Από το 2019 που ο Ρότζερ Γουότερς καλούσε τους καλλιτέχνες να μποϊκοτάρουν την Eurovision στο Τελ Αβίβ, έως το χασμουρητό της Σάττι πέρσι, μεσολάβησαν αρκετά εγκλήματα του Ισραήλ κατά του Παλαιστινιακού λαού.
Η γενοκτονία όμως στάθηκε αφορμή φέτος, να δηλώσουν πως απέχουν από τον διαγωνισμό πέντε χώρες, λόγω της σκανδαλώδους επιμονής της EBU να μην αποκλείει το Ισραήλ, όπως είχε πράξει παλαιότερα με την Ρωσία λόγω της επίθεσης στην Ουκρανία.
Διαβάστε: Σλοβενία / Aντί για τη Eurovision προβάλει ειδικό πρόγραμμα με τίτλο «Φωνές της Παλαιστίνης»
Εν μέσω νέου πολέμου στο Ιράν, η διοργάνωση δείχνει με τον πλέον ξεκάθαρο τρόπο, πως είναι η ίδια που πολιτικοποιεί τον θεσμό, έστω κι αν βάζει τους καλλιτέχνες της να υπογράφουν ρήτρες χιλιάδων ευρώ σε περίπτωση που μιλήσουν πολιτικά.
Σε κάθε περίπτωση από τη δράση του Ρότζερ Γουότερς υπέρ του μποϊκοτάζ έως τις σημερινές θαρραλέες αντιδράσεις της Ισπανίας, της Ιρλανδία, της Ισλανδίας, της Ολλανδίας και της Σλοβενίας ενόψη του διαγωνισμού της 12ης Μαϊου, ένα συμπέρασμα εξάγεται: η Eurovision δεν θα είναι ποτέ πια η ίδια. Ο αγώνας υπέρ του Παλαιστινιακού λαού, έχει ραγίσει καθοριστικά την αίγλη της.
Το 2019, ο Ρότζερ Γουότερς καλούσε τους καλλιτέχνες και τις καλλιτέχνιδες που θα συμμετείχαν στη Eurovision να απέχουν, καθώς ο διαγωνισμός θα λάμβανε χώρα στο Τελ Αβίβ.
Ο μουσικός των Pink Floyd, που δεν αρκέστηκε στο να γράψει ιστορία μόνο με την τέχνη του, είχε ετοιμάσει ένα βίντεο για κάθε καλλιτέχνη στους οποίους απευθυνόταν με το όνομά τους, καλώντας τους να είναι «ο ένας ή η μία» (are you the ONE? ρωτούσε με νόημα) που θα αποσυρθεί από τον διαγωνισμό.
Ο Γουότερς ήξερε πως το Ισραήλ χρησιμοποιεί τον διαγωνισμό της Eurovision ως μέρος της επίσημης στρατηγικής του να παρουσιάσει «το καλό πρόσωπό του» και να αποσπάσει την προσοχή από τα συνεχιζόμενα εγκλήματα πολέμου κατά των Παλαιστινίων.
Οι Παλαιστίνιοι είχαν απευθύνει έκκληση προς τα μέλη της Ευρωπαϊκής Ραδιοτηλεοπτικής Ένωσης (EBU), τα συμμετέχοντα κράτη, τους συμμετέχοντες καλλιτέχνες και το ευρύτερο κοινό να μποϊκοτάρουν τον διαγωνισμό τραγουδιού της Eurovision 2019 και σε αυτό το κάλεσμα συμμετείχε ο πάντα ανήσυχος Γουότερς.
Τελικά το 2019 δεν υπήρξε επίσημη αποχώρηση χώρας από τη Eurovision λόγω του μποϊκοτάζ κατά της διοργάνωσης στο Ισραήλ, παρότι υπήρξε πολύ έντονη διεθνής πίεση από 140 καλλιτέχνες – μεταξύ τους ο Brian Eno και ο Ken Loach – υπέγραψαν ανοιχτή επιστολή ζητώντας μποϊκοτάζ της Eurovision, υποστηρίζοντας ότι δεν πρέπει να υπάρχει το «business as usual» όσο συνεχίζονται οι παραβιάσεις των παλαιστινιακών δικαιωμάτων.
Αυτοί που πάλεψαν περισσότερο με τη συνείδησή τους ήταν τα μέλη του ισλανδικού συγκροτήματος Hatari, το οποίο τελικά επέλεξε να πάει στο Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι ήθελε να χρησιμοποιήσει τη σκηνή της Eurovision ως χώρο πολιτικής παρέμβασης.
Στον τελικό, μάλιστα, σήκωσε παλαιστινιακές σημαίες κατά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, προκαλώντας μεγάλη διεθνή συζήτηση και αντίδραση από την EBU.
