Τέσσερις από τις βασικότερες εγκαταστάσεις παραγωγής βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, καθώς και τουλάχιστον 29 βάσεις εκτόξευσης, υπέστησαν ζημιές κατά τις πρώτες τέσσερις εβδομάδες της αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης, αποδυναμώνοντας τη βασική στρατιωτική στρατηγική της Τεχεράνης, σύμφωνα με ανάλυση της Washington Post και εκτιμήσεις ειδικών.
Από την έναρξη του πολέμου, ΗΠΑ και Ισραήλ έχουν πραγματοποιήσει χιλιάδες πλήγματα σε στρατιωτικούς στόχους. Η έρευνα της αμερικανικής εφημερίδας καταγράφει εκτενώς τις ζημιές σε εγκαταστάσεις βαλλιστικών πυραύλων, αλλά και τις συνέπειες για το μέλλον του ιρανικού προγράμματος.
Τα πλήγματα κατέστρεψαν υπέργειες εγκαταστάσεις εκτόξευσης, εμπόδισαν προσωρινά την πρόσβαση σε πυραύλους που φυλάσσονται σε υπόγειες εγκαταστάσεις και ανέστειλαν τη δυνατότητα παραγωγής νέων πυραύλων. Ωστόσο, ειδικοί προειδοποιούν ότι το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν δεν έχει εξουδετερωθεί.
«Συνεχίζουν να εκτοξεύουν πυραύλους. Αυτό είναι το βασικό», δηλώνει ο Τομ Καράκο, διευθυντής του Missile Defense Project στο Center for Strategic and International Studies.
Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι το πρόγραμμα δεν μπορεί να καταστραφεί πλήρως, επικαλούμενοι την ικανότητα του ιρανικού καθεστώτος να ανασυγκροτείται μετά από επιθέσεις, καθώς και την πρόσβαση σε διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες. Παράλληλα, χρησιμοποιούνται κινητοί εκτοξευτές, ο αριθμός των οποίων παραμένει άγνωστος.
«Δεν βλέπω το Ιράν να αλλάζει θεμελιωδώς τη στρατηγική του, εφόσον το καθεστώς επιβιώσει», σημειώνει η Νικόλ Γκραγιέφσκι του Carnegie Endowment. «Οι πύραυλοι θα παραμείνουν ο βασικός αποτρεπτικός μηχανισμός απέναντι στους επιτιθέμενους».
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει θέσει ως βασικό στόχο του πολέμου την καταστροφή του πυραυλικού προγράμματος του Ιράν. Σε ενημέρωση δημοσιογράφων στις 19 Μαρτίου, ο υπουργός Αμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε ότι τα αμερικανικά πλήγματα κατέστρεψαν «τα εργοστάσια, τις γραμμές παραγωγής που τροφοδοτούν τα προγράμματα πυραύλων και drones τους».
Την ίδια ημέρα, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου υποστήριξε ότι τα ιρανικά οπλοστάσια πυραύλων και drones έχουν αποδυναμωθεί σε μεγάλο βαθμό, προσθέτοντας ότι οι επιθέσεις αυτές, σε σχέση με εκείνες του Ιουνίου, στοχεύουν εργοστάσια που «παράγουν εξαρτήματα για την κατασκευή αυτών των πυραύλων».
Ο Πιτ Χέγκσεθ ανέφερε επίσης ότι οι ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις σε βάρος γειτονικών χωρών έχουν μειωθεί κατά 90% από την έναρξη του πολέμου. Ωστόσο, ο αρχηγός του Μικτού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ, πτέραρχος Νταν Κέιν, αναγνώρισε ότι το Ιράν εξακολουθεί να διατηρεί πυραυλικές δυνατότητες.
Δύο ημέρες αργότερα, στις 21 Μαρτίου, το Ισραήλ υποστήριξε ότι για πρώτη φορά, το Ιράν εκτόξευσε βαλλιστικούς πυραύλους μέσου βεληνεκούς εναντίον της κοινής στρατιωτικής βάσης Βρετανίας – ΗΠΑ στο Ντιέγκο Γκαρσία, στον Ινδικό Ωκεανό, σε απόσταση σχεδόν 4.000 χιλιομέτρων.
