Στις 4 Ιουλίου, συμπληρώθηκαν 50 χρόνια από την «Επιχείρηση Έντεμπε», το 1976, κατά την οποία Ισραηλινοί κομάντο απελευθέρωσαν εκατό και πλέον ομήρους θύματα, Δυτικογερμανών και Παλαιστινίων αεροπειρατών που είχαν «οδηγήσει» ένα γαλλικό Airbus στην Ουγκάντα. Η όλη επιχείρηση που διήρκησε 30 λεπτά (η ένοπλη σύγκρουση) προκάλεσε ανάμεικτα συναισθήματα στην παγκόσμια κοινή γνώμη.
Σχεδόν όλοι θαύμαζαν τους Ισραηλινούς, κάποιοι τους συγχάρηκαν και δημόσια, ενώ υπήρξαν πολλές χώρες που έπνεαν μένεα εναντίον τους, θεωρώντας ότι επρόκειτο για εισβολή σε ξένη χώρα.
Στην όλη ιστορία ενεπλάκη και η Ελλάδα, καθώς οι τέσσερις αεροπειρατές επιβιβάστηκαν στο γαλλικό αεροπλάνο, στο αεροδρόμιο του Ελληνικού, όταν το Airbus, που εκτελούσε το δρομολόγιο Τελ Αβίβ – Παρίσι έκανε ενδιάμεση στάση στην Αθήνα. Ας δούμε όλο το χρονικό της συγκλονιστικής αυτής ιστορίας.
Η πτήση ρουτίνας και η αεροπειρατεία στην Αθήνα
Στις 27 Ιουνίου 1976 ένα Airbus A300 ξεκίνησε από το Τελ Αβίβ με προορισμό το Παρίσι. Στο αεροσκάφος, που είχε δωδεκαμελές πλήρωμα επέβαιναν 246 επιβάτες, κυρίως Ισραηλινοί και άλλοι, πολίτες διαφόρων χωρών, κάποιοι από τους οποίους ήταν εβραϊκής καταγωγής. Το Airbus έκανε μία ενδιάμεση στάση στην Αθήνα, όπου επιβιβάστηκαν άλλα 58 άτομα, ανάμεσά τους και οι 4 αεροπειρατές.
Το Airbus ξεκίνησε στις 12.30 μ.μ. για το Παρίσι. Λίγο μετά την απογείωση κι ενώ το αεροπλάνο πετούσε πάνω από την Κόρινθο, εκδηλώθηκε αεροπειρατεία από δύο Παλαιστίνιους, μέλη του FFLP – EO (Λαϊκού Μετώπου για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης – Εξωτερικές Επιχειρήσεις) μιας οργάνωσης με επικεφαλής τον Γουάντι Χαντάντ (οι αεροπειρατές ήταν οι Jayel – al – Arja και Fayez Abdul – Rahim al Jaber) και δύο Δυτικογερμανούς, τον Wilfried Bose και τη Brigitte Kuhlmann, της οργάνωσης RZ (Revolutionare Zellen, Επαναστατικοί Πυρήνες), που συνεργαζόταν με τη διαβόητη τρομοκρατική οργάνωση Μπάαντερ – Μάανχοφ (RAF). Πάντως, η RZ, αριστερή τρομοκρατική οργάνωση που ιδρύθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1970 ήταν άκρως επικίνδυνη καθώς κατηγορήθηκε για 186 επιθέσεις! Πλέον, θεωρείται ότι η δράση της τερματίστηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1990. Αρχικά, το αεροσκάφος έκανε μία στάση στη Βεγγάζη της Λιβύης του Καντάφι για ανεφοδιασμό.
