Στις εβδομάδες που ακολούθησαν την έναρξη των επιθέσεων από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ στο Ιράν, η μάχη για τον έλεγχο του αφηγήματος γύρω από την πρόοδο του πολέμου, τέθηκε στο επίκεντρο της αμερικανικής στρατιωτικής δραστηριότητας.
Με την εύθραυστη εκεχειρία σε ισχύ, παραμένει αβέβαιο αν οι ΗΠΑ έχουν επιτύχει τους στόχους τους στον πόλεμο κατά του Ιράν. Η πολιτική και οικονομική ζημιά είναι σημαντική, ενώ οι συνέπειες για την διεθνή πολιτική και τη συνοχή του ΝΑΤΟ παραμένουν ανοιχτά ζητήματα.
Οι ενημερωτικές συναντήσεις του Πενταγώνου με τον υπουργό Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, όπως αναφέρει ο δημοσιογράφος του BBC, είχαν μια τηλεοπτική προσέγγιση.
Οι ενημερώσεις του Χέγκσεθ ήταν γεμάτες αυτοπεποίθηση, επισημαίνοντας την αμερικανική στρατιωτική υπεροχή. Την Μεγάλη Τετάρτη (8/4), δήλωσε ότι οι ΗΠΑ πέτυχαν “μια μεγάλη στρατιωτική νίκη“, ενώ σε άλλη ενημέρωση ανέφερε ότι οι ΗΠΑ προκάλεσαν “θάνατο και καταστροφή από τον αέρα όλη την ημέρα”.
Ωστόσο, η αλήθεια για την πορεία του πολέμου και το τίμημα που πλήρωσαν οι ΗΠΑ απαιτεί μια πιο βαθιά διερεύνηση.
Εν μέσω μιας εύθραυστης εκεχειρίας, ποια είναι τα αποτελέσματα για τις ΗΠΑ και ποιο το κόστος τους;
Ο κύριος στόχος του Ντόναλντ Τραμπ στον πόλεμο ήταν να αποτρέψει το Ιράν από το να αναπτύξει πυρηνικά όπλα, κάτι που το Ιράν δηλώνει ότι ποτέ δεν είχε σκοπό να κάνει. Αυτό, ωστόσο, ήταν και στόχος της διπλωματίας των ΗΠΑ για πολλά χρόνια.
Στην πραγματικότητα, ο Τραμπ πίστευε ότι η συμφωνία του 2015 για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν (JCPOA) ήταν αδύναμη. Στην πρώτη του θητεία, την παραβίασε και αποχώρησε από αυτήν, επαναφέροντας κυρώσεις στο Ιράν, το οποίο είχε συμμορφωθεί με τη συμφωνία. Ο Τραμπ προτίμησε τη χρήση βίας από τη διπλωματία, σκοτώνοντας τον στρατηγό Κασέμ Σουλεϊμανί, και ακολουθώντας μια στρατηγική που συνδυάζει διαπραγματεύσεις και στρατιωτική δράση. Αυτή η στρατηγική κορυφώθηκε με τον τρέχοντα πόλεμο.
Ωστόσο, η εύθραυστη εκεχειρία δείχνει ότι δεν υπάρχουν σημαντικά αποτελέσματα για το Ιράν από την πλευρά του Τραμπ. Το Ιράν διατηρεί ακόμα το απόθεμα ουρανίου υψηλής εμπλουτισμένης ποιότητας, το οποίο θεωρείται ότι είναι κρυμμένο σε γιγάντιες φιάλες κάτω από τα ερείπια.
Ο επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA), Ραφαέλ Γκρόσι, δήλωσε ότι δεν υπάρχει στρατιωτική λύση για τις πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν.
Όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε τον πόλεμο σε βίντεο από την έπαυλή του στο Mar-a-Lago, οι στόχοι του περιελάμβαναν την αλλαγή καθεστώτος – καλώντας τους Ιρανούς να αναλάβουν την κυβέρνηση μόλις σταματήσουν οι βομβαρδισμοί.
Ωστόσο, δεν υπήρξε καμία παράδοση. Παρά τις απώλειες, οι Ιρανοί συνέχισαν να διατηρούν τον ηγέτη τους, τον Αγιατολάχ Χαμενεΐ.
Όσον αφορά το ιρανικό οπλοστάσιο, οι αξιωματούχοι της αμερικανικής κυβέρνησης ισχυρίζονται ότι οι ΗΠΑ κατέστρεψαν τις συμβατικές ικανότητες του Ιράν, καταστρέφοντας πυραύλους, εκτοξευτές, drones και ναυτικές δυνάμεις.
Ωστόσο, διαρροές πληροφοριών δείχνουν ότι το Ιράν διατηρεί περίπου το ήμισυ του προπολεμικού του οπλοστασίου.
Δεκατρείς Αμερικανοί στρατιώτες έχασαν τη ζωή τους και εκατοντάδες τραυματίστηκαν. Η χρήση πυρομαχικών και οι εξαιρετικά γρήγοροι ρυθμοί καταναλώσεως οπλικών συστημάτων έχουν προκαλέσει υπερβολικό κόστος, εκτιμώντας ότι ο πόλεμος κοστίζει πάνω από ένα δισεκατομμύριο δολάρια την ημέρα.
Η πολιτική ζημιά για τον Τραμπ είναι εξίσου σημαντική. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πλειοψηφία των Αμερικανών διαφωνεί με τον πόλεμο, ενώ κάποια μέλη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος αντιτίθενται στις απειλές του για καταστροφή. Οι Δημοκρατικοί αντιδρούν έντονα στις απειλές του Τραμπ και ζητούν εξηγήσεις για επιθέσεις που σκότωσαν αθώους πολίτες στο Ιράν.
Το πολιτικό κόστος για τον Τραμπ φαίνεται να αυξάνεται, με κάποιους να καλούν για την εφαρμογή της 25ης Τροπολογίας για να απομακρύνουν τον πρόεδρο από το αξίωμά του. Η αμερικανική οικονομία πλήττεται ήδη από την κρίση, και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει προκαλέσει αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων και των τροφίμων, γεγονός που αναμένεται να επηρεάσει τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
Ο Τραμπ έχει αμφιταλαντευτεί για το πώς να απαντήσει στην κατάληψη των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν. Από τη μία ζητά από τους συμμάχους να βοηθήσουν στην επαναφορά της ναυσιπλοΐας, ενώ από την άλλη τους αποκαλεί «δειλούς» για την αδυναμία τους να το κάνουν.
Η συνοχή του ΝΑΤΟ έχει κλονιστεί σοβαρά, ενώ οι ευρωπαϊκές χώρες εξετάζουν τρόπους να απομακρυνθούν από τις ΗΠΑ, θεωρώντας πως είναι πλέον απρόβλεπτη και αναξιόπιστη προστασία.
Το πραγματικό κόστος του πολέμου παραμένει άγνωστο και, αν η εκεχειρία ή οι διαπραγματεύσεις αποτύχουν, το τίμημα θα μπορούσε να είναι ακόμη μεγαλύτερο.