Σε αντίθεση με το γκρουπ, η Μαντόνα η οποία επίσης δέχθηκε πιέσεις να ακυρώσει την εμφάνισή της στον τελικό, τελικά εμφανίστηκε κανονικά, δηλώνοντας ότι δεν θα σταματήσει να παίζει μουσική «για να υπηρετήσει μια πολιτική ατζέντα».
Καμιά βαριά χειρονομία δεν σήκωσε τόσο κύμα, όσο το χασμουρητό της Μαρίνας Σάττι στην περσινή διοργάνωση.
Η Μαρίνα Σάττι χασμουρήθηκε κι έκανε πως κοιμόταν, την ώρα που μιλούσε η εκπρόσωπος του Ισραήλ E.Golan, στη Eurovision, προχωρώντας σε μια ιδιότυπη στάση διαμαρτυρίας για τη σφαγή του Παλαιστινιακού λαού.
Αυτό το χασμουρητό, έγινε η αιτία να ξυπνήσουν οι διαδικτυακοί φίλοι του Ισραήλ από κάθε γωνιά του πλανήτη και να την καθυβρίζουν, επιβεβαιώνοντας, πως πέτυχε τον σκοπό της.
Ωστόσο, οι αποκαλύψεις του tvxs έφεραν στο φως την τρομοκρατία που άσκησε το Ισραήλ στα παρασκήνια της διοργάνωσης.
«Πήγαμε γεμάτοι ενθουσιασμό και με τη χαρά της μουσικής μας και καταλήξαμε να φοβόμαστε, να κλαίμε και να παρακαλάμε να αποκλείσουν το Ισραήλ για να ξαναβρούμε τη φωνή μας. Δεν μιλάω για τα όσα συμβαίνουν στη Γάζα αυτή τη στιγμή. Μιλάω για τον στρατό από ένστολους και ασφαλίτες που ήταν δίπλα μας όλη την ώρα, παραβίαζε τον χώρο μας και δεν μπορούσαμε να πάμε ούτε στην τουαλέτα. Ήταν τόσο τρομοκρατική η ατμόσφαιρα, που προς το τέλος μας συμβούλευαν να μην έχουμε καν βλεμματική επαφή μαζί τους για να μην ενοχλήσουμε αφού ψάχνονται για καυγά. Είχαν πρόσβαση παντού εμείς όχι. Υπήρχαν σημεία που επιτρεπόταν να βρίσκεται μόνο ένας καλλιτέχνης, η ισραηλινή πήγαινε με τον στρατό της. Γενικά έκαναν ό,τι ήθελαν. Δεν υπήρχαν κανόνες γι’αυτούς» είχε πει μέλος διεθνούς αποστολής στο tvxs.
Η Ιταλίδα Angelina Mango και το Ιρλανδό Bambie Thug είναι μεταξύ των διαγωνιζομένων που παραπονέθηκαν για «τεταμένη» και «φρικτή» ατμόσφαιρα στα παρασκήνια. Ο συμμετέχων της Λιθουανίας Silvester Belt, μίλησε για τραυματική εμπειρία και ο εκπρόσωπος της Ελβετίας που πήρε τελικά το βραβείο τόνισε πως η διοργάνωση δεν τίμησε το σύνθημα της «United by the music».
Οι χώρες που έσπασαν το ραγισμένο γυαλί. Η Eurovision είναι διαγωνισμός, τα ανθρώπινα δικαιώματα όχι
Η αποχή πέντε χωρών – Ισπανίας, Ιρλανδίας, Ισλανδίας, Ολλανδίας και Σλοβενίας – από τη Eurovision 2026 που θα πραγματοποιηθεί στις 12 Μαϊου, λόγω της συμμετοχής του Ισραήλ έχει προκαλέσει έντονη συζήτηση στον διεθνή Τύπο, με τις αναλύσεις να κινούνται γύρω από τρεις βασικούς άξονες: την ηθική διάσταση, την κατηγορία περί πολιτικών δύο μέτρων και δύο σταθμών από την EBU, και τον φόβο ότι ο διαγωνισμός χάνει οριστικά τον «ουδέτερο» του χαρακτήρα.
Το πιο συχνό επιχείρημα υπέρ του μποϊκοτάζ αφορά τη σύγκριση με τη Ρωσία. Πολλά διεθνή μέσα – από το Reuters μέχρι τον Guardian και το CNN – επισημαίνουν ότι η Ευρωπαϊκή Ραδιοτηλεοπτική Ένωση απέκλεισε άμεσα τη Ρωσία μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022, ενώ στην περίπτωση του Ισραήλ διατηρεί διαφορετική στάση παρά τη διεθνή κατακραυγή για τη Γάζα. Αυτή η αντίφαση παρουσιάζεται ως βασικός λόγος αγανάκτησης και αποχώρησης για δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς όπως η RTVE της Ισπανίας και η RTÉ της Ιρλανδίας.