Ο Wilfried Böse
Brigitte Kuhlmann
Εκεί, η Πατρίσια Μαρτέλ, μια Βρετανίδα πολίτης, γεννημένη στο Ισραήλ, προσποιήθηκε ότι απέβαλε στη διάρκεια της πτήσης και αφέθηκε ελεύθερη. Στη συνέχεια, το αεροπλάνο κατευθύνθηκε προς την Ουγκάντα και συγκεκριμένα, προς το αεροδρόμιο Έντεμπε, το μοναδικό διεθνές της χώρας, όπου έφτασε στις 3.15 μ.μ. της 28/6. Το Έντεμπε βρίσκεται περίπου 30 χιλιόμετρα μακριά από την πρωτεύουσα Καμπάλα. Εκεί τουλάχιστον άλλοι 4 τρομοκράτες, Άραβες, ενώθηκαν με τους αεροπειρατές. Την Ουγκάντα κυβερνούσε τότε ο Ίντι Αμίν Νταντά, ένας στυγνός δικτάτορας, ο οποίος ήταν σε συνεννόηση με τους αεροπειρατές, καθώς ήθελε να βοηθήσει τους Παλαιστίνιους γιατί, όπως έλεγε έπρεπε να αποφυλακιστούν όλοι οι συμπατριώτες τους που κρατούνταν σε διάφορες χώρες ως τρομοκράτες.
Ο Ίντι Αμίν Νταντά
Οι απαιτήσεις των αεροπειρατών – Διαχωρισμός ομήρων και απελευθέρωση των μη Εβραίων
Στις 29 Ιουνίου, οι αεροπειρατές δημοσιοποίησαν τις απαιτήσεις τους: Αφενός, λύτρα ύψους 5 εκατομμυρίων δολαρίων για την επιστροφή του αεροσκάφους· αφετέρου, δόθηκε διορία μέχρι την 1η Ιουλίου στο Ισραήλ, στη Δυτική Γερμανία, στη Γαλλία, την Ελβετία και στην Κένυα να απελευθερώσουν 53 άτομα που κρατούνταν ως τρομοκράτες. Εάν οι απαιτήσεις τους δεν γίνονταν δεκτές μέχρι τις 2 το μεσημέρι της 1ης Ιουλίου 1976, οι αεροπειρατές απειλούσαν να σκοτώσουν όλους τους ομήρους.
Οι αεροπειρατές είχαν μεταφέρει τους ομήρους στην αίθουσα μετεπιβίβασης του εγκαταλελειμμένου πρώην τερματικού σταθμού του αεροδρομίου, όπου τους κράτησαν υπό φρούρηση τις επόμενες μέρες. Ο Ίντι Αμίν τους επισκεπτόταν συχνά δηλώνοντάς τους ότι θα κάνει ό,τι μπορεί για να απελευθερωθούν μέσω διαπραγματεύσεων. Στις 29 Ιουνίου οι στρατιώτες της Ουγκάντας κατέστρεψαν ένα διαχωριστικό τοίχο και οι αεροπειρατές οδήγησαν τους Ισραηλινούς επιβάτες και όσους είχαν διπλή υπηκοότητα στο διπλανό δωμάτιο.
Ο Μισέλ Μπακός
Στο μεταξύ οι Ισραηλινοί συμφώνησαν να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις και κέρδισαν πολύτιμο χρόνο, αρχικά ως τις 3 και στη συνέχεια ως τις 4 Ιουλίου. Έτσι στις 30 Ιουνίου οι αεροπειρατές απελευθέρωσαν 48 ομήρους, όχι Ισραηλινούς βέβαια, κυρίως ηλικιωμένους, αρρώστους και γυναίκες με παιδιά. Όλοι αυτοί μεταφέρθηκαν με ειδική πτήση στο Παρίσι. Την 1η Ιουλίου, οι αεροπειρατές απελευθέρωσαν άλλους 100 μη Ισραηλινούς ομήρους. Έμειναν έτσι 106 όμηροι: Τα 12 μέλη του πληρώματος που αρνήθηκαν να φύγουν, 84 Ισραηλινοί όμηροι και 10 νεαροί Γάλλοι (αυτό δεν επιβεβαιώνεται από όλες τις πηγές, που κάνουν μνεία για 94 Ισραηλινούς).
Πυρετώδεις διαβουλεύσεις σε πολλές χώρες
Πρωθυπουργός του Ισραήλ ήταν τότε ο Γιτζάκ Ράμπιν, που είχε την άποψη να απελευθερώσουν τους Παλαιστίνιους, ενώ ο Υπουργός Άμυνας Σιμόν Πέρες ήταν κατηγορηματικά αντίθετος. Η άποψη του επικράτησε τελικά.
