Για πολλά χρόνια, η ιδέα της εξόρυξης πολύτιμων μετάλλων από αστεροειδείς τροφοδοτούσε τη φαντασία επενδυτών και μελλοντολόγων. Οράματα για διαστημικά ορυχεία που θα έλυναν το πρόβλημα των πόρων στη Γη κυριαρχούσαν στις συζητήσεις. Ωστόσο, μια νέα, πρωτοποριακή μελέτη έρχεται να βάλει τα πράγματα στη θέση τους, αντικαθιστώντας τον ενθουσιασμό με σκληρά δεδομένα. Η πραγματικότητα, όπως αποδεικνύεται, είναι πιο σύνθετη: οι αστεροειδείς δεν είναι όλοι γεμάτοι χρυσό και πλατίνα, αλλά ίσως διαθέτουν κάτι πολύ πιο ουσιαστικό για το μέλλον της ανθρωπότητας.
Μια ομάδα ερευνητών υπό την ηγεσία του Ινστιτούτου Διαστημικών Επιστημών (ICE-CSIC) στην Ισπανία, αποφάσισε να εξετάσει τη χημική σύσταση των λεγόμενων αστεροειδών τύπου C (ανθρακούχοι). Οι συγκεκριμένοι αστεροειδείς αποτελούν το 75% των γνωστών σωμάτων στη διαστημική μας γειτονιά, γεγονός που τους καθιστά τον πιο πιθανό στόχο για μελλοντικές αποστολές.
Ο επικεφαλής της έρευνας, Δρ. Josep M. Trigo-Rodríguez, μαζί με την ομάδα του, δεν βασίστηκαν σε θεωρητικά μοντέλα. Αντίθετα, ανέλυσαν δείγματα μετεωριτών (ανθρακούχοι χονδρίτες) από τη συλλογή της NASA στην Ανταρκτική. Τα αποτελέσματα της ανάλυσης προσφέρουν την πιο καθαρή εικόνα που είχαμε μέχρι σήμερα για το τι πραγματικά κρύβουν αυτοί οι βράχοι.
Τα ευρήματα είναι αποκαλυπτικά και, για κάποιους, ίσως απογοητευτικά. Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η εξόρυξη στους περισσότερους από αυτούς τους αστεροειδείς είναι «μακριά από το να θεωρηθεί βιώσιμη» αν ο στόχος είναι ο γρήγορος πλουτισμός μέσω πολύτιμων μετάλλων. Οι περισσότεροι αστεροειδείς τύπου C δεν διαθέτουν τις συγκεντρώσεις σπάνιων γαιών ή μετάλλων που θα δικαιολογούσαν το τεράστιο κόστος μιας αποστολής εξόρυξης.
Η ιδέα πως θα στείλουμε ρομποτικά σκάφη να φέρουν πίσω τόνους πλατίνας φαίνεται να απομακρύνεται. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα πολύτιμα στοιχεία βρίσκονται σε σχετικά μικρές ποσότητες, καθιστώντας την οικονομική εξίσωση αρνητική με τα σημερινά τεχνολογικά δεδομένα.
Ωστόσο, η μελέτη δεν είναι καταδικαστική. Αντιθέτως, αναδεικνύει μια νέα στρατηγική. Αντί να ψάχνουμε για πολυτέλειες, πρέπει να εστιάσουμε στα βασικά. Οι ερευνητές εντόπισαν ότι ορισμένοι αστεροειδείς είναι πλούσιοι σε ορυκτά που περιέχουν νερό, καθώς και σε ολιβίνη και σπινέλιο.
«Για συγκεκριμένους αστεροειδείς πλούσιους σε νερό, η εξόρυξη για επαναχρησιμοποίηση φαίνεται πιο βιώσιμη», τονίζει ο Δρ. Trigo-Rodríguez. Το νερό στο Διάστημα είναι πολύτιμο όχι για κατανάλωση, αλλά γιατί μπορεί να διασπαστεί σε υδρογόνο και οξυγόνο, τα βασικά συστατικά των πυραυλικών καυσίμων. Αυτό θα μπορούσε να μετατρέψει τους αστεροειδείς σε «πρατήρια καυσίμων» για αποστολές στο βαθύ Διάστημα, μειώνοντας δραματικά την ανάγκη μεταφοράς υλικών από τη βαρύτητα της Γης.
Ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια που αναδεικνύει η έρευνα είναι η έλλειψη τεχνολογίας για εξόρυξη σε συνθήκες μικροβαρύτητας. Δεν αρκεί να εντοπίσουμε τον κατάλληλο αστεροειδή, αλλά πρέπει να αναπτύξουμε συστήματα που μπορούν να τρυπήσουν, να συλλέξουν και να επεξεργαστούν υλικά σε ένα περιβάλλον όπου η παραμικρή κίνηση μπορεί να στείλει τα μηχανήματα (και τα θραύσματα) στο κενό.
Ο Pau Grèbol-Tomàs, μέλος της ερευνητικής ομάδας, σημειώνει πως αν και η ιδέα ακούγεται εξωπραγματική, το ίδιο ίσχυε και για τις αποστολές επιστροφής δειγμάτων πριν από τριάντα χρόνια. Η τεχνολογία προχωρά, αλλά απαιτεί στοχευμένες επενδύσεις και όχι απλώς κερδοσκοπική διάθεση.
Μια ενδιαφέρουσα παράμετρος που θίγει η μελέτη είναι η σύνδεση της εξόρυξης με την πλανητική άμυνα. Η γνώση της ακριβούς σύστασης των αστεροειδών είναι κρίσιμη για να γνωρίζουμε πώς να τους αντιμετωπίσουμε σε περίπτωση που κάποιος βρεθεί σε τροχιά σύγκρουσης με τη Γη.
Μάλιστα, οι επιστήμονες προτείνουν μια τολμηρή ιδέα: μακροπρόθεσμα, η εξόρυξη θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως μέθοδος εξάλειψης απειλών. «Θα μπορούσαμε να εξορύξουμε και να συρρικνώσουμε δυνητικά επικίνδυνους αστεροειδείς ώστε να πάψουν να αποτελούν κίνδυνο», αναφέρει ο Trigo-Rodríguez. Η εκμετάλλευση των πόρων, δηλαδή, γίνεται ταυτόχρονα και μηχανισμός ασφαλείας.
Η μελέτη του ICE-CSIC λειτουργεί ως πυξίδα για τη μελλοντική διαστημική οικονομία. Μας δείχνει ότι ο δρόμος δεν είναι στρωμένος με ράβδους χρυσού, αλλά με πάγο και πυριτικά άλατα. Η Κίνα ήδη σχεδιάζει την αποστολή Tianwen-2 για τη συλλογή δειγμάτων από αστεροειδείς, ενώ η NASA και η JAXA έχουν ανοίξει τον δρόμο με τις αποστολές OSIRIS-REx και Hayabusa2.