Γιατί ο Τραμπ έβαλε στο στόχαστρο τη Βενεζουέλα;
Ο Τραμπ αποδίδει στον Νικολάς Μαδούρο την άφιξη εκατοντάδων χιλιάδων Βενεζουελάνων μεταναστών στις ΗΠΑ.
Αποτελούν μέρος σχεδόν οκτώ εκατομμυρίων Βενεζουελάνων που εκτιμάται ότι έχουν εγκαταλείψει τη χώρα λόγω της οικονομικής κρίσης και της καταστολής από το 2013.
Χωρίς να προσκομίσει αποδείξεις, ο Τραμπ έχει κατηγορήσει τον Μαδούρο ότι «άδειασε τις φυλακές και τα ψυχιατρικά άσυλα» και ότι «ανάγκασε» τους τροφίμους τους να μεταναστεύσουν στις ΗΠΑ.
Αρχική / Κόσμος «Απόλυτη Αποφασιστικότητα»: Έξι ερωτήσεις και απαντήσεις για την επιχείρηση στη Βενεζουέλα Ο Ντόναλντ Τραμπ οργάνωσε τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο. Ποιοι είναι όμως οι λόγοι που ώθησαν τον πρόεδρο των ΗΠΑ σε αυτή την επιχείρηση
21:31, 03.01.2026 Your browser does not support the audio element.
Ο Τραμπ έχει επίσης επικεντρωθεί στην καταπολέμηση της εισροής ναρκωτικών, ιδίως φαιντανύλης και κοκαΐνης, στις ΗΠΑ. Έχει χαρακτηρίσει δύο βενεζουελάνικες εγκληματικές οργανώσεις – την Tren de Aragua και το Cartel de los Soles – ως Ξένες Τρομοκρατικές Οργανώσεις και έχει ισχυριστεί ότι η δεύτερη καθοδηγείται από τον ίδιο τον Μαδούρο.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι το Cartel de los Soles δεν είναι μια ιεραρχικά οργανωμένη ομάδα, αλλά ένας όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει διεφθαρμένους αξιωματούχους οι οποίοι έχουν επιτρέψει τη διέλευση κοκαΐνης μέσω της Βενεζουέλας. Ο Τραμπ έχει επίσης διπλασιάσει την αμοιβή για πληροφορίες που θα οδηγούσαν στη σύλληψη του Μαδούρο και έχει ανακοινώσει ότι θα χαρακτηρίσει την κυβέρνηση Μαδούρο ως Ξένη Τρομοκρατική Οργάνωση.
Ο Μαδούρο έχει αρνηθεί κατηγορηματικά ότι είναι αρχηγός καρτέλ και έχει κατηγορήσει τις ΗΠΑ ότι χρησιμοποιούν τον «πόλεμο κατά των ναρκωτικών» ως πρόσχημα για να τον ανατρέψουν και να αποκτήσουν πρόσβαση στα τεράστια πετρελαϊκά αποθέματα της Βενεζουέλας.
Πώς οι ΗΠΑ ενίσχυσαν την πίεση προς τη Βενεζουέλα;
Η πίεση προς την κυβέρνηση Μαδούρο αυξάνεται από τότε που ο Τραμπ ξεκίνησε τη δεύτερη θητεία του τον περασμένο Ιανουάριο. Αρχικά, η κυβέρνηση Τραμπ διπλασίασε την αμοιβή για πληροφορίες που θα οδηγούσαν στη σύλληψη του Μαδούρο. Τον Σεπτέμβριο, αμερικανικές δυνάμεις άρχισαν να στοχοποιούν πλοία τα οποία κατηγορούσαν ότι μετέφεραν ναρκωτικά από τη Νότια Αμερική προς τις ΗΠΑ.
Έκτοτε έχουν πραγματοποιηθεί περισσότερα από 30 πλήγματα εναντίον τέτοιων πλοίων στην Καραϊβική και τον Ειρηνικό, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν πάνω από 110 άνθρωποι. Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι εμπλέκεται σε μια μη διεθνή ένοπλη σύγκρουση με φερόμενους διακινητές ναρκωτικών, τους οποίους κατηγορεί ότι διεξάγουν ανορθόδοξο πόλεμο κατά των ΗΠΑ.