Επιστρατεύθηκαν πολλοί μεσολαβητές, όμως όλοι απέτυχαν. Ένας συνταξιούχος Ισραηλινός στρατιωτικός, ο Μπαρούχ Μπαρ Λεβ γνώριζε προσωπικά τον Αμίν. Επικοινώνησε πολλές φορές μαζί του, αλλά δεν κατάφερε τίποτα. Το Ισραήλ ζήτησε από τον Αιγύπτιο πρόεδρο Σαντάτ να παρέμβει. Τελικά πείστηκε από τον Σαντάτ ο Γιασέρ Αραφάτ να στείλει άνθρωπό του στην Ουγκάντα. Ο στενός συνεργάτης του, Χάνι αλ Χασάν πήγε στο Έντεμπε, μίλησε με τους αεροπειρατές και τον Αμίν και επέστρεψε άπραγος. Η μόνη λύση ήταν η στρατιωτική επέμβαση, κάτι που φαινόταν εξαιρετικά δύσκολο.
Δείτε το τρέιλερ της ταινίας βασισμένη στο συγκεκριμένο περιστατικό «7 ημέρες στο Έμπεντε»:
Η Μοσάντ και οι IDF αναλαμβάνουν δράση
Η Μοσάντ που είχε βέβαια κινητοποιηθεί από την αρχή άρχισε να συλλέγει πληροφορίες. Κλήθηκαν να δώσουν στοιχεία όλοι οι Ισραηλινοί που είχαν εργαστεί στην Ουγκάντα και τις γειτονικές χώρες. Για καλή τύχη του Ισραήλ, ο τερματικός σταθμός στο Έντεμπε είχε κατασκευαστεί από την ισραηλινή εταιρεία Solel Boueh! Όλοι όσοι είχαν εργαστεί εκεί έδωσαν στοιχεία και οι Ισραηλινοί στρατιωτικοί έφτιαξαν ένα σχέδιο, κατά προσέγγιση, του τερματικού σταθμού. Παράλληλα ένας Γαλλοεβραίος επιβάτης που είχε απελευθερωθεί και είχε «στρατιωτικό υπόβαθρο» ενημέρωσε για τον οπλισμό που θεωρούσε ότι κατείχαν οι αεροπειρατές.
Αποφασίστηκε να αναλάβουν δράση καταδρομείς των IDF (Israel Defence Forces). Υπήρχε όμως ένα σοβαρό πρόβλημα. Πώς θα ανεφοδιάζονταν τα ισραηλινά μεταγωγικά αεροσκάφη που θα διένυαν μια απόσταση περίπου 3.600 χιλιομέτρων; Χρειαζόταν η συνδρομή μίας αφρικανικής χώρας. Τελικά, η Κένυα που δεν είχε καλές σχέσεις με το καθεστώς του Ίντι Αμίν Νταντά δέχτηκε τα ισραηλινά αεροσκάφη να διασχίσουν τον εναέριο χώρο της και στην επιστροφή τους, να ανεφοδιαστούν στο αεροδρόμιο του Ναϊρόμπι. Ούτε κι αυτό ήταν απλό. Χρειάστηκε, ο επικεφαλής της βρετανικής Μ16, Μόρις Όλντφιλντ, να φέρει σε επαφή τη Μοσάντ με τον υπουργό Γεωργίας της Κένυας, Μπρους Μακένζι. Ο Μακένζι με τη σειρά του έπεισε τον πρόεδρο Τζόμο Κενιάτα να δώσει την άδειά του. Χρειάστηκε επίσης, ο εβραϊκής καταγωγής ιδιοκτήτης μιας σειράς ξενοδοχείων στην Κένυα και τα μέλη της ισραηλινής κοινότητας στη χώρα να πιέσουν πολιτικά και να «συνδράμουν» οικονομικά για να δοθεί η πολυπόθητη άδεια…
Η «Επιχείρηση Έντεμπε» (“Operation Thunderbolt’)
Η καταδρομική επιχείρηση ξεκίνησε νωρίς το απόγευμα της 3ης Ιουλίου 1976 όταν απογειώθηκαν από το Ισραήλ τέσσερα μεταγωγικά αεροσκάφη C-130. Αυτά μετέφεραν περίπου εκατό Ισραηλινούς καταδρομείς, μια μαύρη Μερσέντες και αρκετά τζιπ, καθώς και ιατρικό προσωπικό και ιατροφαρμακευτικό υλικό. Τα ισραηλινά αεροσκάφη διήνυσαν με μυστικότητα πάνω από 3.500 χιλιόμετρα μέχρι να φτάσουν στην Ουγκάντα για την επιχείρηση διάσωσης. Πέταξαν νοτιοανατολικά κατά μήκος της διεθνούς διαδρομής πτήσεων πάνω από την Ερυθρά Θάλασσα, σε πολύ χαμηλό ύψος ώστε να αποφύγουν την ανίχνευση από τα ραντάρ της Αιγύπτου, της Σαουδικής Αραβίας και του Σουδάν.
