Η 14η Φεβρουαρίου είναι η ημέρα που γιορτάζει ο Άγιος Βαλεντίνος και έχει καθιερωθεί ως η ημέρα των ερωτευμένων, αφού σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, ο συγκεκριμένος Άγιος είναι ο προστάτης των ζευγαριών
Ποιος ήταν όμως στην πραγματικότητα ο Άγιος Βαλεντίνος;
Καταρχάς στις 14 Φεβρουαρίου εορτάζεται η μνήμη του καθολικού ιερέα Βαλεντίνου, ο οποίος μαρτύρησε για την πίστη του Via Flaminia, το 270 μ.Χ. στους διωγμούς του αυτοκράτορα Κλαύδιου.
Ο Βαλεντίνος καταδικάστηκε σε θάνατο, επειδή τελούσε γάμους ανάμεσα σε ζευγάρια, διαδίδοντας και στερεώνοντας έτσι τη χριστιανική πίστη.
Ουσιαστικά η Καθολική εκκλησία όρισε τον εορτασμό της μνήμης του στις 14 Φεβρουαρίου, ημερομηνία που… συμπίπτει με μια παγανιστική τελετή γονιμότητας, τα Λουπερκάλια (στις 15 Φεβρουαρίου).
Οι θρύλοι για τον Αγιο Βαλεντίνο
Ωστόσο, ποτέ δεν έχει διευκρινιστεί αν πρόκειται για ένα πρόσωπο ή δύο διαφορετικούς άγιους με το ίδιο όνομα.
Σύμφωνα με τον κυρίαρχο θρύλο, ο Βαλεντίνος, ήταν ιερωμένος που έζησε τον 3ο αιώνα και κρυφά από τον αυτοκράτορα Κλαύδιο τον Γοτθικό (που βρισκόταν τότε στην εξουσία), πάντρευε ερωτευμένα ζευγάρια Χριστιανών και γενικά βοηθούσε τους Χριστιανούς, γεγονός που θεωρούνταν έγκλημα. Συνελήφθη για την πράξη του αυτή και φυλακίστηκε, ωστόσο ο αυτοκράτορας αρχικά αποφάσισε να του δώσει χάρη, μέχρι που ο Βαλεντίνος προσπάθησε να τον μυήσει στον Χριστιανισμό και ο αυτοκράτορας τον καταδίκασε σε θάνατο δια λιθοβολισμού. Ωστόσο ο Βαλεντίνος επέζησε από τον λιθοβολισμό κι έτσι τον αποκεφάλισαν έξω από την πύλη της Flaminia στις 14 Φεβρουαρίου του 169.
Ένας άλλος θρύλος ωστόσο λέει ότι ο Βαλεντίνος ήταν πρώην επίσκοπος του Terni, μίας πόλης στην νότια Umbria (έτσι λεγόταν τότε η κεντρική Ιταλία) και βρισκόταν σε κατ’ οίκον περιορισμό, όταν ο δικαστής Αστέριος, αμφισβητώντας την εγκυρότητα της Χριστιανικής θρησκείας τον έβαλε σε μία δοκιμασία. Του παρουσίασε την τυφλή θετή του κόρη και του είπε ότι αν την κάνει να βρει το φως της θα έχει ότι ζητήσει. Πράγματι εκείνος αποκατέστησε την όραση της κόρης και ο δικαστής ταπεινωμένος τον ρώτησε τι θέλει να κάνει. Ο Άγιος Βαλεντίνος του είπε να σπάσει μέσα σε τρεις μέρες όλα τα ειδωλολατρικά αγάλματα που έχει και στη συνέχεια να βαπτιστεί. Ο δικαστής το έκανε και στη συνέχεια βάπτισε και όλη του την οικογένεια, ωστόσο αυτή η μεταστροφή του μεγάλου δικαστή δεν άρεσε στον αυτοκράτορα Κλαύδιο, ο οποίος συνέλαβε τον Άγιο Βαλεντίνο και η κατάληξη και αυτού του θρύλου είναι ακριβώς η ίδια με του προηγούμενου.
