Από μωρό μέσα στο πολύχρωμο σύμπαν του οικιακού μοδιστράδικου της μητέρας της στο πατρικό της στον Αλικιανό και από εκεί στην επαγγελματική σχολή, στα πρώτα ραψίματα στο σπίτι και τα τελευταία 25 χρόνια στην οδό Μπουνιαλή, η κα Σοφία, μιλά για τη μοδιστρική, μια τέχνη αναλλοίωτη στον χρόνο, λίγο πριν αφήσει οριστικά τα ψαλίδια και τις βελόνες…
Τη συναντάμε σε μία από τις τελευταίες της δουλειές μέσα στο γνωστό μαγαζί στο εμπορικό κέντρο «Ερμής», το οποίο θα συνεχίσει να το λειτουργεί η Όλγα που δουλεύει μαζί της εδώ και μια δεκαετία.
«Ήμουνα από μικρή στις καρφίτσες, στις βελόνες και στις μηχανές. Η μαμά μου ήταν μοδίστρα και από πολύ μικρή με είχε μάθει να ράβω. Όταν μεγάλωσα πια, έραβα λίγο στο σπίτι μου, στη γειτονιά, στις φίλες μου. Μετά έκανα τα παιδιά μου και ήθελα να τα μεγαλώσω εγώ. Όταν μεγάλωσαν λίγο και τελείωναν το δημοτικό, τότε είπα ότι είναι η ώρα μου κι εμένα να κάνω κάτι καλύτερο και έτσι άνοιξα το μαγαζί αυτό» μας λέει η κα Σοφία.
Από τα παιδικά της χρόνια, δεκατία 1970 στον Αλικιανό, θυμάται πως «τότε το να πάω στη μοδίστρα ήταν μια έξοδος, μια βόλτα. Και ήταν και ένα μικρό έσοδο για την εποχή εκείνη για τη γυναίκα». «Είχαν ξεκινήσει τα έτοιμα ρούχα αλλά πάντα χρειαζόταν μια μοδίστρα για να κάνει μια διόρθωση, να κοντύνει, να στενέψει. Πάντα χρειαζόταν και ακόμα χρειάζεται» μας λέει.
Εκτός από τα ραψίματα όμως, η μοδίστρα, ήταν και είναι “φιλενάδα”, “ψυχολόγος” παρούσα σε χαρούμενες και ξεχωριστές στιγμές.
«Έχω πελάτισσες, ειδικά μεγάλης ηλικίας που έρχονται εδώ και μπορεί να θέλουν ένα κόντεμα ας πούμε, το οποίο είναι για μένα πέντε λεπτά να τους πάρω τα μέτρα και μπορεί να κάτσουν τρία τέταρτα να κουβεντιάζουμε… ως και το τι μαγειρεύουν θα μου πουν. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να έχουν και μοναξιά οι άνθρωποι, ειδικά οι μεγάλης ηλικίας» τονίζει: «Αυτό είναι που μου έχει μείνει πολύ από όλα αυτά τα χρόνια. Είναι το καλύτερο νομίζω που απέκτησα» παρατηρεί.
«Δηλαδή, αυτό που μου έχει μείνει εμένα από όλα αυτά τα χρόνια περισσότερο, δεν ήταν ούτε η δουλειά, ούτε το ότι λέγανε ας πούμε για την τέχνη μας και όλα αυτά, ήταν οι φιλίες που έχω κάνει.».
«Έχω γνωρίσει πολύ κόσμο και είναι όλοι φίλοι μου. Τους βλέπω στο δρόμο και χαίρομαι, τους χαιρετώ, χαίρονται και αυτοί. Ξέρεις, είναι οι επαφές που είχα. Και οι καλές σχέσεις βρε παιδί μου, που χτίζεις με τον καιρό. Όταν φεύγει ευχαριστημένος ο άλλος και ξαναέρχεται» αναφέρει η κα Σοφία.
Στην ερώτηση για παράξενους πελάτες και πελάτισσες, απαντά πως… «Από παραξενιές… άλλο τίποτα! Αλλά εντάξει, το δέχεσαι και αυτό. Μερικοί νομίζουν κιόλας ότι είναι και ειδήμονες και μου κάνουν υποδείξεις: Εδώ θα μου κάνεις αυτό, αυτό… Αυτό πρέπει να γίνει έτσι. Εντάξει, εγώ δεν τους ακύρωνα ούτε τους έλεγα φύγε και ξέρω εγώ τι θα κάνω. Τους άκουγα πάντα. Έκανα όμως αυτό που έπρεπε να κάνω. Τους άκουγα όμως. Άκουγα και τις παραξενιές. Τα άκουγα όλα».
Μάλιστα, όπως παρατηρεί, οι παραξενιές δεν είναι… γυναικείο προνόμιο! «Κι όμως υπάρχουν και άντρες που είναι πολύ πιο παράξενοι από τις γυναίκες. Μου έχουν τύχει και τέτοιοι, αλλά εντάξει. Λίγοι, όχι πολλοί αλλά… άμα είναι μίζερος ο άντρας είναι πιο μίζερος από τη γυναίκα» μας λέει γελώντας.
