Με αφορμή την παρουσίαση της παράστασης «Zyklon ή το Πεπρωμένο» του Θανάση Τριαρίδη, που ανεβαίνει στο Θέατρο Αργώ από τις 12 Ιανουαρίου 2026, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Τσικούρα (Τσικ), συνομιλήσαμε με τον σκηνοθέτη για τις καλλιτεχνικές και θεματικές επιλογές του έργου.
Τι σκεφτήκατε όταν σας προτάθηκε να σκηνοθετήσετε το «Zyklon ή το Πεπρωμένο» και ποιο στοιχείο του θεωρείτε πιο επίκαιρο σήμερα;
Όταν μου προτάθηκε η σκηνοθεσία μου δόθηκε και μία μικρή προφορική περίληψη του έργου καθώς δεν είχε τύχει να το διαβάσω μέχρι τότε, εκείνη τη στιγμή το πρώτο που μου καρφώθηκε στο μυαλό ήταν η λέξη «παιχνίδι» καθώς έτσι περιγράφεται και από τον ίδιο τον συγγραφέα του, τον Θανάση Τριαρίδη. Διαβάζοντάς το αυτή η λέξη πήρε ακόμα μεγαλύτερη έκταση μες το μυαλό μου και πιστεύω πως αυτό είναι και ένα από τα στοιχειά του που το κάνει πιο επίκαιρο σήμερα σε συνδυασμό με τις θεματικές και τους προβληματισμούς του. Μέσα από την μορφή ενός «παιχνιδιού» βγαίνουν στην επιφάνεια θέματα που προβληματίζουν και θα προβληματίζουν πάντα, από ιστορικά θέματα – όπως αυτό του ολοκαυτώματος – θέματα λογοκρισίας, συμπεριφοράς, ταυτότητας και γενικότερα της θέσης του ανθρώπου στο σήμερα με βάση το χθες (και όχι μόνο).
Το έργο αγγίζει ευθέως τη μνήμη του Ολοκαυτώματος και τη δυνατότητα επανάληψης της Ιστορίας. Πώς διαχειριστήκατε σκηνοθετικά αυτό το ιδιαίτερα φορτισμένο υλικό;
Όπως έχει γραφτεί και στο δελτίο τύπου της παράστασης, ο Primo Levi, επιζών του Ολοκαυτώματος – συγκεκριμένα ήταν αιχμάλωτος στο Άουσβιτς – στο βιβλίο του «Εάν αυτό είναι ο άνθρωπος» που γράφει για την εμπειρία του εκεί, αναφέρει πως «..συνέβη επομένως μπορεί να ξανασυμβεί… αυτή είναι η ουσία όσων έχουμε να πούμε», ακριβώς για τον λόγο αυτό αποφάσισε να γράψει για την εμπειρία του, για να γίνει γνωστό στον κόσμο τι γινόταν και έτσι να μειωθούν οι πιθανότητες να ξανασυμβεί κάτι παρόμοιο στην ανθρωπότητα.
Το φοβερό με το συγκεκριμένο βιβλίο είναι πως ο Primo Levi προσπάθησε να μείνει όσο πιο αποστασιοποιημένος γίνεται περιγράφοντας τα γεγονότα, είναι τόσο ισχυρά που μόνο το άκουσμά τους αρκεί για να νιώσεις το βάρος. Πάνω σε αυτήν την λογική προσπαθήσαμε και εμείς να κινηθούμε για τις στιγμές που στο έργο περιγράφονται ιστορικά γεγονότα του Ολοκαυτώματος, να μείνουμε απλώς στην περιγραφή, οι θεατές να ακούσουν τις πληροφορίες και τα δεδομένα, αυτό ειλικρινά αρκεί για να βγει η σκληρότητα των γεγονότων.
Η δράση εκτυλίσσεται γύρω από ένα παιχνίδι μεταξύ δύο αγνώστων. Πώς αξιοποιείτε αυτό το εύρημα για να χτίσετε την ένταση και τη δραματουργία της παράστασης;
Πάνω σε αυτό δεν θα πω πολλά, καθώς καλό θα ήταν να αποκαλυφθούν κάποια πράγματα κατά την διάρκεια της παρακολούθησης της παράστασης. Το μόνο που θα ήθελα να πω είναι ότι υπάρχει η προσπάθεια το παιχνίδι να μην είναι απλώς ανάμεσα στους δύο ηθοποιούς αλλά να γίνουν «μέρους» του παιχνιδιού και οι θεατές, όχι δεν είναι διαδραστική παράσταση, δεν χρειάζεται το κοινό να κάνει κάτι, και μόνο που βρίσκεται εκεί είναι «μέρος» του παιχνιδιού και αυτό προσπαθούμε να το κάνουμε εμφανές. Σαν ένα «παιχνίδι» μέσα στο παιχνίδι.
