Ο Αλβανός πρωθυπουργός Εντι Ράμα τάραξε τα νερά πριν από λίγες ημέρες μιλώντας στην Κνεσέτ (το ισραηλινό Κοινοβούλιο): «Είμαι καθολικός, η γυναίκα μου είναι μουσουλμάνα, τα δύο μεγαλύτερα παιδιά μας είναι ορθόδοξα και το μικρότερο μπορεί μια μέρα να επιλέξει να γίνει Ιουδαίος», είπε στους βουλευτές του Ισραήλ, προσθέτοντας ότι η Αλβανία ήταν η μόνη χώρα που είχε περισσότερους Εβραίους όταν τελείωσε η ναζιστική κατοχή, για να υπογραμμίσει ότι οι Αλβανοί τούς συμπαραστάθηκαν.
Στα μέσα Ιανουαρίου, κατά τη διάρκεια της συνόδου για την Αειφόρο Ανάπτυξη στο Αμπού Ντάμπι, ο Ράμα είπε στον Ελληνοαμερικανό δημοσιογράφο Τζον Ντεφτέριος «δεν είσαι απόγονος του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη όπως νομίζεις». Μήπως όμως είναι ο ίδιος;
Ο Εντι Ράμα γεννήθηκε στις 4 Ιουλίου του 1964 στα Τίρανα ως Edvin Kristaq Rama (Εντβιν Κριστάκ Ράμα). Ωστόσο, στις 27 Νοεμβρίου 2002 άλλαξε επίσημα το ονοματεπώνυμό του σε Edi Rama (Εντι Ράμα) όπως είναι γνωστός σήμερα. Πατέρας του ήταν ο Κριστάκ Ράμα (1932-1998), γεννημένος στο Δυρράχιο. Ο Κριστάκ ήταν γλύπτης. Στα χρόνια του καθεστώτος Χότζα στην Αλβανία έφτιαξε πολλά αγάλματα και είχε άριστες σχέσεις με το κομμουνιστικό κόμμα. Υπάρχουν βέβαια και κάποια μελανά σημεία για εκείνον, όπως η υπογραφή του για την εκτέλεση με δημόσιο απαγχονισμό του ποιητή Χαβζί Νέλα.
Ο πατέρας του ήταν ένα είδωλο για τον Ράμα. Οταν ο Κριστάκ Ράμα έφυγε από τη ζωή, εκείνος βρισκόταν στο Παρίσι όπου εργαζόταν ως ζωγράφος. Με την άφιξή του στην Αλβανία έβγαλε το σκουλαρίκι του, έκοψε τα γένια και τα μακριά μαλλιά του και αποφάσισε να μείνει στη χώρα. «Ηρθα στην Αλβανία για να θάψω ένα μέρος της παιδικής μου ηλικίας, να θάψω τον καλύτερο φίλο μου, περνώντας έτσι την πιο δύσκολη μέρα της ζωής μου», δήλωσε αργότερα.
Μητέρα του Ράμα ήταν η Ανέτα Ράμα (1938-2020). Γεννήθηκε στο χωριό Βουνό (Vuno) που βρίσκεται στο νοτιοδυτικό τμήμα της χώρας. Το πατρικό της επώνυμο ήταν Κολέκα. Η οικογένειά της ήταν από τις επιφανέστερες της περιοχής. Η Ανέτα Ράμα σπούδασε Οδοντιατρική στην Πολωνία.
Θείος της ήταν ο Σπύρος Θωμά Κολέκα (1908-2001), απόφοιτος ιταλικών πανεπιστημίων, που αναρριχήθηκε στα υψηλά κλιμάκια της αλβανικής κομματικής και κυβερνητικής ιεραρχίας επί Χότζα. Οχι μόνο μετείχε στο Πολιτικό Γραφείο του ΚΚ Αλβανίας, αλλά κατέλαβε και διάφορα υπουργικά αξιώματα.