Η κατασκευή, ανάπτυξη και δοκιμή βαλλιστικών πυραύλων στο Ιράν στηρίζεται σε ένα δίκτυο εγκαταστάσεων υπό την εποπτεία των Φρουρών της Επανάστασης και του υπουργείου Αμυνας, σύμφωνα με Ιρανούς στρατιωτικούς ειδικούς.
Τέσσερις από τις σημαντικότερες εγκαταστάσεις, όπου παράγονται καύσιμα για βαλλιστικούς πυραύλους, έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές από τα πλήγματα ΗΠΑ και Ισραήλ, μεγαλύτερες ακόμη και από εκείνες που είχαν καταγραφεί στον 12ήμερο πόλεμο του περασμένου Ιουνίου και στις επιθέσεις του Οκτωβρίου του 2024.
Πρόκειται για τα στρατιωτικά συγκροτήματα Χοτζίρ, Παρτσίν, Χακιμιγιέ και Σαχρούντ, όπου παράγονται κρίσιμα προωθητικά καύσιμα και συναρμολογούνται τα οπλικά συστήματα.
Τέσσερις ειδικοί που ανέλυσαν δορυφορικές εικόνες για λογαριασμό της Washington Post εκτιμούν ότι οι ζημιές έχουν πιθανότατα αναστείλει την ικανότητα του Ιράν να παράγει βαλλιστικούς πυραύλους μικρού και μεσαίου βεληνεκούς, έως ότου αποκατασταθούν οι εγκαταστάσεις.
Δορυφορικές εικόνες δείχνουν ότι τέσσερις βασικές περιοχές του πυραυλικού συγκροτήματος Χοτζίρ, ανατολικά της Τεχεράνης, επλήγησαν από αμερικανικές ή ισραηλινές επιθέσεις. Τα χτυπήματα στόχευσαν σύνθετα συστήματα παραγωγής στερεών και υγρών καυσίμων, απαραίτητων για τους βαλλιστικούς πυραύλους, σύμφωνα με τον ερευνητή Σαμ Λερ του James Martin Center for Nonproliferation Studies.
Οι βαλλιστικοί πύραυλοι εκτοξεύονται σε μεγάλο ύψος πριν επιστρέψουν στο έδαφος με εξαιρετικά υψηλές ταχύτητες. Σύμφωνα με ειδικούς, τα ιρανικά συστήματα χρησιμοποιούν είτε στερεά είτε υγρά προωθητικά καύσιμα.
Τα στερεά καύσιμα είναι τα πιο διαδεδομένα, χρησιμοποιούνται κυρίως σε πυραύλους μικρότερου βεληνεκούς και θεωρούνται πιο αποδοτικά σε συνθήκες πολέμου. Αντίθετα, τα υγρά προωθητικά καύσιμα χρησιμοποιούνται κυρίως σε πυραύλους μεγαλύτερου βεληνεκούς, αλλά απαιτούν πιο χρονοβόρες διαδικασίες ανεφοδιασμού, γεγονός που τους καθιστά πιο ευάλωτους σε επιθέσεις.
Συνολικά, τουλάχιστον 88 εγκαταστάσεις καυσίμων καταστράφηκαν στο συγκρότημα Χοτζίρ, σύμφωνα με δορυφορικές εικόνες της 24ης Μαρτίου.
Το συγκρότημα Σαχρούντ των Φρουρών της Επανάστασης, στο βορειοανατολικό Ιράν, φιλοξενεί δραστηριότητες έρευνας, ανάπτυξης και μαζικής παραγωγής στερεών καυσίμων. Οπως προκύπτει από δορυφορικές εικόνες, υπέστη εκτεταμένα πλήγματα από τις ΗΠΑ ή το Ισραήλ, με τουλάχιστον 28 εγκαταστάσεις να έχουν υποστεί ζημιές ή να έχουν καταστραφεί.