Ποια ήταν η κατεύθυνση που δώσατε στους ηθοποιούς σας και τι αναζητήσατε από εκείνους σε επίπεδο ερμηνευτικής προσέγγισης;
Είναι ένα έργο το οποίο στηρίζεται κυρίως στην επικοινωνία των δύο ηθοποιών – παικτών μεταξύ τους. Οπότε πάνω σε αυτό κυρίως ήταν η προσπάθειά μας στις πρόβες, να προκύπτουν τα πράγματα από την μεταξύ τους επικοινωνία. Υπήρξαν πολλοί αυτοσχεδιασμοί πάνω στις θεματικές ενότητες του κειμένου, είτε με λόγο, είτε μόνο με σώμα, παίζοντας παιχνίδια, πότε βάζοντας τους στην συνθήκη που υπάρχει στο κείμενο, πότε όχι, ακριβώς για τον λόγο της ανάπτυξης μιας ισχυρής επικοινωνίας μεταξύ τους. Έχουμε συνεννοηθεί για πράγματα, τις προθέσεις τους ας πούμε, αλλά η ποιότητα που μπορεί να έρχεται η πρόθεση του καθένα, εξαρτάται καθαρά από το μεταξύ τους.
Ποιο ερώτημα ή ποια σκέψη θα θέλατε να ακολουθεί τον θεατή μετά την έξοδό του από το θέατρο;
Το μεγαλύτερο ζήτημα του Ολοκαυτώματος δεν ήταν απλώς η εξαφάνιση μιας φυλής αλλά η εξαφάνισή της μετά από αλλοίωση της ταυτότητας της. Θα μπορούσαν να φυλακίζουν τους Εβραίους και να τους σκοτώνουν απευθείας, αντ’ αυτού πριν τους σκοτώσουν τους κρατούσαν ζωντανούς και τους έφταναν σε σημείο εξαθλίωσης με σκοπό να χάσουν οποιοδήποτε ανθρώπινο στοιχείο τους, για αυτό εν τέλη και τους σκότωναν με ένα αέριο, ονόματι Zyklon, το οποίο κανονικά χρησιμοποιούταν για να εξοντώνονται παράσιτα, διότι τους αντιμετώπιζαν ως τέτοια.
Όταν ο Primo Levi έγραφε την φράση που σας είπα και προηγουμένως «..συνέβη επομένως μπορεί να ξανασυμβεί… αυτή είναι η ουσία όσων έχουμε να πούμε», δεν εννοεί ότι θα έχει την ίδια ακριβώς μορφή η επανάληψη, θα μπορούσε ας πούμε να έχει την μάσκα ενός «παιχνιδιού», μπορεί να μείνει μόνο στην αλλοίωση της ταυτότητας και της προσωπικότητας και να μην φτάσει ποτέ στην πραγματική εξόντωση. Οπότε, πέραν του βασικού ερωτήματος που τίθεται και μες το έργο «Κι εμείς τι κάνουμε τελικά γι αυτό;» ένα άλλο ερώτημα που προσπαθούμε να θέσουμε είναι το κατά πόσο είμαστε σίγουροι ότι γνωρίζουμε ποιοι πραγματικά είμαστε και πόσο καλά κρατάμε τα στοιχεία της «ταυτότητάς» μας αναλλοίωτα, δεν εννοώ ως φυλή, αλλά ως άνθρωποι, ως ξεχωριστοί άνθρωποι που είμαστε ο καθένας μας, πόσο σίγουροι είμαστε ότι γινόμαστε αυτό που θέλουμε εμείς, και όχι αυτό που θέλουν οι άλλοι για εμάς;
Α! και με μία ακόμη σκέψη θα θέλαμε να ακολουθεί τον θεατή, σκέψη σε μορφή ερώτησης «Και η αγάπη;»
Ζyklon ή το Πεπρωμένο
του Θανάση Τριαρίδη
Σκηνοθεσία: Δημήτρης Τσικούρας (Τσικ)
Στο θέατρο Αργώ
Από τις 12 Ιανουαρίου 2026
Early bird 10 ευρώ (έως 31/12)
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Σκηνοθεσία: Δημήτρης Τσικούρας (Τσικ)
Σκηνικά: Γιάννης Θεοδωράκης
Μουσική – Ηχητικός σχεδιασμός: Γιώργος Στεφανακίδης
Φωτισμοί: Αλέξανδρος Αλεξάνδρου
Βοηθός σκηνοθέτη: Μαρία Κουρτεσιώτη
Φωτογραφίες: Πάτροκλος Σκαφίδας
ΠΑΙΖΟΥΝ
Φλώρα Καραβελατζή, Βασίλης Τσαλίκης
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Θέατρο Αργώ
Ελευσινίων 13-15, Μεταξουργείο (στάση μετρό Μεταξουργείο)
τηλ. 2105201684
ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ
Πρεμιέρα: Δευτέρα 12 Ιανουαρίου 2026
Δευτέρα, Τρίτη, 21.00
ΔΙΑΡΚΕΙΑ
80’ λεπτά
ΤΙΜΕΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ
Early bird 10 ευρώ (έως 31/12)
Κανονικό: 16 ευρώ
Φοιτητικό/ανέργων: 14 ευρώ
ΠΡΟΠΩΛΗΣΗ
https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/zyklon-i-to-pepromeno/