Εκπληκτική ανακάλυψη από ερασιτέχνες ερευνητές με ανιχνευτές μετάλλων – Βρήκαν μία σπάνια πολύχρωμη καρφίτσα 2.000 ετών
Μια εξαιρετική αρχαιολογική ανακάλυψη κοντά στην πολωνική πόλη Grudziądz προσφέρει νέα δεδομένα για την πολιτιστική ποικιλομορφία και τις εμπορικές συνδέσεις της βόρειας Ευρώπης πριν από σχεδόν 2.000 χρόνια.
Μέλη του Συλλόγου του Φρουρίου Grudziądz έφεραν στο φως μια σπάνια, επισμαλτωμένη ρωμαϊκή πόρπη (fibula) κατά τη διάρκεια μιας συνηθισμένης έρευνας με ανιχνευτές μετάλλων. Πρόκειται για το δεύτερο αντικείμενο αυτού του είδους που έχει βρεθεί ποτέ στην Πολωνία.
Οι αρχαιολόγοι πιστεύουν ότι η περίτεχνα κατασκευασμένη πόρπη ενδέχεται να συνδέεται με τον Πολιτισμό Wielbark, μια κοινότητα που σχετίζεται με τη μετανάστευση των Γότθων από τη Σκανδιναβία κατά τους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες. Το εύρημα ενισχύει επίσης τις αποδείξεις ότι η περιοχή αποτελούσε κάποτε μέρος ενός πολυπολιτισμικού οικισμού κατά μήκος της «Οδού του Κεχριμπαριού», της αρχαίας εμπορικής οδού που συνέδεε τις ακτές της Βαλτικής με τον ρωμαϊκό κόσμο.
Σύμφωνα με την ομάδα, η πόρπη ξεχώρισε αμέσως λόγω της ασυνήθιστης διακόσμησης και του έντονου σμάλτου της. Το κυκλικό κομμάτι διαθέτει μια κεντρική προεξοχή που περιβάλλεται από εναλλασσόμενους δακτυλίους λευκού και μπλε σμάλτου, ενώ κόκκινο σμάλτο διακοσμεί την εσωτερική ζώνη γύρω από το υπερυψωμένο κέντρο. Σε αντίθεση με ένα παρόμοιο αντικείμενο που είχε ανακαλυφθεί παλαιότερα στη βόρεια Πολωνία, αυτό το νέο δείγμα φέρει δώδεκα διακοσμητικές προεξοχές αντί για οκτώ, γεγονός που το καθιστά μοναδικό σε εθνική κλίμακα.
Αν και η ακριβής λειτουργία και η προέλευση του αντικειμένου βρίσκονται ακόμη υπό διερεύνηση, οι ειδικοί σημειώνουν ότι επισμαλτωμένες πόρπες αυτού του τύπου κατασκευάζονταν σε διάφορες ρωμαϊκές επαρχίες -ιδιαίτερα στη Γαλατία, τη Ραιτία και σε περιοχές κατά μήκος του Δούναβη και του Ρήνου- μεταξύ του τέλους του 1ου και των μέσων του 2ου αιώνα μ.Χ. Τέτοια πολύχρωμα αντικείμενα φοριούνταν συχνά από νεαρά κορίτσια ως διακοσμητικά κουμπώματα ενδυμάτων, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησίμευαν ως φυλαχτά ή πολύτιμα προσωπικά αντικείμενα.
Η τοποθεσία της ανακάλυψης προσέλκυε ανέκαθεν το αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Προηγούμενες έρευνες πεδίου στην περιοχή αποκάλυψαν ένα πλούσιο μείγμα αντικειμένων, όπως ρωμαϊκά κεραμικά, άλλες πόρπες, στολίδια μαλλιών, εξαρτήματα ζωνών, μια σκυθική αιχμή βέλους, μεσαιωνικά νομίσματα και μεταλλικά σπιρούνια. Η ποικιλομορφία των ευρημάτων υποδηλώνει ότι η τοποθεσία μπορεί κάποτε να υπήρξε ταυτόχρονα οικισμός και γειτονικό νεκροταφείο, επηρεασμένη από διαφορετικές πολιτισμικές παραδόσεις στο πέρασμα του χρόνου.