Πρόγονός της ήταν και ο Σπύρος Γκόγκου (Γιώργου) Κολέκα (1880-1940). Υπήρξε αντιπρόεδρος της πρώτης αλβανικής Γερουσίας (1920) και βουλευτής έως το 1924. Η ανάληψη της εξουσίας από τον βασιλιά Ζόγου το έτος εκείνο οδήγησε σε διώξεις σε βάρος του χριστιανικού στοιχείου. Ο Σπύρος Γκόγκου Κολέκα διαφώνησε και αυτοεξορίστηκε στην Αυστρία όπου είχε σπουδάσει πολιτικός μηχανικός και στη συνέχεια στην Κροατία, στην Ιταλία και τέλος στην Κέρκυρα. Εφημερίδες της εποχής τον χαρακτηρίζουν «ελληνομαθέστατον» και τονίζουν ότι καταδίκαζε τις διώξεις των χριστιανών της Αλβανίας από τους μουσουλμάνους της χώρας του. Ο Ζόγου εκθρονίστηκε το 1939. Την ίδια χρονιά, ο Σπύρος Γκόγκου Κολέκα επέστρεψε στην πατρίδα του. Η υγεία του όμως είχε κλονιστεί σοβαρά. Πέθανε το 1940.
Κλείσιμο
Μη μου ξυπνάς το παρελθόν
Για κάποιον περίεργο και ανεξήγητο λόγο, ο Εντι Ράμα παρουσιάζει διαφορετικά στοιχεία χωρίς αποδείξεις για τους προγόνους του. Το χωριό Βουνό, γενέτειρα της μητέρας του, είναι αμιγώς ελληνικό. Στην απογραφή που έκανε η Διεθνής Επιτροπή Ελέγχου το 1913-1914 στη Βόρειο Ηπειρο, το Βουνό αναφέρεται ως Βούνος (Vounos). Ανήκε στον καζά (επαρχία) της Χιμάρας. Είχε 950 κατοίκους, όλοι Ελληνες, και 4 ελληνικά σχολεία. Ο Ράμα έχει δηλώσει κάτι τελείως διαφορετικό -ότι η οικογένεια Κολέκα έλκει καταγωγή από την Περιφέρεια Μίρντιτα (Rrethi i Mirditës) στα βορειοδυτικά της χώρας, δηλαδή μακριά από τις ελληνικές περιοχές, και ότι το επώνυμο Κολέκα προέρχεται από τις λέξεις Kol Leka.
Το ίδιο όμως συμβαίνει και με την οικογένεια του πατέρα του. Ο προπάππους του Κριστάκ Ράμα ήταν υποστηρικτής της ανεξαρτησίας της Αλβανίας και υπέρμαχος της λειτουργίας αλβανικών σχολείων. Καταγόταν από το Μπεράτ που βρίσκεται 70 χλμ. βόρεια του Αργυροκάστρου και 70 χλμ. νότια των Τιράνων. Από εκεί μετακόμισε στο Δυρράχιο. Αλλοι πρόγονοι του Ράμα κατάγονταν από το χωριό Ντάρδα, στα νοτιοδυτικά της Αλβανίας, κοντά στην Κορυτσά. Στην ίδια απογραφή (1913-1914), το χωριό αναφέρεται με το όνομα Δάρδα στα ελληνικά και Darda στα αλβανικά. Ανήκε σε έναν από τους τρεις καζάδες της Κορυτσάς. Το χωριό είχε 1.500 κατοίκους. Ολοι ήταν Ελληνες. Μάλιστα στην Ντάρδα υπήρχαν 5 ελληνικά σχολεία. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 1913-14, σύμφωνα πάντα με τη διεθνή απογραφή, στη Βόρειο Ηπειρο λειτουργούσαν περισσότερα από 350 ελληνικά σχολεία και μόλις δύο αλβανικά (και τα 2 στην Κορυτσά)! Παρ’ όλα αυτά, η Βόρειος Ηπειρος παραχωρήθηκε στην Αλβανία με χάραξη συνόρων επί χάρτου. Η χάραξη συνόρων επιτόπου (in loco) δεν έχει γίνει μέχρι σήμερα…
Μπάσκετ και ζωγραφική
