Η Ρουμανία κατάφερε με κινήσεις – ματ να εξασφαλίσει ένα πακέτο – μαμούθ, ύψους 16,6 δισ. ευρώ από την ΕΕ μέσω του μηχανισμού SAFE για την ενίσχυση των ενόπλων δυνάμεων της. Αναλυτικά ποια προγράμματα ετοιμάζεται να τρέξει. Πιέζει για SAFE 2 η Ελλάδα.
Εξοπλισμοί – μαμούθ 16,6 δισ. της Ρουμανίας από το SAFE – Πιέζει για «SAFE 2» η Ελλάδα
Του Χρήστου Μαζανίτη
Με το πακέτο που εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Ρουμανία ξεκινά μια διαδικασία μεγάλης κλίμακας επανεξοπλισμού που περιλαμβάνει μηχανοκίνητες χερσαίες δυνάμεις, πολυεπίπεδα συστήματα αεράμυνας, ασφάλεια στη Μαύρη Θάλασσα και υλικοτεχνική υποδομή στην ανατολική πλευρά του ΝΑΤΟ.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Άμυνας της Ρουμανίας, στη Ρουμανία έχει διατεθεί το δεύτερο μεγαλύτερο αμυντικό πακέτο στο πλαίσιο του προγράμματος SAFE , μετά την Πολωνία. Ο κύριος στόχος του προγράμματος είναι να καταστήσει τη Ρουμανία ένα από τα κρίσιμα στρατιωτικά κέντρα στην ανατολική πλευρά του ΝΑΤΟ.
Το SAFE (Δράση για την Ασφάλεια στην Ευρώπη) ξεχωρίζει ως ένας μηχανισμός κοινής χρηματοδότησης ύψους 150 δισ. ευρώ που θεσπίστηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση για την επέκταση της ικανότητας της αμυντικής βιομηχανίας της και τη χρηματοδότηση ταχύτερων διαδικασιών στρατιωτικών προμηθειών για τα κράτη μέλη.
Το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού της Ρουμανίας στο πλαίσιο του SAFE (Ασφάλεια, Περιβάλλον, Ασφάλεια και Περιβάλλον) αποτελεί άμεση απάντηση στο μεταβαλλόμενο περιβάλλον ασφαλείας στη Μαύρη Θάλασσα μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει σχέδια για την προμήθεια πολυάριθμων πλατφορμών όπως οχήματα μάχης πεζικού επόμενης γενιάς, συστήματα αεράμυνας σε στρώσεις, σκάφη περιπολίας ανοιχτής θάλασσας, συστήματα πυραύλων κατά πλοίων, ελικόπτερα Airbus H225M , συστήματα πυρομαχικών καμικάζι και μίνι UAV αναγνώρισης.
Αναφέρθηκε ότι περίπου 10 δισεκατομμύρια από το ανακοινωθέν πακέτο διατίθενται απευθείας σε 21 ξεχωριστά αμυντικά έργα που θα υλοποιηθούν μεταξύ 2026 και 2030.
Το μεγαλύτερο στοιχείο προμηθειών στο πρόγραμμα είναι ο εκσυγχρονισμός των χερσαίων δυνάμεων. Στο πλαίσιο αυτό, σύμφωνα με τη συμφωνία με την Rheinmetall, θα αποκτηθούν συνολικά 298 ερπυστριοφόρα οχήματα μάχης πεζικού για να αντικαταστήσουν τον στόλο MLI-84 που έχει απομείνει από τη σοβιετική εποχή.
Η πρώτη φάση του προγράμματος, αξίας περίπου 2,9 δισεκατομμυρίων, προβλέπει την παράδοση 232 οχημάτων έως το 2030. Η δεύτερη φάση θα προσθέσει άλλα 66 οχήματα στο απόθεμα.
Η Ρουμανία θα προμηθευτεί επίσης 359 τεθωρακισμένα οχήματα Piranha 5 βάσει συμφωνίας με την General Dynamics European Land Systems.
Στον τομέα της εφοδιαστικής, ο στόχος είναι η απόκτηση συνολικά 1.115 στρατιωτικών οχημάτων μεταφοράς Iveco σε 16 διαφορετικές διαμορφώσεις.
Οι επενδύσεις της Ρουμανίας στην αεράμυνα είναι επίσης κεντρικής σημασίας για το πρόγραμμα SAFE.