Η μαύρη Μερσέντες που χρησιμοποιήθηκε στην επιχείρηση
Κοντά στη νότια έξοδο της Ερυθράς Θάλασσας, στράφηκαν προς νότο και πέρασαν από την Ερυθραία, την Αιθιοπία και την Κένυα και έφτασαν πάνω από τη λίμνη Βικτώρια, στις βόρειες όχθες της οποίας βρίσκεται το Εντεμπε. Τα C-130 ακολούθησαν δύο Boeing 707 που είχαν ενταχθεί στην ισραηλινή αεροπορία: το ένα αποτελούσε το κέντρο διοίκησης και ελέγχου και υπερίπτατο του Έντεμπε κατά τη διάρκεια της επιχείρησης, ενώ το άλλο είχε μετατραπεί σε κινητό νοσοκομείο και προσγειώθηκε στο αεροδρόμιο του Ναϊρόμπι εν αναμονή περίθαλψης τυχόν τραυματιών.
1-7-1976, Βόνη, ο καγκελάριος Χέλμουτ Σμιτ με τους Χέλμουτ Κολ και Βίλι Μπραντ
Μια βασική παράμετρος του όλου σχεδίου ήταν, ότι από το ένα ισραηλινό αεροσκάφος θα έβγαινε μια μαύρη Mercedes σαν αυτή που χρησιμοποιούσε ο Ίντι Αμίν Νταντά και τζιπ Land Rover, σαν να επρόκειτο για επίσκεψη του Αφρικανού δικτάτορα στο Έντεμπε. Μια απίστευτη λεπτομέρεια όμως άλλαξε τα σχέδια. Ο Ίντι Αμίν είχε προμηθευτεί πρόσφατα μια λευκή Mercedes κάτι που γνώριζαν δύο φρουροί του τερματικού σταθμού, αλλά όχι, παραδόξως, οι Ισραηλινοί.
Ο Σιμόν Πέρες αριστερά, με τους Ισραηλινούς κομάντο μετά την ολοκλήρωση της αποστολής τους
Οι ισραηλινές δυνάμεις προσγειώθηκαν στο Έντεμπε στις 3 Ιουλίου στις 23:00 , με τις πόρτες του χώρου αποσκευών τους ήδη ανοιχτές. Επειδή η σωστή διάταξη του αεροδρομίου δεν ήταν γνωστή, το πρώτο αεροπλάνο παραλίγο να τροχοδρομήσει σε ένα χαντάκι. Ένα μαύρο αυτοκίνητο Mercedes που έμοιαζε με το όχημα του Προέδρου Ίντι Αμίν και τα Land Rover που συνήθως συνόδευαν τη Mercedes του Αμίν είχαν «φορτωθεί» στο ένα αεροπλάνο. Οι Ισραηλινοί ήλπιζαν, όπως αναφέραμε, ότι θα μπορούσαν να τα χρησιμοποιήσουν για να παρακάμψουν τα σημεία ελέγχου ασφαλείας.
Όταν προσγειώθηκαν τα C-130, μέλη της ισραηλινής ομάδας εφόδου οδήγησαν τα οχήματα στο κτίριο του τερματικού σταθμού με τον ίδιο τρόπο όπως και ο Αμίν. Υπάρχουν επίσης αναφορές, ότι κάποιοι Ισραηλινοί κομάντο, φορούσαν στολές του στρατού της Ουγκάντας! Καθώς πλησίαζαν τον τερματικό σταθμό, δύο φρουροί από την Ουγκάντα, γνωρίζοντας ότι ο Ίντι Αμίν είχε αγοράσει πρόσφατα μια λευκή Mercedes, διέταξαν τα οχήματα να σταματήσουν. Οι πρώτοι κομάντο πυροβόλησαν τους φρουρούς χρησιμοποιώντας όπλα με σιγαστήρες. Ένας Ισραηλινός κομάντο σε ένα από Land Rover άνοιξε πυρ κατά των Ουγκαντέζων.