Πολλοί νομικοί εμπειρογνώμονες δηλώνουν ότι τα πλήγματα δεν στρέφονται κατά «νόμιμων στρατιωτικών στόχων». Το πρώτο πλήγμα στις 2 Σεπτεμβρίου έχει προκαλέσει ιδιαίτερη ανησυχία, καθώς δεν υπήρξε μόνο μία αλλά δύο επιθέσεις, με τους επιζώντες της πρώτης να σκοτώνονται στη δεύτερη.
Πρώην επικεφαλής εισαγγελέας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου δήλωσε στο BBC ότι η αμερικανική στρατιωτική εκστρατεία εν γένει εμπίπτει στην κατηγορία μιας προγραμματισμένης, συστηματικής επίθεσης κατά αμάχων σε καιρό ειρήνης.
Σε απάντηση, ο Λευκός Οίκος ανέφερε ότι ενήργησε σύμφωνα με τους νόμους των ένοπλων συγκρούσεων για να προστατεύσει τις ΗΠΑ από καρτέλ που «προσπαθούν να φέρουν δηλητήριο στις ακτές μας καταστρέφοντας αμερικανικές ζωές».
Τον Οκτώβριο, ο Τραμπ δήλωσε ότι είχε εξουσιοδοτήσει τη CIA να διεξάγει μυστικές επιχειρήσεις στο εσωτερικό της Βενεζουέλας. Επίσης απείλησε με χερσαία πλήγματα εναντίον όσων αποκάλεσε «ναρκο-τρομοκράτες». Είπε ότι το πρώτο από αυτά τα πλήγματα πραγματοποιήθηκε στις 24 Δεκεμβρίου, χωρίς να δώσει πολλές λεπτομέρειες, δηλώνοντας μόνο ότι στόχευσε μια «περιοχή λιμανιού» όπου φορτώνονταν πλοία που φέρονται να μετέφεραν ναρκωτικά.
Πριν από τη σύλληψη του Μαδούρο, ο Τραμπ δήλωνε επανειλημμένα ότι ο Μαδούρο «δεν είναι φίλος των ΗΠΑ» και ότι «θα ήταν έξυπνο να φύγει». Αύξησε επίσης την οικονομική πίεση προς τον Μαδούρο, κηρύσσοντας «ολικό ναυτικό αποκλεισμό» σε όλα τα δεξαμενόπλοια πετρελαίου που υπόκεινται σε κυρώσεις και εισέρχονται ή εξέρχονται από τη Βενεζουέλα. Το πετρέλαιο αποτελεί τη βασική πηγή ξένων εσόδων για την κυβέρνηση Μαδούρο.
Οι ΗΠΑ έχουν επίσης αναπτύξει μια τεράστια στρατιωτική δύναμη στην Καραϊβική, με δηλωμένο στόχο τη διακοπή της ροής φαιντανύλης και κοκαΐνης προς τις ΗΠΑ. Εκτός από τη στοχοποίηση πλοίων που κατηγορούνται για λαθρεμπόριο ναρκωτικών, η δύναμη αυτή έχει διαδραματίσει βασικό ρόλο και στον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό.
Πλημμυρίζει, όντως, η Βενεζουέλα τις ΗΠΑ με ναρκωτικά;
Ειδικοί στην καταπολέμηση των ναρκωτικών αναφέρουν ότι η Βενεζουέλα είναι σχετικά μικρός παίκτης στο παγκόσμιο εμπόριο ναρκωτικών, λειτουργώντας κυρίως ως χώρα διέλευσης για ναρκωτικά που παράγονται αλλού. Η γειτονική Κολομβία είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός κοκαΐνης στον κόσμο, αλλά το μεγαλύτερο μέρος της εκτιμάται ότι εισέρχεται στις ΗΠΑ μέσω άλλων διαδρομών και όχι μέσω Βενεζουέλας.