Ιδιαίτερα από το 2022, η δραστηριότητα των ρωσικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας και στον διάδρομο του Δούναβη οδήγησε τη Ρουμανία να επεκτείνει ραγδαία τις αμυντικές της δυνατότητες σε χαμηλό υψόμετρο και σε μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Στο πλαίσιο του προγράμματος, θα προμηθεύονται 7 συστήματα C-UAS Rheinmetall Skynex, 2 κινητά συστήματα VSHORAD Skyranger 35, 12 συστήματα ραντάρ Gap Filler, συστήματα αεράμυνας μεσαίου βεληνεκούς και κέντρα τακτικών επιχειρήσεων αεράμυνας.
Τα νέα συστήματα λέγεται ότι θα ενσωματωθούν με τις υπάρχουσες αρχιτεκτονικές αεράμυνας Patriot, Hawk-21, Gepard, Chiron και Mistral.
Το πρόγραμμα SAFE περιλαμβάνει επίσης ολοκληρωμένα έργα εκσυγχρονισμού για το Ρουμανικό Ναυτικό.
Στο πλαίσιο αυτό, σχεδιάζεται η προμήθεια 2 σκαφών περιπολίας ανοιχτής θάλασσας (OPV), 2 υποβρυχίων και 55 συστημάτων πυραύλων κατά πλοίων NSM.
Η προστασία των γραμμών εφοδιασμού του ΝΑΤΟ στη Μαύρη Θάλασσα, η παράκτια άμυνα και οι δραστηριότητες θαλάσσιας επιτήρησης συγκαταλέγονται στις κορυφαίες προτεραιότητες της Ρουμανίας.
Όσον αφορά την εγγύς αεράμυνα, ο στόχος είναι η δημιουργία μιας νέας γενιάς υποδομής εγγύς άμυνας με συστήματα Rheinmetall Millennium CIWS και πυρομαχικά AHEAD.
Στην καρδιά του προγράμματος εκσυγχρονισμού ελικοπτέρων της Ρουμανίας βρίσκεται το Airbus H225M, το γνωστό και στην Ελλάδα ως Super Puma.
Στο πλαίσιο του προγράμματος SAFE, με επικεφαλής τη Γαλλία, η Ρουμανία έχει προγραμματίσει να προμηθευτεί 12 ελικόπτερα Airbus H225M για περίπου 850 εκατομμύρια.
Το πακέτο περιλαμβάνει επίσης στοιχεία όπως υλικοτεχνική υποστήριξη, υποδομή εκπαίδευσης και πλατφόρμες επιθετικής διαμόρφωσης.
Η Ελλάδα είχε επιχειρήσει να αντλήσει περίπου 2 δις από τον μηχανισμό SAFE, όμως λόγω καθυστερήσεων και ελλιπών φακέλων περιορίστηκε στα 780 εκατ. ευρώ.
Ο μηχανισμός SAFE δίνει την δυνατότητα 10ετούς περιόδου χάριτος και αποπληρωμής ως 30 έτη, με εγγυημένο χαμηλότοκη χρηματοδότηση.
Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE 2 (Security Action for Europe II) αποτελεί τη μετεξέλιξη και τη διεύρυνση ενός κρίσιμου χρηματοδοτικού μηχανισμού, ο οποίος στρέφεται αποκλειστικά στην ενίσχυση της κοινής ευρωπαϊκής άμυνας, της στρατιωτικής ετοιμότητας και της ασφάλειας των κρατών-μελών.
Μετά την επιτυχημένη εκκίνηση της πρώτης φάσης του SAFE, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο φέρονται να προχωρούν στον σχεδιασμό και την υλοποίηση του SAFE 2, ανταποκρινόμενα στη ραγδαία αυξανόμενη γεωπολιτική αβεβαιότητα και τις έντονες πιέσεις στην περιφέρεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το πρόγραμμα αυτό λειτουργεί ως βασικός πυλώνας του ευρύτερου ευρωπαϊκού σχεδίου για τον επανεξοπλισμό και τη θωράκιση της ηπείρου, παρέχοντας τεράστια χρηματοδοτικά εργαλεία, κυρίως μέσω χαμηλότοκων δανείων μακράς διάρκειας με την εγγύηση της κορυφαίας πιστοληπτικής αξιολόγησης της Ένωσης.