Επιστροφή των ομήρων στο Ισραήλ
Μετά από αυτή την ανατροπή των σχεδίων τους, οι Ισραηλινοί κομάντο μπήκαν στον τερματικό σταθμό φωνάζοντας με ένα μεγάφωνο: «Μείνετε κάτω! Μείνετε κάτω! Είμαστε Ισραηλινοί στρατιώτες!», στα εβραϊκά και στα αγγλικά. Δύο όμηροι, ο 19χρονος Ζαν – Ζακ Μαϊμονί, Γάλλος μετανάστης στο Ισραήλ και ο 52χρονος Πάσκο Κοέν σκοτώθηκαν κατά λάθος από τους κομάντο, ενώ η 56χρονη Ρωσοεβραία, Ίντα Μπόροβιτς, σκοτώθηκε από έναν αεροπειρατή κατά τη διάρκεια της συμπλοκής. Ο μόνος που έστρεψε όπλο εναντίον των ομήρων ήταν ο Bose. Τελικά το χρησιμοποίησε μόνο κατά των Ισραηλινών.
Αφού εξόντωσαν τους αεροπειρατές στην πρώτη αίθουσα, μετά από υπόδειξη των ομήρων, οι κομάντο κατευθύνθηκαν στο δωμάτιο που βρίσκονταν οι υπόλοιποι. Εκεί έριξαν χειροβομβίδες και μπήκαν μέσα εξοντώνοντας και τους υπόλοιπους αεροπειρατές. Παραμένει ασαφές αν οι νεκροί αεροπειρατές ήταν 7 ή 10. Από τους 106 ομήρους, 102 διασώθηκαν, 3 σκοτώθηκαν και μία η 74χρονη Ντόρα Μπλοχ είχε μεταφερθεί στο νοσοκομείο, καθώς είχε πνιγεί από ένα κόκαλο κοτόπουλου.
Μετά την επιδρομή, η ισραηλινή ομάδα εφόδου επέστρεψε στο αεροσκάφος της και άρχισε να φορτώνει τους ομήρους. Ουγκαντέζοι στρατιώτες τους πυροβόλησαν κατά τη διάρκεια της επίθεσης. Οι Ισραηλινοί κομάντο ανταπέδωσαν τα πυρά, προκαλώντας απώλειες στους Ουγκαντέζους. Κατά τη διάρκεια αυτής της σύντομης αλλά έντονης ανταλλαγής πυροβολισμών, Ουγκαντέζοι στρατιώτες πυροβόλησαν και από τον πύργο ελέγχου του αεροδρομίου.
Τουλάχιστον πέντε κομάντο τραυματίστηκαν και ο Ισραηλινός διοικητής μονάδας, Γιονατάν Νετανιάχου, αδελφός του σημερινού πρωθυπουργού του Ισραήλ σκοτώθηκε. Ισραηλινοί κομάντο ανταπέδωσαν τα πυρά στον πύργο ελέγχου, καταστέλλοντας τα πυρά των Ουγκαντέζων. Οι Ισραηλινοί ολοκλήρωσαν την απελευθέρωση των ομήρων, φόρτωσαν τη σορό του Νετανιάχου σε ένα από τα αεροπλάνα και έφυγαν από το αεροδρόμιο.
Ο Yonatan Netanyahu, το 1974
Ολόκληρη η επιχείρηση διήρκεσε 53 λεπτά – εκ των οποίων η επίθεση μόνο 30. Όλοι οι αεροπειρατές που ήταν παρόντες και 45 στρατιώτες της Ουγκάντας σκοτώθηκαν. Οκτώ ή έντεκα μαχητικά αεροσκάφη MiG-17 και MiG-21 σοβιετικής κατασκευής της Πολεμικής Αεροπορίας της Ουγκάντα καταστράφηκαν στο αεροδρόμιο Έντεμπε.