Ο Εντι Ράμα έχει ύψος 1,98 (αν και ο αδελφός του Ολσι, γεννημένος το 1969, λέει ότι τα τελευταία χρόνια λόγω κόπωσης και των πολλών ωρών που κάθεται στο γραφείο έχει κοντύνει κατά 4 πόντους). Ετσι, ασχολήθηκε με το μπάσκετ. Αγωνίστηκε στη Δυναμό Τιράνων, αλλά και την Εθνική Αλβανίας. Παράλληλα με τον αθλητισμό, όμως, έδειξε από τα εφηβικά του χρόνια το ταλέντο του στη ζωγραφική. Φοίτησε στο Καλλιτεχνικό Λύκειο Jordan Misja, από το οποίο και αποφοίτησε. Το 1982, σε ηλικία 18 ετών, γράφτηκε στην Ακαδημία Τεχνών στα Τίρανα. Οταν αποφοίτησε εργάστηκε ως καθηγητής σε αυτή. Εκείνα τα χρόνια άρχισε να αναμειγνύεται ενεργά στα πολιτικά ζητήματα καθώς οργάνωνε ανοιχτές φοιτητικές συγκεντρώσεις όπου γινόταν σφοδρή κριτική στην κομμουνιστική κυβέρνηση του Ραμίζ Αλία που διαδέχτηκε τον Ενβέρ Χότζα μετά τον θάνατό του (1985). Δοκίμια από τις συναντήσεις αυτές συγκεντρώθηκαν στο βιβλίο «Reffeksione», το οποίο ο Ράμα εξέδωσε το 1992 μαζί με τον δημοσιογράφο Αρντιάν Κλόσι. Ο Ράμα, πάντως, αποφεύγει να μιλάει συχνά γι’ αυτό το βιβλίο…
Ειρωνικός και εχθρικός εμφανίζεται με κάθε ευκαιρία ο Αλβανός πρωθυπουργός, όμως μία ματιά στην καταγωγή και το παρελθόν του δείχνει ότι και οι δύο γονείς του κατάγονται από ελληνικά χωριά, γεγονός που αποκρύπτει με συστηματικό τρόπο, παραποιώντας τα στοιχεία
Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας η καθ΄οιονδήποτε τρόπο παράνομη χρήση/ιδιοποίηση του παρόντος, με βαρύτατες αστικές και ποινικές κυρώσεις για τον παραβάτη
Ο Eντι Ράμα μιλά σε φοιτητική συγκέντρωση τη δεκαετία του 1980
Η εμπλοκή του Ράμα με την πολιτική ξεκίνησε από το Δημοκρατικό Κόμμα του Σαλί Μπερίσα, στο οποίο έγινε μέλος. Σύντομα όμως είχε σοβαρή διαφωνία με τον Μπερίσα και αποχώρησε. Το 1994 ο Ράμα μετακόμισε στη Γαλλία προσπαθώντας να ξεκινήσει καριέρα ως ζωγράφος. Μαζί του ήταν και ο φίλος του Ανρι Σάλα, καταξιωμένος καλλιτέχνης της βίντεο αρτ σήμερα. Ράμα και Σάλα εξέθεταν έργα τους σε διάφορες γαλλικές γκαλερί. Ομως, η πρώτη έκθεση ζωγραφικής του 26χρονου τότε Ράμα έγινε στην Ελλάδα. Συγκεκριμένα στην Κέρκυρα, στη Δημοτική Πινακοθήκη το 1990. Το 1997 επέστρεψε για λίγες μέρες στην Αλβανία για να δει τους γονείς του. Δύο άγνωστοι άντρες του επιτέθηκαν σε έναν σκοτεινό δρόμο και τον ξυλοκόπησαν άγρια. Πριν το νοσοκομείο ο Ράμα πήγε σε έναν φωτογράφο για να απαθανατίσει την εικόνα του μετά τον ξυλοδαρμό. Η επίθεση είχε γίνει πιθανότατα από μέλη της Αλβανικής Μυστικής Αστυνομίας λόγω κάποιων δηλώσεών του. Χρειάστηκε να κάνει 13 ενέσεις και να νοσηλευτεί για αρκετές ημέρες μέχρι να συνέλθει. Μετά την ανάρρωσή του έφυγε για τη Γαλλία ξανά. Γύρισε όμως εσπευσμένα μετά τον θάνατο του πατέρα του το 1998 και έμεινε μόνιμα στην Αλβανία μετά από ένα αναπάντεχο τηλεφώνημα.
