Σύνοψη
Καθολική ανησυχία: Το 92% των Ευρωπαίων θεωρεί την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο ως την απόλυτη προτεραιότητα ψηφιακής πολιτικής. Ψυχική Υγεία & Social Media: Το 93% εντοπίζει άμεσο αρνητικό αντίκτυπο των κοινωνικών δικτύων στην ψυχολογία των νέων, ενώ το 92% ανησυχεί για τον διαδικτυακό εκφοβισμό (cyberbullying). Ρύθμιση Τεχνητής Νοημοσύνης: Το 80% των ερωτηθέντων ζητά αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο για την ανάπτυξη της AI, με το 39% να δηλώνει προβληματισμό για την ιδιωτικότητα των δεδομένων. Δημοκρατία & Deepfakes: Το εντυπωσιακό 87% αναγνωρίζει την παραπληροφόρηση και το περιεχόμενο που παράγεται από AI ως άμεση απειλή για τις δημοκρατικές διαδικασίες. Επιπτώσεις σε πραγματικό χρόνο: Οι ανησυχίες γύρω από τα fake news και την ελλιπή προστασία των ανηλίκων αυξήθηκαν κατά 8 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2024.
Σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία από το Ειδικό Ευρωβαρόμετρο του 2026 για την Ψηφιακή Δεκαετία, το 92% των Ευρωπαίων πολιτών τοποθετεί την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο στην κορυφή της ατζέντας. Ταυτόχρονα, το 80% απαιτεί αυστηρή ρύθμιση της AI για την εξασφάλιση της δημόσιας ασφάλειας, ενώ το 93% ανησυχεί έντονα για τις επιπτώσεις των πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης στην ψυχική υγεία.
Η έρευνα αναδεικνύει ξεκάθαρα πως οι καταναλωτές έχουν πλέον πλήρη επίγνωση των κινδύνων που ελλοχεύουν στο σύγχρονο ψηφιακό οικοσύστημα. Πέρα από το γενικό ποσοστό του 92% που απαιτεί άμεση δράση από τις δημόσιες αρχές, εξίσου υψηλά είναι τα νούμερα που αφορούν συγκεκριμένες μορφές ψηφιακής κακοποίησης. Το 92% των πολιτών υπογραμμίζει την ανάγκη πάταξης του cyberbullying και της διαδικτυακής παρενόχλησης. Επιπλέον, ένα αντίστοιχο 92% ζητά την άμεση και υποχρεωτική εφαρμογή τεχνικών μηχανισμών για τον περιορισμό της πρόσβασης σε ακατάλληλο περιεχόμενο βάσει ηλικίας.
Από τεχνικής άποψης, η εφαρμογή τέτοιων μηχανισμών παραμένει σύνθετη. Οι εταιρείες τεχνολογίας καλούνται να αναπτύξουν συστήματα επιβεβαίωσης ηλικίας, τα οποία δεν θα παραβιάζουν την ιδιωτικότητα των χρηστών. Η μετάβαση από την απλή και αναποτελεσματική δήλωση ηλικίας σε προηγμένες λύσεις, όπως τα zero-knowledge proofs (αποδείξεις μηδενικής γνώσης) ή τα συστήματα ανάλυσης συμπεριφοράς μέσω μηχανικής μάθησης, κρίνεται πλέον επιβεβλημένη.
Η πρόκληση της Τεχνητής Νοημοσύνης: Από την καινοτομία στην καχυποψία
Ενώ τα προηγούμενα χρόνια ο δημόσιος διάλογος επικεντρωνόταν κυρίως στην εναρμόνιση της AI με τα θεμελιώδη δικαιώματα, τα ευρήματα του 2026 αποκαλύπτουν βαθύτερες δομικές ανησυχίες. Η έρευνα εστιάζει στα εμπόδια που αποτρέπουν τους Ευρωπαίους από την ευρεία χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης.
