Σε έξαρση βρίσκεται το φαινόμενο του διαδικτυακού εκφοβισμού (cyberbullying) σε παιδιά και εφήβους, σύμφωνα με στοιχεία του Ερευνητικού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Ψυχικής Υγιεινής (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.) τα οποία παρουσίασε σε ομιλία του στα Χανιά ο ψυχίατρος και διευθυντής στη Διεύθυνση Ψυχικής Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού, Γιώργος Νικολαΐδης, που συμμετείχε σε επιμορφωτική δράση της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Χανίων, με θέμα: «Βία από τα παιδιά – βία προς τα παιδιά: ο ρόλος του σχολείου στην προστασία των παιδιών».
Όπως εξήγησε με τον όρο ”cyberbullying” χαρακτηρίζεται η σκόπιμη, επαναλαμβανόμενη και εχθρική συμπεριφορά που στοχεύει στην πρόκληση ψυχολογικής βλάβης μέσω ψηφιακών συσκευών (internet, social media, κινητά).
Συνήθως ο τρόπος αυτός χρησιμοποιείται από μαθητές με αποστολή φωτογραφιών που διακινούνται μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για διαπόμπευση ή διασπορά ψευδών φημών και παρενόχληση άλλων παιδιών.
Σύμφωνα με τον κ. Νικολαΐδη η αύξηση αυτή καταγράφεται γιατί τα παιδιά θεωρούν «πιο πληγωτικό το να εξευτελίσουν άλλα παιδιά σε ψηφιακό περιβάλλον παρά π.χ. να ρίξουν μια σφαλιάρα », τονίζοντας ότι το φαινόμενο των εκφοβιστικών πρακτικών έχει ενταθεί μετά την πανδημία και μάλιστα καταγράφεται με μεγαλύτερη αναλγησία και σκληρότητα που εμφανίζουν τα παιδιά έπειτα από την περίοδο του εγκλεισμού και του κοινωνικού αποκλεισμού.
Ο ίδιος υπογράμμισε πως τα περιστατικά αυτά υπογραμμίζουν την αποτυχία της οικογένειας να διαχειριστεί την οργή που για κάποιο λόγο εκδηλώνει ένα παιδί, το οποίο εάν έχει θυματοποιηθεί, πολύ πιθανόν μελλοντικά να αλλάξει ρόλο και να μετατραπεί σε θύτη. Όπως είπε, επίσης, η εφηβική παραβατικότητα και βία ανηλίκων, άρχισε να παρουσιάζει αύξηση στα χρόνια της οικονομικής κρίσης αλλά και στην πανδημία. Μάλιστα είναι χαρακτηριστικό, ότι σύμφωνα με την ΕΛ.ΑΣ, την περίοδο της καραντίνας υπήρξε 40% αύξηση στις καταγγελίες ενδοοικογενεικής βίας.
Επικίνδυνα ψηφιακά challenges
‘Ενα άλλο φαινόμενο είναι τα ψηφιακά challenges μπορεί να αποτελέσουν σημαντικό παράγοντα πρόκλησης βίας και εκφοβισμού μεταξύ των μαθητών, καθώς συχνά περιλαμβάνουν επικίνδυνες ή προσβλητικές πράξεις που διαδίδονται ταχύτατα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.Όπως επεσήμανε ο γνωστός ψυχίατρος, αυτό συμβαίνει γιατί « τα παιδιά προσπαθούν με σοκαριστικό τρόπο να τραβήξουν την προσοχή και τα βλέμματα. Όμως αυτό δεν το κάνουν μόνο τα παιδιά, κάπου αλλού το είδαν» κάνοντας αναφορά στο φαινόμενο της κοινωνικής ορατότητας (social visibility).
«Δεν έχουν φρένο τα παιδιά; Εμείς τα ”κόψαμε”»
«Δεν έχουν φρένο τα παιδιά; Εμείς τα ”κόψαμε” τα φρένα στην πανδημία, στην κρίση που αντί να ενσκύψουμε στο πρόβλημα, δικαιολογούμε τον φόβο, αντί να ενισχύσουμε τον δεσμό ανάμεσα στα παιδιά, βλέπουμε παιδιά στριμωγμένα σε ενήλικους ρόλους» ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Νικολαΐδης, ο οποίος επεσήμανε την αξία της αναγνώρισης του παιδιού που μπορεί να πραγματωθεί μέσα σύνολο ανθρώπων, μέσω αξίας της αλληλεγγύης και της συνεργασίας. «Είναι σημαντικό να λέμε στο παιδί πως ”εγώ πιστεύω σε εσένα, μπορείς να καταφέρεις εκπληκτικά πράγματα”» ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας πως η λύση δεν είναι η καταστολή και η αυστηροποίηση.