Το υπουργείο, η δημαρχία και το Χάρβαρντ
Πρωθυπουργός της Αλβανίας το 1998 ήταν ο Φάτος Νάνο. Τηλεφώνησε στον Ράμα που βρισκόταν ακόμα στη χώρα και του πρόσφερε εντελώς ξαφνικά μια θέση στο Υπουργικό Συμβούλιο. Συγκεκριμένα, ο Ράμα ανέλαβε τη θέση του υπουργού Πολιτισμού, Νεολαίας και Αθλητισμού. Σύντομα, άρχισε να γίνεται γνωστός για το άκρως εκκεντρικό ντύσιμό του: φούτερ με κουκούλα ή ένα πολύχρωμο γιλέκο, φαρδιά παντελόνια και κόκκινες κάλτσες! Στη συνέχεια βέβαια και μέχρι σήμερα σπάνια αποχωρίζεται το κοστούμι του. Τον Οκτώβριο του 2000 ο Ράμα ήταν υποψήφιος δήμαρχος Τιράνων υποστηριζόμενος από το Σοσιαλιστικό Κόμμα. Αντίπαλός του ήταν ο Μπέσνικ Μουσταφά, συγγραφέας και διπλωμάτης. Ο Ράμα επικράτησε εύκολα με ποσοστό 57%.
Σύμφωνα με τον Αλβανό συλλέκτη Τζέρτζι Θίμο, ο Ράμα συνελήφθη στο Παρίσι το 1993 για κλοπή εικόνων, γι’ αυτό το 2002 άλλαξε το όνομά του
Μετά την ανάληψη των καθηκόντων του προχώρησε στο γκρέμισμα πολλών παράνομων κτισμάτων και την αποκατάσταση περιοχών στο κέντρο των Τιράνων και στον ποταμό Λάνα που διαρρέει την πόλη στην αρχική τους μορφή. Φύτεψε χιλιάδες δέντρα, επέκτεινε τους δρόμους και άνοιξε νέους, κάνοντας τα Τίρανα ελκυστική πόλη. Το 2004 τιμήθηκε από τον τότε Γ.Γ. του ΟΗΕ, Γκανέζο διπλωμάτη, Κόφι Ανάν (1938-2018) με το πρώτο βραβείο του Παγκόσμιου Δημάρχου. Επανεκλέχθηκε δήμαρχος της πόλης το 2003 και το 2007. Μετά την πρώτη επανεκλογή του, το 2003, κλήθηκε να παρακολουθήσει διαλέξεις για δημάρχους στο Χάρβαρντ: Ηταν το «Πρόγραμμα Κόκκαλη» -δηλαδή η Ελλάδα- που τον προσκάλεσε, καθώς εκείνη την εποχή η χώρα μας διατηρούσε πολύ καλές σχέσεις με τις βαλκανικές χώρες και η ελληνική οικονομία είχε κάνει άλματα εξωστρέφειας στην περιοχή. Μάλιστα, λέγεται ότι η συμμετοχή του σε εκείνο το πρόγραμμα είχε να κάνει με την ελληνική καταγωγή της μητέρας του, την οποία επιμελώς αρνείται… Μέχρι το 2009 ο Ράμα ερχόταν τακτικά στην Ελλάδα χωρίς να κάνει δηλώσεις για… απογόνους του Πλάτωνα, συνήθως μετά από πρόσκληση του Γιώργου Παπανδρέου, ο οποίος εκτιμούσε το αντισυμβατικό του στυλ. Σημειώνεται ότι στις αρχές του αιώνα μας η επιρροή της Ελλάδας ήταν πολύ μεγάλη σε όλη την περιοχή. Εκτοτε, η Τουρκία του Ερντογάν έχει επενδύσει πολλά προκειμένου άνθρωποι σαν τον Ράμα να προσεγγίσουν την Αγκυρα.