Αλλος θρύλος στηρίζει μεν την ιστορία με τον δεσμοφύλακα, αλλά υποστηρίζει ότι ο Αγιος Βαλεντίνος ερωτεύτηκε την τυφλή κόρη του στην οποία έστελνε γράμματα υπογράφοντας: Με αγάπη από τον Βαλεντίνο σου.
Μία άλλη ιστορία θέλει τον Άγιο να παρεμβαίνει σε καβγά ερωτευμένων προκειμένου να επέλθει μεταξύ τους ειρήνη. Συγκεκριμένα η ιστορία αναφέρει πως «Ο άγιος κάποια μέρα ενώ καλλιεργούσε στον κήπο του τριαντάφυλλα, άκουσε ένα ζευγάρι να μαλώνει πολύ έντονα. Εκείνος έκοψε ένα τριαντάφυλλο, βγήκε στο δρόμο πλησίασε το ζευγάρι και τους παρακάλεσε να τον ακούσουν. Τους πρόσφερε το τριαντάφυλλο τους ευλόγησε και η αγάπη επανήλθε ανάμεσα τους, λίγο αργότερα αυτοί επέστρεψαν και ζήτησαν στον άγιο να ευλογήσει το γάμο τους».
Πώς εξαπλώθηκε η γιορτή
Τη σημασία που έχει σήμερα η γιορτή του Αγίου Βαλεντίνου την απέκτησε τον 14ο αιώνα, όπου συνδέθηκε με την έννοια της ευγενούς αγάπης και την πρώτη γραπτή αναφορά του ως Αγίου την συναντάμε το 1382 στο ποίημα Το Κοινοβούλιο των Πτηνών (Parlement of Foules) του Τζέφρι Τσόσερ.
Λόγω των συγκεχυμένων πληροφοριών, δεν αναφέρεται πουθενά στο ορθόδοξο εορτολόγιο και η ορθόδοξη Εκκλησία ποτέ δεν τον παραδέχτηκε, ενώ και η Καθολική εκκλησία υποβίβασε τη γιορτή του σε απλή τοπική εορτή.
Με το πέρασμα του χρόνου, η γιορτή πέρασε από την Ιταλία στην Ευρώπη και από τη Βρετανία στην Αμερική.
Σήμερα η ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου, είναι επίσημη εορτή στην Αγγλικανική Κοινωνία, καθώς και στην Λουθηρανική Εκκλησία. Στην περιοχή της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας ωστόσο, ο Άγιος Βαλεντίνος ο Πρεσβύτερος γιορτάζεται στις 6 Ιουλίου και ο Ιερομάρτυρος Άγιος Βαλεντίνος (Ο Επίσκοπος του Τerni), γιορτάζεται στις 30 Ιουλίου. Παρόλα αυτά, λόγω της γενικής ασάφειας του βίου του συγκεκριμένου Αγίου, έχει καθιερωθεί το όνομα Βαλεντίνος ή Βαλεντίνη να γιορτάζεται στις 14 Φεβρουαρίου, την επικρατέστερη ως ημέρα θανάτου του συγκεκριμένου αγίου και το διακοσμημένο με άνθη λείψανο του Αγίου Βαλεντίνου εκτίθεται στην βασιλική εκκλησία Saint Mary in Cosmedin στη Ρώμη.
Στην Ελλάδα, το 1994, ο τότε εκπρόσωπος Τύπου της Ιεράς Συνόδου, Γιάννης Χατζηφώτης, πρότεινε να καθιερωθεί ως ημέρα των ερωτευμένων η γιορτή του Αγίου Υακίνθου, που τιμάται στις 3 Ιουλίου.