Η αντίδραση της Ουγκάντας
Ο Ίντι Αμίν Νταντά έγινε έξαλλος όταν έμαθε τι είχε γίνει. 14 στρατιώτες συνελήφθησαν ως ύποπτοι για συνεργασία με τους Ισραηλινούς. 12 από αυτούς εκτελέστηκαν χωρίς περαιτέρω διαδικασίες. Ο υπεύθυνος της φρουράς του Έντεμπε Σούλε, απουσίαζε, γιατί βρισκόταν εκείνο το βράδυ σε ένα ξενοδοχείο με τη σύζυγο ενός συναδέλφου του! Λόγω της πολύ στενής σχέσης του με τον δικτάτορα γλίτωσε την εκτέλεση. Η Ντόρα Μπλοχ, καθώς και γιατροί και νοσηλευτές που προσπάθησαν να τη σώσουν δολοφονήθηκαν. Τα λείψανά της βρέθηκαν σε μια φυτεία ζάχαρης, 32 χλμ. ανατολικά της Καμπάλα, μετά την πτώση του Αμίν, το 1979.
Ο Αμίν έδωσε εντολή να σκοτωθούν όλοι οι Κενυάτες που ζούσαν στην Ουγκάντα. 245 δολοφονήθηκαν και άλλοι 3.000 πρόλαβαν και έφυγαν για την Κένυα. Στις 24/5/1978, ο Μακένζι, ο Κενυάτης υπουργός που είχε μεσολαβήσει για να δοθεί άδεια στους Ισραηλινούς να ανεφοδιαστούν στη χώρα του έκανε το λάθος να επισκεφθεί την Ουγκάντα. Μετά τη συνάντησή του με τον Αμίν επιβιβάστηκε σε ένα αεροσκάφος για να γυρίσει στην Κένυα. Στο αεροπλάνο εξερράγη βόμβα και ο Μακένζι σκοτώθηκε…
Οι 102 όμηροι μεταφέρθηκαν στο Ισραήλ όπου έγιναν δεκτοί μέσα σε κλίμα έντονα πανηγυρικό. Οι IDF αποθεώθηκαν. Ο Γάλλος πιλότος του αεροσκάφος που κατέλαβαν οι αεροπειρατές, Mich Bacos τιμήθηκε με το Μετάλλιο της Λεγεώνας της Τιμής, ενώ τα υπόλοιπα μέλη του πληρώματος με το Μετάλλιο του Γαλλικού Τάγματος Αξίας. Στο ξενοδοχείο Norfolk στο Ναϊρόμπι, που ανήκε σε εξέχον μέλος της εβραϊκής κοινότητας της Κένυας, Παλαιστίνιοι τοποθέτησαν βόμβα στις 31/12/1980. Το ξενοδοχείο ισοπεδώθηκε και 20 άτομα σκοτώθηκαν. Το θέμα της επιχείρησης των IDF έφτασε στον Ο.Η.Ε. Τελικά δεν έγινε τίποτα ουσιαστικό. Αξιοσημείωτο γεγονός;
Michel Bacos
Σε επιστολή με ημερομηνία 13 Ιουλίου 1976, το Ανώτατο Επιτελείο Διοικητών των Αυτοκρατορικών Ιρανικών Ενόπλων Δυνάμεων(το Ιράν τότε το κυβερνούσε ο Σάχης) επαίνεσε τους Ισραηλινούς κομάντο για την αποστολή και εξέφρασε τα συλλυπητήριά του για «την απώλεια και το μαρτύριο» του Νετανιάχου! Προς τιμήν του, η ιστορική αυτή επιχείρηση έλαβε και το όνομα «Operation Jonathan».
Η πτήση της Air France από το Τελ Αβίβ στο Παρίσι και αεροπειρατεία στην Αθήνα – Οι πολυήμερες διαπραγματεύσεις και η καταδρομική επιχείρηση των Ισραηλινών στο Έντεμπε που έμεινε στην ιστορία
Συνεχίζοντας σε αυτό τον ιστότοπο αποδέχεστε την χρήση των cookies στη συσκευή σας όπως περιγράφεται στην πολιτική cookies
Μάθετε περισσότερα εδώ
Αποδοχή