Ο Ράμα πρωθυπουργός
Μετά την ήττα των Σοσιαλιστών το 2005 ο Νάνο παραιτήθηκε. Ο Εντι Ράμα με 297 ψήφους, έναντι 151, έγινε αρχηγός του Σοσιαλιστικού Κόμματος. Παράλληλα διατηρούσε και το αξίωμα του δημάρχου Τιράνων. Στις βουλευτικές εκλογές του 2009 το Σοσιαλιστικό Κόμμα ηττήθηκε οριακά από το Δημοκρατικό Κόμμα του Σαλί Μπερίσα εν μέσω καταγγελιών για νοθεία στο Φίερι από την πλευρά Ράμα. Τελικά, το 2013 ο Ράμα νίκησε στις εκλογές και ορκίστηκε πρωθυπουργός (11/9/2013). Η Ελλάδα είχε συμπληρώσει τρία χρόνια στα μνημόνια και η επιρροή της Τουρκίας στα Βαλκάνια είχε μεγιστοποιηθεί. Ο Ράμα έδειξε τις διαθέσεις του από την αρχή.
Οι τέσσερις βασικοί του στόχοι ήταν: η πλήρης ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ενωση, η οικονομική αναζωογόνηση, η αποκατάσταση της δημόσιας τάξης και ο εκδημοκρατισμός των κρατικών θεσμών. Ο Ράμα κέρδισε τρεις ακόμα εκλογικές αναμετρήσεις: το 2017, το 2021 και το 2025. Είναι έτσι ο πρώτος πολιτικός που γίνεται πρωθυπουργός στην Αλβανία τέσσερις φορές. Στη διάρκεια της δωδεκαετούς, μέχρι τώρα, θητείας του πέτυχε την οικονομική ανάπτυξη της χώρας του, κατάφερε ένα ισχυρό χτύπημα στο κύκλωμα των ναρκωτικών με την επιχείρηση «Λαζαράτ» (Λαζαράτες) το 2014, ωστόσο το παράνομο εμπόριο ναρκωτικών επί θητείας του αυξήθηκε σημαντικά – το 2017 αντιπροσώπευε το 1/3 του αλβανικού ΑΕΠ. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο υπουργός Εσωτερικών από το 2013 ως το 2017 Σαϊμίρ Ταχίρι κατηγορήθηκε και καταδικάστηκε για συμμετοχή σε εμπορία ναρκωτικών. Η μείωση της ανεργίας και κάποιες τομές στη Δικαιοσύνη καταγράφονται στα θετικά των κυβερνήσεων Ράμα. Πάντως, τον τελευταίο καιρό ο ίδιος και η κυβέρνησή του βρίσκονται στο στόχαστρο της αντιπολίτευσης για διαφθορά. Οι διαδηλώσεις και τα επεισόδια είναι συχνά πλέον στη γειτονική χώρα και οι εξελίξεις απρόβλεπτες.
Με τον πατέρα του
Mε τη μητέρα του όταν αυτός ήταν σε βρεφική ηλικία
Ο Ράμα και οι γυναίκες του
Ο Εντι Ράμα έχει κάνει δύο γάμους, από τους οποίους έχει αποκτήσει δύο αγόρια: τον Γκρεγκ και τον Ζάχο. Παράλληλα, θεωρεί παιδί του και τη Ρέα, κόρη της δεύτερης συζύγου του από τον γάμο της με τον Θανάς Ξιλάρι. Ας δούμε περισσότερες λεπτομέρειες. Το 1986 ο Ράμα παντρεύτηκε την ηθοποιό Ματίλντα Μακότσι, έναν χρόνο μεγαλύτερή του. Το ζευγάρι απέκτησε τον Γκρέγκορ ή Γκρεγκ. Το 2019, ο φονικός σεισμός στο Δυρράχιο «χτύπησε» και την οικογένεια Ράμα, καθώς η σύντροφος του Γκρεγκ, Κρίστι Ρέτσι, ήταν ανάμεσα στους νεκρούς. Ο Εντι Ράμα και η Ματίλντα Μακότσι χώρισαν το 1991. Στη Γαλλία ο Ράμα σχετίστηκε με την Εύα, μια Γερμανίδα αντικομφορμίστρια ζωγράφο, η οποία τον συνόδευσε στην Αλβανία όταν αυτός επέστρεψε στην πατρίδα του (1998). Η Εύα όμως δεν άντεξε να μείνει στη γειτονική χώρα περισσότερο από έναν χρόνο και εγκατέλειψε τον Ράμα, ο οποίος στη συνέχεια σχετίστηκε με την παρουσιάστρια Ρουντίνα Ματζιστάρι για πέντε χρόνια. Και αυτή η σχέση έληξε άδοξα. Το 2010 ο Ράμα παντρεύτηκε την επιφανή Αλβανίδα οικονομολόγο Λίντα Μπάσα. Από τον γάμο τους απέκτησαν έναν γιο, τον Ζάχο Ράμα, που μαζί με τη Ρέα, κόρη της Μπάσα από τον πρώτο της γάμο, είναι τα τρία παιδιά του, στα οποία αναφέρθηκε ο Ράμα κατά την ομιλία του στην Κνεσέτ πριν λίγες μέρες.