Όσο για κάποιο απρόοπτο, κάποια αναποδιά, κάτι που δεν πήγε καλά, μας λέει:
«Παράπονα, να σου πω την αλήθεια, δεν είχαμε. Εκτός από μία φορά, η οποία μου κόστισε πάρα πολύ. Μια πολύ γλυκιά κοπέλα που ήρθε και έραψε το φόρεμά της για το γάμο της κόρης της και της σπάει το φερμουάρ ρε παιδιά στον γάμο. Με πήρε τηλέφωνο την ώρα που ντυνόταν για το γάμο, ήταν στο σπίτι, ντυνόταν. Ήταν απόγευμα Σαββάτου, πήραμε μηχανές, τρέξαμε να πάμε να το φτιάξουμε, αλλά στη μέση της διαδρομής με πήρε και μου είπε εντάξει, μου το έφτιαξε μια ξαδέρφη μου. Αυτή ήταν και η μοναδική φορά που είχα κάποια ζημιά.
Στα ντοσιέ της κυρίας Σοφίας, βλέπουμε σχέδια μόδας που έγιναν κομψά νυφικά, ραμμένα απ’ την αρχή ως το τέλος, με επιλεγμένα υφάσματα…
«Τα κάναμε και αυτά. Πολλά έχω κάνει. Και ακόμα έρχονται κοπέλες. Παρόλο που μπορείς να βρεις ό,τι θέλεις στην αγορά. Έρχονται και πάρα πολλές κοπέλες και για να ράψουν εξαρχής ένα νυφικό αλλά και με νυφικά που τα έχουν πάρει από το ίντερνετ και θέλουν μεταποίηση. Με πολύ χαμηλές τιμές εννοείται. Αλλά εντάξει, δεν ήταν οι ποιότητες καλές, αλλιώς είναι να ράψεις το νυφικό. Δηλαδή θέλεις τα καλά υφάσματα, παίρνεις, είναι στα μέτρα σου, δε θέλει μεταποιήσεις και τέτοια πράγματα. Είναι αλλιώς» σημειώνει.
Πάντως, η κα Σοφία παρατηρεί πως ούτε οι γυναίκες ούτε και αυτά που ζητούν έχουν αλλάξει μέσα στις δεκαετίες.
«Εγώ νομίζω ότι ήταν πάντα το ίδιο πράγμα. Από την πρώτη μέρα που μπήκα εγώ εδώ μέσα, μέχρι και την τελευταία, ήταν ακριβώς το ίδιο πράγμα. Σε όλες τις φάσεις των ετών. Και στον κορονοϊό και στην οικονομική κρίση και παντού. Δεν είδα διαφορές.
«Και η κίνηση δεν έχει σπάσει ποτέ. Από την πρώτη μέρα που δεν με ήξερε άνθρωπος εμένα εδώ και είναι και λίγο απομονωμένο το μέρος. Και είπα τι θα κάνω και πώς θα τα βγάλω πέρα. Θα μπαίνει κόσμος; Δεν με ξέρει άνθρωπος. Πραγματικά, παιδιά, από την πρώτη μέρα έμπαινε κόσμος μέσα. Αρχικά από τα γύρω γραφεία, είδαν ένα μοδιστράδικο είπαν, ωραία κάτσε να πάω. Ο ένας το είπε στον άλλο, ο άλλος στον άλλο. Τελικά έρχονται όλα τα Χανιά εδώ»
«Ο κόσμος χρειάζεται τη μοδίστρα, τέλος!» μας λέει η κα Σοφία και εκτιμά πως «αυτό είναι κάτι που νομίζω ότι δεν πρόκειται ποτέ να εξαλειφθεί. Δεν είναι μια τέχνη που χάνεται!».
Όσο για τη μόδα της ραπτικής που πλέον επηρεάζει πολλές νέες και όχι μόνο κοπέλες, παρατηρεί γελώντας πως… «Εντάξει, εννοείται ότι 9 στις 10 είναι μοδίστρες. Έτσι λένε, αλλά πάλι εδώ έρχονται. Δηλαδή προσπαθούν μόνες τους να φτιάξουν… στο τέλος τα χαλάνε και έρχονται πάλι εδώ» ενώ βέβαια υπάρχουν και εκείνες που απλά δεν ξέρουν να ράψουν ούτε κουμπί!
Τότε με το περιοδικό τώρα με… το pinterest, η μόδα μπορεί να αλλάζει αλλά…η τεχνική είναι το ίδιο. Δηλαδή ράβεις, κόβεις, βγάζεις σχέδια. «Προσαρμόζεσαι» μας λέει. «Οι γυναίκες δεν έχουν αλλάξει. Θα σου πουν να από εκεί θέλω αυτό το φόρεμα. Βγαίνει ακριβώς…. σε μένα τουλάχιστον! Μπορώ να καμαρώσω για μένα ότι θα βγάλω καλά το πατρόν. Ξ τεχ
«Θέλει ταλέντο, υπομονή και να μαθαίνεις να λύνεις προβλήματα»
Της ζητάμε να μας αποκαλύψει τα μυστικά του επαγγέλματος… «Θέλει ταλέντο, μεγάλο ταλέντο με τα χέρια αλλά και πολλή υπομονή και να μην τα παρατάς. Να είσαι συνέχεια. Εγώ είχα μάθει και από τη μαμά μου και είχα πάει και σε σχολή να μάθω να βγάζω πατρόν, γιατί η μαμά μου έραβε με άλλο τρόπο, με γεωμετρίες και τέτοια. Ήξερα δηλαδή πολλά πράγματα, αλλά μπαίνοντας εδώ κατάλαβα ότι τελικά δεν ξέρω και πολλά πράγματα και θα πρέπει να τα μάθω. Και σιγά σιγά με, νάτη, πώς το λένε, με υπομονή.Αλλά τα περισσότερα τα έμαθα μόνη μου εδώ μέσα στην πράξη. Με τα προβλήματα που προκύπτανε. Δουλεύοντας εξελίσσεσαι. Μαθαίνεις» μας λεει.