Στο στρατιωτικό συγκρότημα Παρτσίν, ανατολικά της Τεχεράνης, όπου παράγονται στερεά προωθητικά καύσιμα, επλήγησαν 12 εγκαταστάσεις, σύμφωνα με δορυφορικές εικόνες της 12ης Μαρτίου. Στα περίχωρα της πρωτεύουσας, στο στρατιωτικό συγκρότημα Χακιμιγιέ, καταγράφηκαν πλήγματα σε 19 εγκαταστάσεις, μεταξύ αυτών μονάδες παραγωγής υγρών προωθητικών καυσίμων καθώς και εκτοξευτές, όπως προκύπτει από εικόνες της 14ης Μαρτίου.
Ο Σον Ο’ Κόνορ, αναλυτής δορυφορικών εικόνων στην εταιρεία αμυντικής πληροφόρησης Janes, δηλώνει ότι, εάν το Ιράν δεν καταφέρει να ανασυγκροτήσει τις πυραυλικές του δυνάμεις, θα χάσει ένα από τα σημαντικότερα αμυντικά του πλεονεκτήματα στη Μέση Ανατολή.
Τουλάχιστον 29 βάσεις εκτόξευσης πυραύλων έχουν δεχθεί αεροπορικά πλήγματα, σύμφωνα με δορυφορικές εικόνες, υπονομεύοντας σημαντικά την ικανότητα του Ιράν να εξαπολύει βαλλιστικούς πυραύλους, όπως αναφέρουν ειδικοί στην Washington Post. Ο ακριβής αριθμός των βάσεων δεν είναι γνωστός, ωστόσο εκτιμάται ότι ανέρχεται περίπου στις 30.
Οι περισσότερες από αυτές τις βάσεις διαθέτουν υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης πυραύλων, προσβάσιμες μέσω σηράγγων σε ορεινές περιοχές. Τα πλήγματα ΗΠΑ και Ισραήλ έχουν στοχεύσει πολλές από τις εισόδους αυτών των σηράγγων, εμποδίζοντας την πρόσβαση στα αποθηκευμένα οπλικά συστήματα.
«Τα πλήγματα αυτά θα δυσχεράνουν σημαντικά τις επιχειρήσεις», δηλώνει ο Σαμ Λερ, επισημαίνοντας ότι η καταστροφή υποδομών καθυστερεί την προετοιμασία των εκτοξευτών, δίνοντας περισσότερο χρόνο σε ΗΠΑ και Ισραήλ να τους εντοπίζουν και να τους καταστρέφουν.
Όπως σημειώνεται, βάσεις στο κεντρικό και δυτικό Ιράν χρησιμοποιούνται για πλήγματα κατά του Ισραήλ, ενώ εκείνες κατά μήκος του Περσικού Κόλπου αξιοποιούνται για εκτοξεύσεις πυραύλων προς τα κράτη του Κόλπου.
Η πυραυλική βάση Κοργκού, στον Περσικό Κόλπο, έχει πληγεί τουλάχιστον δύο φορές από ΗΠΑ ή Ισραήλ, με τουλάχιστον 15 εγκαταστάσεις να έχουν ισοπεδωθεί και δύο εισόδους σηράγγων να έχουν καταστραφεί.
Δορυφορικές εικόνες από τη βάση Ιμάμ Αλί, στο δυτικό Ιράν, δείχνουν ότι εννέα υπέργειες εγκαταστάσεις και τουλάχιστον δύο είσοδοι σηράγγων έχουν πληγεί, περιορίζοντας την πρόσβαση στα υπόγεια οπλικά συστήματα, σύμφωνα με τον αναλυτή της Janes, Σον Ο’ Κόνορ.
Ωστόσο, πολλοί ειδικοί εκτιμούν ότι ο αντίκτυπος αυτών των πληγμάτων είναι πιθανό να είναι προσωρινός.
«Είναι δύσκολο να εξουδετερωθούν δια παντός αυτές οι βάσεις», τονίζει ο αναλυτής της Janes, Τζέρεμι Μπίνι. «Μπορείς θεωρητικά να τις θέσεις εκτός λειτουργίας, αλλά το Ιράν θα συνεχίσει να τις αποκαθιστά».