Προστάτεψαν οι Αλβανοί τους Εβραίους;
Η Αλβανία υποστηρίζει διαχρονικά, κάτι που έκανε και ο Ράμα κατά την ομιλία του στην Κνεσέτ, ότι είναι η μόνη χώρα που «είχε περισσότερους Εβραίους στο τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου παρά στην αρχή του». Ισως πολλοί φαντάζονται ότι επρόκειτο για χιλιάδες Εβραίους που βρήκαν καταφύγιο στη φιλόξενη Αλβανία. Ποια είναι η αλήθεια όμως;
Από το 1933 έως το 1939 ο βασιλιάς Ζόγου κάλεσε με ανοιχτή πρόσκληση Εβραίους να εγκατασταθούν στη χώρα και τους πρόσφερε προστασία. Οταν το 1939 οι Ιταλοί κατέλαβαν την Αλβανία, ζήτησαν τον επαναπατρισμό κάθε αλλοδαπού Εβραίου. Ομως αυτό δεν έγινε, καθώς όντως οι Αλβανοί βοήθησαν τους Εβραίους σημαντικά. Η αλβανική μπέσα έπαιξε τον ρόλο της. Αντίθετα, όταν η Αλβανία καταλήφθηκε από τους ναζί, όχι μόνο οι Εβραίοι, αλλά και όσοι Αλβανοί τούς βοηθούσαν κινδύνευαν να εκτελεστούν. Και δυστυχώς, κάποιοι Εβραίοι εντοπίστηκαν και στάλθηκαν στο Νταχάου, όπου και πέθαναν.
Από την άλλη, το καθεστώς Χότζα δεν ήταν διόλου φιλικό με τους Εβραίους. Ιδιαίτερα μετά το 1967, όταν η Αλβανία ανακηρύχθηκε ως το πρώτο αθεϊστικό κράτος στον κόσμο, οι πιστοί κάθε θρησκείας, και οι Εβραίοι ανάμεσά τους, καταδιώχτηκαν. Μετά την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος σχεδόν όλοι οι Εβραίοι της Αλβανίας εγκατέλειψαν τη χώρα, κυρίως για το Ισραήλ. Το 1939 στην Αλβανία ζούσαν 200 Εβραίοι, ενώ στο τέλος του Β’ ΠΠ γύρω στους 2.000. Δεν υπάρχει δηλαδή κάποιος τεράστιος αριθμός Εβραίων που διασώθηκε από τους Αλβανούς, οι οποίοι παράλληλα αποκρύπτουν την άθλια μεταχείρισή τους από το καθεστώς Χότζα. Σήμερα στην Αλβανία ζουν 40-60 Εβραίοι…
Ο Εντι Ράμα ακολουθεί σταθερά φιλοτουρκική πολιτική έχοντας στενότατες σχέσεις με τον Ταγίπ Ερντογάν, ενώ εδώ και χρόνια δείχνει ακατανόητη αντιπάθεια για καθετί ελληνικό. Ισως σε αυτό να οφείλονται οι διάφορες θεωρίες για την καταγωγή του που παρουσιάζει ατεκμηρίωτα ο ίδιος, καθώς από την πλευρά της μητέρας του έχει σίγουρα ελληνικές ρίζες, ενώ και η καταγωγή των προγόνων του από την πλευρά του πατέρα του από την Ντάρδα, αμιγώς ελληνικό χωριό, μάλλον δείχνει ότι κάτι ανάλογο συμβαίνει και από αυτή την πλευρά.
Συνεχίζοντας σε αυτό τον ιστότοπο αποδέχεστε την χρήση των cookies στη συσκευή σας όπως περιγράφεται στην πολιτική cookies
Μάθετε περισσότερα εδώ
Αποδοχή