Άγιος Βαλεντίνος – Έθιμα και παραδόσεις ανά τον κόσμο
Γαλλία
Ενώ σε άλλες χώρες μπορεί η ημέρα αυτή να γιορτάζεται και με φίλους, στη Γαλλία ο Άγιος Βαλεντίνος είναι μία γιορτή αυστηρά για ερωτευμένους! Αυτό σημαίνει ότι, εάν έχετε φίλους Γάλλους, θα πρέπει να αποφύγετε την αποστολή οποιασδήποτε κάρτας εκείνη την ημέρα για να τους εκδηλώσετε την αγάπη σας. Όσον αφορά στον εορτασμό του από τα ζευγάρια, τα τριαντάφυλλα, τα γλυκά και σε κάποιες περιπτώσεις τα κοσμήματα κυριαρχούν την ημέρα εκείνη, χωρίς να παραλείπεται ένα ρομαντικό γεύμα ή δείπνο. Δεν αποκαλείται τυχαία το Παρίσι “Η πόλη του έρωτα”, αφού το σκηνικό της πόλης βοηθά στην περίσταση, όπου ο ερωτισμός της πόλης διαρκεί καθ΄ όλη τη διάρκεια του χρόνου.
Επίσης, μία εκδοχή αναφέρει ότι η πρώτη κάρτα για την Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου δημιουργήθηκε στη Γαλλία, όταν ο Κάρολος, ο Δούκας της Ορλεάνης, έστειλε ερωτικά γράμματα στη σύζυγό του από τη φυλακή το 1415. Το γαλλικό χωριό “Valentine” μετατρέπεται στο επίκεντρο του ρομαντισμού μεταξύ 12 και 14 Φεβρουαρίου. Μπορεί κανείς να δει τις όμορφες αυλές, τα δέντρα και τα σπίτια διακοσμημένα με κάρτες αγάπης, τριαντάφυλλα και προτάσεις γάμου. Σίγουρα αποτελεί μία ξεχωριστή παράδοση που αξίζει κάποιος να τη ζήσει από κοντά.
Ιταλία
“Αν αγαπάς κάποιον φέρ’τον στη Βερόνα”, είναι το σύνθημα της ημέρας του Αγίου Βαλεντίνου στην πόλη του Ρωμαίου και της Ιουλιέτας, μίας από τις πιο ρομαντικές πόλεις στον κόσμο.
Την εβδομάδα πριν από τη 14η Φεβρουαρίου, οι δρόμοι στο κέντρο της πόλης είναι διακοσμημένοι με κόκκινες καρδιές οι οποίες καλύπτουν τις λάμπες που φωτίζουν τους δρόμους, δημιουργώντας μια συναρπαστική ζεστή ατμόσφαιρα. Κόκκινα μπαλόνια σε σχήμα καρδιάς προσφέρονται σε ανθρώπους που περπατούν στην πόλη.
Δρόμοι, πλατείες της πόλης και φυσικά όλα τα μέρη της Βερόνας που είναι αφιερωμένα στον Σαίξπηρ, φιλοξενούν παραστάσεις, συναυλίες και εκδηλώσεις. Στις 14 Φεβρουαρίου, στο σπίτι της Ιουλιέτας πραγματοποιείται τελετή όπου βραβεύεται η καλύτερη ερωτική επιστολή που επιλέχθηκε ανάμεσα στις χιλιάδες που στάλθηκαν μέσα στον χρόνο στην Ιουλιέτα.
Η ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου στην Κορέα είναι λίγο διαφορετική από σε σχέση με τον υπόλοιπο κόσμο. Στην πραγματικότητα, η Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου είναι μία από τις 12 “ημέρες αγάπης” που γιορτάζονται στις 14 κάθε μήνα στη χώρα αυτή. Αυτές οι μέρες -είναι μεταξύ άλλων – η δημοφιλής “Λευκή- Ημέρα-”, η καταθλιπτική “Μαύρη- Ημέρα-” και η “Ημέρα Αγκαλιάς”. Οι Κορεάτες καταναλώνουν συνήθως χρήματα σε δώρα την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου και τη Λευκή Ημέρα, σε σχέση με τις υπόλοιπες ημέρες αγάπης, οι οποίες δεν λαμβάνουν μεγάλη προσοχή ως προς την προσφορά δώρων.