Σύμφωνα με έκθεση της Υπηρεσίας Δίωξης Ναρκωτικών των ΗΠΑ (DEA) από το 2020, σχεδόν τα τρία τέταρτα της κοκαΐνης που φτάνει στις ΗΠΑ εκτιμάται ότι διακινείται μέσω του Ειρηνικού, με μόνο ένα μικρό ποσοστό να φτάνει μέσω ταχύπλοων σκαφών στην Καραϊβική. Ενώ τα περισσότερα από τα αρχικά πλήγματα που πραγματοποίησαν οι ΗΠΑ έγιναν στην Καραϊβική, τα πιο πρόσφατα έχουν επικεντρωθεί στον Ειρηνικό.
Τον Σεπτέμβριο, ο Τραμπ δήλωσε σε στρατιωτικούς ηγέτες των ΗΠΑ ότι τα σκάφη που στοχοποιούνται «είναι γεμάτα σακιά λευκής σκόνης που είναι κυρίως φαιντανύλη και άλλα ναρκωτικά». Η φαιντανύλη είναι ένα συνθετικό ναρκωτικό 50 φορές πιο ισχυρό από την ηρωίνη και έχει γίνει η κύρια αιτία θανάτων από υπερβολική δόση οπιοειδών στις ΗΠΑ.
Στις 15 Δεκεμβρίου, ο Τραμπ υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα που χαρακτηρίζει τη φαιντανύλη ως «όπλο μαζικής καταστροφής», υποστηρίζοντας ότι είναι «πιο κοντά σε χημικό όπλο παρά σε ναρκωτική ουσία». Ωστόσο, η φαιντανύλη παράγεται κυρίως στο Μεξικό και φτάνει στις ΗΠΑ σχεδόν αποκλειστικά μέσω χερσαίων διαδρομών από τα νότια σύνορα. Η Βενεζουέλα δεν αναφέρεται ως χώρα προέλευσης της φαιντανύλης που εισάγεται λαθραία στις ΗΠΑ στην Εθνική Αξιολόγηση Απειλών από Ναρκωτικά της DEA για το 2025.
Πώς ανέβηκε ο Μαδούρο στην εξουσία;
Ο Νικολάς Μαδούρο αναδείχθηκε πολιτικά υπό την ηγεσία του αριστερού προέδρου Ούγκο Τσάβες και του Ενωμένου Σοσιαλιστικού Κόμματος Βενεζουέλας (PSUV). Ο Μαδούρο, πρώην οδηγός λεωφορείου και συνδικαλιστής, διαδέχθηκε τον Τσάβες και είναι πρόεδρος από το 2013. Κατά τη διάρκεια των 26 ετών που ο Τσάβες και ο Μαδούρο βρίσκονται στην εξουσία, το κόμμα τους έχει αποκτήσει τον έλεγχο βασικών θεσμών, συμπεριλαμβανομένης της Εθνοσυνέλευσης, μεγάλου μέρους της δικαιοσύνης και του εκλογικού συμβουλίου.
Το 2024, ο Μαδούρο ανακηρύχθηκε νικητής των προεδρικών εκλογών, παρότι τα αποτελέσματα που συνέλεξε η αντιπολίτευση έδειχναν ότι ο υποψήφιός της, Εδμούνδο Γκονσάλες, είχε κερδίσει με συντριπτική διαφορά. Ο Γκονσάλες αντικατέστησε στο ψηφοδέλτιο την κύρια ηγέτιδα της αντιπολίτευσης, Μαρία Κορίνα Ματσάδο, αφού της απαγορεύθηκε να θέσει υποψηφιότητα.