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι η εγγύτητα της περιοχής στην Οδό του Κεχριμπαριού -έναν σημαντικό εμπορικό διάδρομο που μετέφερε το κεχριμπάρι της Βαλτικής στις ρωμαϊκές αγορές- την κατέστησε μια ελκυστική και στρατηγικής σημασίας ζώνη. Η παρουσία αντικειμένων ξένης τεχνοτροπίας, συμπεριλαμβανομένης της σκυθικής αιχμής βέλους, μπορεί να υποδηλώνει ακόμη και επεισόδια συγκρούσεων ή επαφών με απομακρυσμένες ομάδες που προσελκύονταν από τις οικονομικές προοπτικές της περιοχής.
Για την καλύτερη κατανόηση της προέλευσης της πόρπης, οι ειδικοί τη συγκρίνουν με ένα στενά συνδεδεμένο εύρημα που ανακαλύφθηκε στο νεκροταφείο Babi Dół-Borcz στην περιοχή Kashubian στην Πολωνία. Εκείνη η παλαιότερη πόρπη είχε ανακαλυφθεί στον τάφο ενός μικρού κοριτσιού, μαζί με γυάλινες και κεχριμπαρένιες χάντρες, χάλκινα κοσμήματα και εργαλεία υφαντουργίας – ένα πλαίσιο που συνδέεται στενά με τον Πολιτισμό Wielbark της πρώιμης ρωμαϊκής περιόδου.
Αν και οι ερευνητές τονίζουν ότι δεν μπορούν να εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα χωρίς περαιτέρω μελέτες πεδίου, οι υφολογικές ομοιότητες υποδηλώνουν ότι και τα δύο αντικείμενα μπορεί να ανήκουν στον ίδιο ευρύ πολιτισμικό και χρονολογικό ορίζοντα. Οι συνεχιζόμενες αναλύσεις —που περιλαμβάνουν μελέτες υλικών και έρευνα τοπίου— στοχεύουν να αποσαφηνίσουν εάν η πόρπη του Grudziądz αντικατοπτρίζει μια τοπική παραγωγή επηρεασμένη από τις ρωμαϊκές τάσεις ή εάν έφτασε εκεί μέσω δικτύων ανταλλαγής μεγάλων αποστάσεων.
Ακολουθώντας τις προβλεπόμενες διαδικασίες, το αντικείμενο που ανακαλύφθηκε και τα σχετικά ευρήματα ασφαλίστηκαν και αναφέρθηκαν στις αρχές πολιτιστικής κληρονομιάς. Μετά τη συντήρηση και την τεκμηρίωσή της, η νεοανακαλυφθείσα πόρπη αναμένεται να εκτεθεί δημόσια στο Μουσείο του Bydgoszcz, όπου οι επισκέπτες θα μπορούν να δουν το σπάνιο αντικείμενο και να μάθουν περισσότερα για τις κοινότητες που ζούσαν κάποτε κατά μήκος των αρχαίων εμπορικών οδών της Πολωνίας.
Οι αρχαιολογικές ομάδες σχεδιάζουν επίσης τη διεξαγωγή πρόσθετων ανασκαφών στη γύρω περιοχή, ελπίζοντας να εντοπίσουν υπολείμματα οικισμών ή ταφικές δομές που μπορεί να αποκαλύψουν περισσότερα για τον ρόλο της τοποθεσίας στα περιφερειακά δίκτυα ανταλλαγών, μετανάστευσης και πολιτισμικής αλληλεπίδρασης.
Αν και μικρή σε μέγεθος, η επισμαλτωμένη πόρπη αποτελεί ένα σημαντικό «παράθυρο» στην καθημερινή ζωή πριν από σχεδόν δύο χιλιετίες. Αντικείμενα όπως αυτό υπογραμμίζουν τον τρόπο με τον οποίο η μόδα, η δεξιοτεχνία και το συμβολικό νόημα ταξίδευαν σε τεράστιες αποστάσεις – από τα ρωμαϊκά εργαστήρια έως τις κοινότητες πέρα από τα επίσημα σύνορα της Αυτοκρατορίας.
Για τους ιστορικούς και τους αρχαιολόγους, το εύρημα ενισχύει την άποψη ότι η βόρεια Πολωνία κατά τη ρωμαϊκή περίοδο δεν ήταν ένα απομονωμένο σύνορο, αλλά μάλλον ένα δυναμικό σταυροδρόμι λαών, αγαθών και παραδόσεων. Καθώς η μελλοντική έρευνα εξελίσσεται, η πόρπη του Grudziądz μπορεί να βοηθήσει στην εμβάθυνση της κατανόησής μας για το πώς τα παιδιά, οι οικογένειες και οι ταξιδιώτες βίωναν τη ζωή κατά μήκος ενός από τους σημαντικότερους αρχαίους εμπορικούς διαδρόμους της Ευρώπης.