Συγκεκριμένα, το 39% των πολιτών εκφράζει άμεση ανησυχία για την ιδιωτικότητα και την προστασία των προσωπικών δεδομένων κατά την αλληλεπίδρασή τους με Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα (LLMs). Το 36% προβληματίζεται σχετικά με την ακρίβεια των πληροφοριών, ένα φαινόμενο άμεσα συνδεδεμένο με τις «παραισθήσεις» των παραγωγικών μοντέλων, ενώ το 32% εστιάζει σε ηθικά ζητήματα και στην πιθανή κατάχρηση των εργαλείων Generative AI. Τα δεδομένα αυτά καταδεικνύουν πως η εμπιστοσύνη προς την τεχνολογία δεν χτίζεται αποκλειστικά μέσω των νέων χαρακτηριστικών, αλλά μέσα από τη διαφάνεια του κώδικα και τη σαφή προέλευση των δεδομένων εκπαίδευσης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το 80% των Ευρωπαίων δηλώνει ρητά πως η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης πρέπει να ρυθμιστεί προσεκτικά για να διασφαλιστεί η ασφάλεια, ακόμα και αν αυτό επιβάλλει αυστηρούς περιορισμούς και καθυστερήσεις στους developers και στις εταιρείες που πρωταγωνιστούν στον κλάδο.
Το πιο εντυπωσιακό ίσως στατιστικό της έρευνας αφορά τον πολιτικό και κοινωνικό αντίκτυπο της τεχνολογίας. Ένα συντριπτικό 87% των Ευρωπαίων συμφωνεί ότι η διαδικτυακή χειραγώγηση—συμπεριλαμβανομένης της παραπληροφόρησης, των ξένων παρεμβάσεων, του περιεχομένου που δημιουργείται από AI και των deepfakes—αποτελεί άμεση και υπαρκτή απειλή για τις δημοκρατικές διαδικασίες.
Παρά την εφαρμογή της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA), η οποία επιβάλλει νομικές δεσμεύσεις στις Πολύ Μεγάλες Διαδικτυακές Πλατφόρμες (VLOPs), οι χρήστες εξακολουθούν να νιώθουν ευάλωτοι. Το 53% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι επηρεάζεται προσωπικά από ψευδείς ειδήσεις (fake news), το 47% αναφέρει ανησυχία για την κακόβουλη χρήση των προσωπικών του δεδομένων από τρίτους, και το 41% βιώνει τις συνέπειες από την ελλιπή προστασία των ανηλίκων. Ειδικά για τις κατηγορίες των fake news και της προστασίας ανηλίκων, τα ποσοστά καταγράφουν άλμα της τάξης των 8 ποσοστιαίων μονάδων συγκριτικά με τα αντίστοιχα νούμερα του 2024.
Οι ρυθμιστικές αρχές βρίσκονται αντιμέτωπες με την πρόκληση της επιβολής της νομοθεσίας. Η τεχνική εφαρμογή των απαιτήσεων του DSA προϋποθέτει αυτοματοποιημένα φίλτρα ελέγχου περιεχομένου, τα οποία συχνά ισορροπούν σε τεντωμένο σχοινί ανάμεσα στην επιβολή της ασφάλειας και την καταπάτηση της ελευθερίας του λόγου (over-blocking).
Τα ευρήματα του Ευρωβαρόμετρου έχουν άμεση αντανάκλαση στο ελληνικό ψηφιακό τοπίο. Η ελληνική οικογένεια έρχεται αντιμέτωπη με μια επιθετική ψηφιακή πραγματικότητα, όπου ο διαδικτυακός εκφοβισμός στα σχολεία μεταφέρεται και πολλαπλασιάζεται μέσα από πλατφόρμες όπως το TikTok και το Instagram. Ταυτόχρονα, το τεχνολογικό χάσμα μεταξύ γονέων και παιδιών συχνά καθιστά αδύνατη την αποτελεσματική χρήση εργαλείων γονικού ελέγχου.