Ο ίδιος επεσήμανε την σημασία του συμπεριληπτικού σχολείου ενώ όπως ανέφερε χαρακτηριστικά τα περισσότερα περιστατικά εκφοβιστικής βίας (bullying) αφορούν σεξουαλικό προσανατολισμό φύλου και εθνική ταυτότητα.
Η σημασία της αναγνώρισης της αξίας του κάθε παιδιού
Στα Γυμνάσια των Χανίων
«Υπάρχουν πάρα πολλές συμπεριφορές και ιδιαίτερα σε Γυμνάσια, που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν με ή χωρίς εισαγωγικά ως παραβατικές. Το πρόβλημα είναι στο πώς τις αντιμετωπίζουμε. Ο Νόμος λέει τι πειθαρχικά μέτρα μπορείς να πάρεις, όμως εμείς δεν είμαστε ούτε δικαστήριο, ούτε άσυλο»επεσήμανε, τονίζοντας ότι οι αλλαγές στην κοινωνία επηρεάζουν και το σχολικό περιβάλλον.
«Κάτι άλλο που συμβαίνει είναι πως ό,τι συμβεί το μαθαίνουμε σε χρόνο dt, σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα, σε αντίθεση με το παρελθόν. Και επίσης ζούμε σε μια κοινωνία που είναι συνεχώς μπροστά σε ένα κινητό, σε μια οθόνη, για να το πω καλύτερα. Και τα παιδιά δεν είναι κοινωνικοποιημένα και είναι είναι αναμενόμενο ότι παραβατικές συμπεριφορές θα συμβαίνουν. Το πρόβλημα είναι πως εμείς δεν είμαστε προετοιμασμένοι με τρόπο ώστε να βοηθάμε τα παιδιά».
Στην πρόληψη της βίας στα σχολεία αναφέρθηκε η Χρύσα Τερεζάκη – Διευθύντρια Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Χανίων η οποία τόνισε ότι στην δράση συμμετείχαν διευθυντές και εκπαιδευτικοί από κάθε σχολείο των Χανίων που διαχειρίζονται πρωτογενώς το περιστατικό βίας όταν θα λάβει χώρα σε σχολική μονάδα. Η ίδια ανέφερε ότι έχουν καταγραφεί τέτοια περιστατικά σε ειδική πλατφόρμα καταγγελιών. Μάλιστα τον Μάρτιο θα διοργανωθεί στα Χανιά νέα ημερίδα που θα αναλυθεί το ζήτημα επιστημονικά.
Η δράση Η πρωινή συνεδρία (12:00–14:00) απευθύνονταν σε Διευθυντές και Συμβούλους Σχολικής Ζωής της Δ.Δ.Ε. Χανίων στο Πνευματικό Κέντρο ενώ η απογευματινή ανοιχτή εκδήλωση (17:00–19:00) είναι ανοικτή για εκπαιδευτικούς και ενδιαφερόμενους πολίτες στο 2ο Γυμνάσιο Χανίων.
Η δράση έχει ως στόχο την υποστήριξη των εκπαιδευτικών να διασφαλίσουν ασφαλές και υγιές παιδαγωγικό κλίμα στο σχολείο τους, αλλά και το σύνολο της εκπαιδευτικής κοινότητας στην προσπάθεια να υπάρξει εκπαιδευτική πολιτική πρόληψης και αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας. Η δράση διοργανώθηκε από την Επόπτρια Ποιότητας Εκπαίδευσης και τους Συμβούλους Εκπαίδευσης της Δ.Δ.Ε. Χανίων σε συνεργασία με τον Δ/ντή και το Γραφείο Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων της Δ.Δ.Ε. Χανίων με σκοπό την προστασία της ανηλικότητας και πρακτικές για την αποτελεσματική πρόληψη και αντιμετώπιση της ενδοσχολικής βίας.