Συνηθίζεται στις 14 Φεβρουαρίου οι γυναίκες να προσφέρουν σοκολάτες στους άνδρες ως ένδειξη αγάπης. Παραδοσιακά, οι άνδρες που λαμβάνουν αυτό ως δώρο, θα προσφέρουν το δικό τους ως αντάλλαγμα τον επόμενο μήνα κατά τη διάρκεια της Λευκής Ημέρας.
Για τους Δανούς, η Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου είναι σχετικά μία νέα γιορτή. Οι νέοι σε ηλικία ξεκίνησαν να τη γιορτάζουν στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Σε αντίθεση με τους περισσότερους λαούς, που προσφέρουν κυρίως κόκκινα τριαντάφυλλα εκείνη την ημέρα, οι Δανοί χαρίζουν λευκά λουλούδια με την ονομασία “γάλανθος” και τα προσφέρουν τόσο σε φίλους, όσο και στον άνθρωπο που είναι ερωτευμένοι μαζί του.
Μία από τις μεγαλύτερες παραδόσεις της Δανίας για την Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου είναι η ανταλλαγή καρτών μεταξύ των ερωτευμένων. Κυριαρχεί επίσης το έθιμο να δίνουν οι άντρες συχνά στις γυναίκες ένα γράμμα αστείου περιεχομένου, ονομαζόμενο “gaekkebrev” στην τοπική γλώσσα. Γράφουν κάποιο ποίημα σε ένα περίτεχνα κομμένο χαρτί. Ο συγγραφέας δεν υπογράφει το γράμμα χρησιμοποιώντας το όνομά του, αντ ‘αυτού, χρησιμοποιεί τελείες ως κώδικα – μία για κάθε γράμμα του ονόματός του. Σύμφωνα με την παράδοση, εάν η γυναίκα μαντέψει σωστά ποιος της έστειλε την επιστολή αστείου, λαμβάνει ένα πασχαλινό αυγό από τον συγκεκριμένο άνδρα, την ίδια χρονιά.
Ιαπωνία
Στην Ιαπωνία, το έθιμο καλεί τις γυναίκες να κάνουν οι ίδιες την πρώτη κίνηση ανήμερα του Αγίου Βαλεντίνου. Αντί για δώρα, προσφέρουν στους άνδρες μία σπιτική σοκολάτα, “honmei-choco” όπως την αποκαλούν στην τοπική γλώσσα. Στις 14 Μαρτίου, οι άνδρες με τη σειρά τους επιστρέφουν τη χειρονομία αυτή. Λόγω ότι είναι γνωστή ως “Λευκή Ημέρα” η συγκεκριμένη, το δώρο τους είναι μία λευκή σοκολάτα, συνοδευόμενη πιθανόν από άλλα δώρα, εξίσου σε λευκό χρώμα, ως ένδειξη της αγάπης τους.
Εσθονία
Η 14η Φεβρουαρίου είναι μία ξεχωριστή ημέρα για όλους τους Εσθονούς καθώς γιορτάζουν την ημέρα της φιλίας, γνωστή ως “Sobrapaev” στην τοπική γλώσσα. Αυτός ο ιδιαίτερος εορτασμός περιλαμβάνει όλους, τόσο ζευγάρια όσο και μοναχικούς ανθρώπους. Έτσι, εκτός από ερωτευμένα ζευγάρια, μέλη της οικογένειας καθώς και φίλοι ανταλλάσσουν δώρα και γιορτάζουν την αγάπη.
Ανεξάρτητα από την προέλευσή της, η Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου είναι γνωστή σε όλο τον κόσμο και γιορτάζεται στις 14 Φεβρουαρίου. Ο τρόπος που εκδηλώνει ο κάθε λαός τα συναισθήματά του ίσως διαφέρει, όμως το κοινό σημείο παραμένει αμετάβλητο: η αγάπη.
protothema.gr