Οι Irish Times και το Reuters σημειώνουν ότι η Ισπανία ήταν η πρώτη από τις λεγόμενες “Big Five” (είναι οι χώρες Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία, η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο που προκρίνονται αυτόματα στον Μεγάλο Τελικό, παρακάμπτοντας τους ημιτελικούς, καθώς είναι οι μεγαλύτεροι οικονομικοί συνεισφέροντες EBU) που δήλωσε πως δεν μπορεί να συμμετάσχει αν το Ισραήλ παραμείνει στον διαγωνισμό.
Η θέση της συνοψίστηκε στη φράση ότι «η Eurovision είναι διαγωνισμός, αλλά τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν είναι», μια διατύπωση που αναπαράχθηκε ευρέως και λειτούργησε ως πολιτικό σύνθημα.
Η Ιρλανδία έδωσε ακόμη πιο καθαρό ανθρωπιστικό στίγμα. Η RTÉ δήλωσε ότι η συμμετοχή της χώρας θα ήταν «ασυνείδητη» (“unconscionable”) μπροστά στην τεράστια απώλεια ζωών στη Γάζα και την ανθρωπιστική καταστροφή που συνεχίζεται. Αυτή η λέξη επαναλήφθηκε σε πολλά διεθνή δημοσιεύματα ως ένδειξη ότι η στάση δεν έχει απλώς πολιτιστική χροιά, αλλά είναι βαθιά πολιτική και ηθική.
Η Σλοβενία πήγε ακόμη πιο μακριά, αποφασίζοντας όχι μόνο να αποσυρθεί αλλά και να μην μεταδώσει καν τον διαγωνισμό, αντικαθιστώντας τη Eurovision με κινηματογραφικό αφιέρωμα υπό τον τίτλο «Voices of Palestine». Ο Guardian σχολιάζει ότι αυτή η απόφαση μετατρέπει την αποχή από συμβολική πράξη σε ανοιχτή πολιτική δήλωση.
Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν φωνές που θεωρούν το μποϊκοτάζ λανθασμένο ή και επικίνδυνο. Το BBC υποστήριξε πως η απόφαση της EBU να επιτρέψει τη συμμετοχή του Ισραήλ στη Eurovision δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως πολιτική στήριξη προς το κράτος του Ισραήλ, αλλά ως εφαρμογή της αρχής της συμπερίληψης (inclusivity).
Ορισμένοι δημοσιογράφοι βλέπουν επίσης τον κίνδυνο να μετατραπεί ο διαγωνισμός σε μόνιμο πεδίο γεωπολιτικής αντιπαράθεσης. Το Deadline και το Reuters σημειώνουν ότι η EBU επιχείρησε να αποφύγει αυτό το ενδεχόμενο, εισάγοντας νέους κανόνες για να περιοριστεί η κυβερνητική επιρροή στις ψηφοφορίες και να προστατευθεί η «ουδετερότητα» του θεσμού. Ωστόσο, πολλοί σχολιαστές υποστηρίζουν και με το δίκιο τους, πως αυτή η ουδετερότητα έχει ήδη καταρρεύσει με ευθύνη της EBU.
Στον ευρωπαϊκό Τύπο επανέρχεται έντονα και ένα βαθύτερο ερώτημα: μπορεί η Eurovision να ισχυρίζεται ότι είναι «απολιτική» όταν οι αποφάσεις συμμετοχής είναι από τη φύση τους πολιτικές; Η απάντηση πολλών αρθρογράφων είναι αρνητική. Υποστηρίζουν ότι η ίδια η επιλογή να μην αποκλείσεις κάποιον είναι επίσης πολιτική πράξη.
Έτσι, η φετινή κρίση που προκλήθηκε από την ανάγκη πέντε χωρών να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων και δίπλα στον λαό της Παλαιστίνης και του Ιράν, έριξε τις μάσκες και έγινε σαφές σε μεγάλη μερίδα του κοινού, πως ο δήθεν απολίτικος θεσμός, είναι βαθιά πολιτικός και πως πίσω από την φούσκα της δήθεν αθώας αβάσταχτης ελαφρότητας, η EBU, η Ευρωπαϊκή Ραδιοτηλεοπτική Ένωση, τραγουδά ακολουθώντας τις μπαγκέτες του κράτους του Ισραήλ.
Η Eurovision, δεν θα είναι ποτέ η ίδια. Ο αγώνας υπέρ του Παλαιστινιακού λαού με όσους και όσες ακολούθησαν έστω ετεροχρονισμένα τον πρωτομάστορα Ρότζερ Γουότερς, απέδωσε καρπούς.