσον οι γονείς αποφασίσουν για εκείνα τον τρόπο που θα νηστέψουν. Όλο τον χρόνο μπορούμε να νηστέψουμε Τετάρτη και Παρασκευή, να μη φάμε δηλαδή το κρέας. Τα παιδιά μπορούν να μπουν και στη νηστεία και στο μυστήριο της εξομολόγηση ».
Ο Χανιώτης ιερέας είπε πως τα παιδιά μπορούν να ξεκινήσουν να συμμετέχουν στο μυστήριο της εξομολόγησης από την τετάρτη και πέμπτη δημοτικού:« Πρέπει να ξέρουμε ότι φέρουμε το προπατορικό αμάρτημα. Φυσικά ένα παιδί δεν κάνει αμαρτίες, όπως το βλέπουν και το θεωρούμε εμείς οι ενήλικες, όμως μεγαλώνοντας το βοηθάμε να το θεωρεί κάτι πολύ κοντινό σε αυτό. Μη φανταστείτε ότι η εξομολόγηση στα παιδιά γίνεται όπως στους ενήλικες, δε ρωτάμε τα παιδιά κάτι που δεν μπορούν να καταλάβουν. Θα μιλήσουμε γενικά, για το σχολείο, για τις φιλίες τους, με ποιούς κάνουν παρέα, πώς βλέπουν τον Θεό, αν κάνουν την προσευχή τους και τέτοια πράγματα που αρμόζουν στην αναπτυξιακή περίοδο που βρίσκονται».
Μικρά παιδιά που αρνούνται να μεταλάβουν τη Θεία Κοινωνία
Σχετικά με την άρνηση των μικρών παιδιών να μεταλάβουν τη Θεία Κοινωνία, ο π.Γεώργιος τόνισε πως «στην ψυχολογία λέμε πως ο μιμητισμός είναι πάρα πολύ δυνατό εργαλείο που άμα χρησιμοποιηθεί σωστά έχει πάρα πολύ καλά αποτελέσματα στα παιδιά. Άρα οι γονείς όταν δίνουν το παράδειγμα στα παιδιά τους και κοινωνούν συχνά και νηστεύουν και εξομολογούνται, πολλές φορές δε χρειάζεται να πούμε τίποτα στα παιδιά για να τους περάσουμε το μήνυμα. Το να μη θέλει ένα παιδί να κοινωνήσει πολλές φορές είναι γιατί είτε δεν έχει δει τους γονείς του να κοινωνούν συχνά ή έχει περάσει κάποιο στρεσογόνο γεγονός που το έχει μπλοκάρει και το παιδί αγχώνεται και φοβάται να προσέλθει μπροστά στο Άγιο ποτήρι. Άρα εκεί θέλει μια διαφορετική προσέγγιση».
Το Μυστήριο της Εξομολόγησης
Σχετικά με τον τρόπο που γίνεται το μυστήριο της Εξομολόγησης ο κ. Σεργάκης, είπε πως «για να μπορέσει ένας κληρικός να ασκήσει το μυστήριο της Εξομολόγησης θα πρέπει να δοθεί πρώτα από τον οικείο Μητροπολίτη η σχετική άδεια. Όμως, ο κάθε κληρικός εν δυνάμει μπορεί να εξομολογήσει. Από τη στιγμή που ο κληρικός είναι λειτουργός και σηκώνει τα Άγια, όταν παραστεί ανάγκη, μπορεί να εξομολογήσει. Η εξομολόγηση είναι ένα πάρα πολύ σημαντικό μυστήριο, το οποίο δόθηκε στον Χριστό από τους Αποστόλους του. Είναι πολύ σημαντικό γιατί μετά από την εξομολόγηση ο άνθρωπος χαριτώνεται, αγιάζεται, καθαρίζεται πνευματικά και είναι έτοιμος να υποδεχθεί τον Μέγα Βασιλιά που είναι ο Χριστός. Εξομολόγηση χωρίς μετάνοια δεν γίνεται».
Υπάρχουν άνθρωποι που δεν έχουν ιδέα για το πως γίνεται η εξομολόγηση και είναι ορθόδοξοι και εκκλησιάζονται πολλές φορές και κοινωνούν άνευ εξομολόγησης. Τους φαίνεται πολύ παράξενο.
Να βγάλουμε το ρήμα πρέπει και να βάλουμε το θέλω. Τίποτα δεν πρέπει. Θέλω να εξομολογηθώ, θέλω να εκκλησιαστώ, θέλω να κοινωνήσω το σώμα και το αίμα του Χριστού. Τίποτα δεν γίνετια με εξαναγκασμό μέσα στον χώρο της εκκλησίας.
Πάω να εξομολογηθώ πράγματα που έχω μετανοήσει και μιλάω για τον εαυτό μου, δεν μιλάω για τους άλλους. Πολλές φορές πλατιάζουμε τη στιγμή της εξομολόγησης και ξεφεύγουμε από την προσωπική αναφορά. Οι πατέρες της Εκκλησίας μας λένε ότι 15 λεπτά είναι αρκετά για να υπάρξει μια ουσιαστική εξομολόγηση, δεν χρειάζεται παραπάνω, μετά γίνεται κουτσομπολιό».
Την ίδια ώρα ο πατήρ Γεώργιος ξεκαθάρισε πως υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην εξομολόγηση και την ψυχοθεραπεία:
«Για άλλον λόγο πάμε στην εξομολόγηση και για άλλον λόγο πάμε στην ψυχοθεραπεία. Εάν συνεργαστούν αυτά τα δυο μπορούν να βγάλουν πάρα πολύ καλά αποτελέσματα και ειδικά στο κομμάτι της ψυχικής υγείας».
Συνέντευξη: Άννα Παπακωνσταντίνου
Κάμερα: Δημήτρης Ροζάκης