Η Ματσάδο τιμήθηκε τον Οκτώβριο με το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης για «τον αγώνα της να επιτύχει μια δίκαιη και ειρηνική μετάβαση από τη δικτατορία στη δημοκρατία». Παρά την απαγόρευση εξόδου από τη χώρα, η Ματσάδο αψήφησε το μέτρο και ταξίδεψε στο Όσλο τον Δεκέμβριο για να παραλάβει το βραβείο, έπειτα από μήνες που βρισκόταν στην παρανομία. Δήλωσε ότι σχεδιάζει να επιστρέψει στη Βενεζουέλα, μια κίνηση που θα την έθετε σε κίνδυνο σύλληψης από τις βενεζουελάνικες αρχές, οι οποίες την έχουν χαρακτηρίσει «φυγά».
Πόσο μεγάλη είναι η δύναμη που έχουν αναπτύξει οι ΗΠΑ στην Καραϊβική;
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αναπτύξει 15.000 στρατιώτες, καθώς και μια σειρά από αεροπλανοφόρα, αντιτορπιλικά κατευθυνόμενων πυραύλων και αποβατικά πλοία εφόδου στην Καραϊβική. Μεταξύ του αμερικανικού στόλου βρίσκεται και το USS Gerald Ford, το μεγαλύτερο αεροπλανοφόρο στον κόσμο.
Σύμφωνα με πληροφορίες, αμερικανικά ελικόπτερα απογειώθηκαν από αυτό πριν από την κατάληψη ενός πετρελαιοφόρου ανοικτά της Βενεζουέλας στις 10 Δεκεμβρίου. Οι ΗΠΑ δήλωσαν ότι το δεξαμενόπλοιο είχε «χρησιμοποιηθεί για τη μεταφορά πετρελαίου που τελεί υπό κυρώσεις από τη Βενεζουέλα και το Ιράν». Η Βενεζουέλα χαρακτήρισε την ενέργεια πράξη «διεθνούς πειρατείας». Έκτοτε, οι ΗΠΑ έχουν στοχοποιήσει ακόμη δύο δεξαμενόπλοια σε ύδατα ανοικτά της Βενεζουέλας.
Μετά τα πλήγματα του Σαββάτου, ο Τραμπ δήλωσε ότι η «αμερικανική αρμάδα παραμένει σε ετοιμότητα».
Πόσο πετρέλαιο εξάγει η Βενεζουέλα και ποιοι το αγοράζουν;
Ο Μαδούρο κατηγορεί εδώ και καιρό την κυβέρνηση Τραμπ ότι επιχειρεί να τον ανατρέψει ώστε οι ΗΠΑ να αποκτήσουν τον έλεγχο των πετρελαϊκών πλούτων της Βενεζουέλας, επικαλούμενος ένα σχόλιο που έκανε ο Τραμπ μετά την κατάσχεση του πρώτου πετρελαιοφόρου ανοικτά των ακτών της χώρας.
Όταν ρωτήθηκε από δημοσιογράφους τι θα συνέβαινε με το δεξαμενόπλοιο και το φορτίο του, απάντησε: «Υποθέτω ότι θα κρατήσουμε το πετρέλαιο».
Ωστόσο, Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν στο παρελθόν αρνηθεί τις κατηγορίες της Βενεζουέλας ότι οι κινήσεις κατά της κυβέρνησης Μαδούρο αποσκοπούσαν στην εξασφάλιση πρόσβασης στα ανεκμετάλλευτα αποθέματα της χώρας. Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα αργού πετρελαίου στον κόσμο και τα έσοδα από τον πετρελαϊκό τομέα χρηματοδοτούν περισσότερο από το ήμισυ του κρατικού προϋπολογισμού. Ωστόσο, οι εξαγωγές της έχουν πληγεί από τις κυρώσεις, την έλλειψη επενδύσεων και την κακοδιαχείριση στην κρατική – πλέον κατεστραμμένη – πετρελαϊκή εταιρεία της χώρας.
Το 2023, η Βενεζουέλα παρήγαγε μόλις το 0,8% της παγκόσμιας παραγωγής αργού πετρελαίου, σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ (EIA). Σήμερα εξάγει περίπου 900.000 βαρέλια ημερησίως, με την Κίνα να αποτελεί μακράν τον μεγαλύτερο αγοραστή της.