Οι βασικές πληροφορίες γύρω από το SAFE 2 αναδεικνύουν έναν μηχανισμό που επιδιώκει να αντιμετωπίσει τον κατακερματισμό της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας και να προωθήσει τη διαλειτουργικότητα των ενόπλων δυνάμεων. Για να αποκτήσει ένα κράτος-μέλος πρόσβαση σε αυτά τα κονδύλια, τίθεται ως κεντρική προϋπόθεση η διενέργεια κοινών προμηθειών αμυντικού υλικού, στις οποίες πρέπει να συμμετέχουν τουλάχιστον δύο χώρες. Παράλληλα, εισάγονται αυστηροί κανόνες για την προέλευση των εξαρτημάτων, ορίζοντας ότι τα υλικά που προέρχονται από χώρες εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και της Ουκρανίας δεν μπορούν να υπερβαίνουν ένα συγκεκριμένο ποσοστό του συνολικού κόστους. Με αυτόν τον τρόπο, το SAFE 2 στοχεύει στην τόνωση της εγχώριας ευρωπαϊκής παραγωγής, στη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων από τρίτες δυνάμεις και στην ταχεία κάλυψη των εξοπλιστικών κενών που δημιουργήθηκαν τα τελευταία χρόνια.
Για την Ελλάδα, η έλευση του SAFE 2 και οι συζητήσεις γύρω από τις αναθεωρήσεις του κανονισμού του αποτελούν ένα ζήτημα υψίστης εθνικής σημασίας, με την Αθήνα να διαμορφώνει υψηλές προσδοκίες και συγκεκριμένη στρατηγική ατζέντα. Η χώρα μας, λόγω της γεωγραφικής της θέσης και των πάγιων προκλήσεων ασφαλείας που αντιμετωπίζει, διαθέτει παραδοσιακά έναν από τους υψηλότερους αμυντικούς προϋπολογισμούς ως ποσοστό του ΑΕΠ στην Ευρώπη. Η πρώτη και κυριότερη προσδοκία της Ελλάδας από το SAFE 2 είναι η δυνατότητα χρηματοδότησης των δικών της εξοπλιστικών προγραμμάτων με εξαιρετικά ευνοϊκούς οικονομικούς όρους, γεγονός που θα επιτρέψει τη συνεχή αναβάθμιση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων των Ενόπλων Δυνάμεων χωρίς να επιβαρύνεται δυσανάλογα ο εθνικός προϋπολογισμός και οι φορολογούμενοι πολίτες.
Επιπλέον, η ελληνική πλευρά προσδοκά να αξιοποιήσει το SAFE 2 ως όχημα για την ανάδειξη και την εξαγωγή της εγχώριας αμυντικής τεχνολογίας. Η ανάπτυξη καινοτόμων ελληνικών συστημάτων, όπως για παράδειγμα το σύστημα anti-drone Κένταυρος, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα προϊόντος που μπορεί να ενταχθεί σε κοινές ευρωπαϊκές προμήθειες. Η Αθήνα επιδιώκει να συνάψει συμμαχίες και κοινά προγράμματα με γειτονικές χώρες, όπως η Βουλγαρία και η Κύπρος, οι οποίες έχουν ήδη εκδηλώσει ενδιαφέρον για την απόκτηση τέτοιων τεχνολογιών μέσω του ευρωπαϊκού μηχανισμού. Με αυτόν τον τρόπο, η Ελλάδα δεν θα είναι απλώς ένας αγοραστής αμυντικών συστημάτων, αλλά θα εξελιχθεί σε πάροχο ασφάλειας και τεχνολογικής καινοτομίας στην Ανατολική Μεσόγειο και τα Βαλκάνια, ενισχύοντας την εγχώρια αμυντική της βιομηχανία και δημιουργώντας θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης.
Η Ελλάδα εστιάζει τις προσδοκίες της και στο διπλωματικό-θεσμικό επίπεδο της διακυβέρνησης του SAFE 2. Η ελληνική διπλωματία εργάζεται συστηματικά ώστε να διασφαλιστεί ότι η συμμετοχή υποψήφιων προς ένταξη χωρών, όπως η Τουρκία, σε τέτοια χρηματοδοτικά προγράμματα θα τελεί υπό τον αυστηρό έλεγχο της ομοφωνίας των κρατών-μελών. Η Αθήνα επιμένει στην απαρέγκλιτη εφαρμογή των ευρωπαϊκών συνθηκών, ώστε καμία χρηματοδότηση ή κοινοπραξία να μην προχωρά με τρίτες χώρες που επιδεικνύουν προκλητική συμπεριφορά ή παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο στην περιοχή.
Δε θα ήταν ατυχές αν υποστηρίξει κάποιος ό,τι το SAFE 2 αποτελεί για την Ελλάδα μια μοναδική ευκαιρία να ευθυγραμμίσει τις εθνικές της αμυντικές ανάγκες με την αναδυόμενη ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία, αποκομίζοντας σημαντικά οικονομικά, επιχειρησιακά και γεωπολιτικά οφέλη.