Πολλοί άνθρωποι ξυπνούν κάθε πρωί νιώθοντας εξαντλημένοι. Άλλοι δυσκολεύονται να κοιμηθούν, άλλοι ξυπνούν επανειλημμένα μέσα στη νύχτα και άλλοι παλεύουν να μείνουν ξύπνιοι στη διάρκεια της ημέρας. Ads Συνήθως αποδίδουν αυτά τα προβλήματα στο άγχος, στις υποχρεώσεις ή στον σύγχρονο τρόπο ζωής. Ωστόσο, σύμφωνα με ειδικούς στον ύπνο, η χρόνια κόπωση δεν είναι πάντα φυσιολογική και συχνά αποτελεί ένδειξη μιας διαταραχής. Ads Η ψυχολόγος και ειδικός στην ιατρική του ύπνου Σάρα Σίλβερμαν επισημαίνει ότι εκατομμύρια άνθρωποι έχουν συνηθίσει τόσο πολύ να κοιμούνται άσχημα, ώστε δεν αντιλαμβάνονται πλέον ότι αντιμετωπίζουν πρόβλημα υγείας. Ads Οι αμερικανικές υγειονομικές αρχές εκτιμούν ότι από 50 έως 70 εκατομμύρια πολίτες πάσχουν από κάποια διαταραχή ύπνου, ενώ οι περισσότεροι παραμένουν αδιάγνωστοι, αναφέρει η Washington Post. Ads Η αϋπνία δεν σημαίνει «απλώς μια δύσκολη νύχτα»
Η πιο γνωστή διαταραχή είναι η αϋπνία. Δεν πρόκειται απλώς για περιστασιακή δυσκολία στον ύπνο, αλλά για μια κατάσταση που διαρκεί τουλάχιστον τρεις μήνες και εμφανίζεται τρεις ή περισσότερες φορές την εβδομάδα.
Τα άτομα με αϋπνία δυσκολεύονται να αποκοιμηθούν, ξυπνούν συχνά κατά τη διάρκεια της νύχτας ή σηκώνονται πολύ νωρίς το πρωί χωρίς να μπορούν να ξανακοιμηθούν. Συχνά νιώθουν εξαντλημένα ακόμη και μετά από αρκετές ώρες στο κρεβάτι.
Η χρόνια αϋπνία συνοδεύεται συχνά από ευερεθιστότητα, προβλήματα συγκέντρωσης, δυσκολίες μνήμης και άγχος που κορυφώνεται όσο πλησιάζει η ώρα του ύπνου. Πολλοί ασθενείς περιγράφουν χαρακτηριστικά ότι ενώ νιώθουν εξαντλημένοι, μόλις ξαπλώσουν το μυαλό τους «παίρνει μπροστά».
Οι ειδικοί θεωρούν ως αποτελεσματικότερη θεραπεία τη γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία για την αϋπνία, μια μέθοδο που αντιμετωπίζει τις συμπεριφορές και τις σκέψεις που συντηρούν το πρόβλημα.
Η υπνική άπνοια: ο αόρατος εχθρός
Μία από τις πιο διαδεδομένες αλλά και πιο υποδιαγνωσμένες ταυτόχρονα διαταραχές είναι η αποφρακτική υπνική άπνοια. Κατά τη διάρκειά της οι αεραγωγοί κλείνουν προσωρινά στον ύπνο, με αποτέλεσμα η αναπνοή να διακόπτεται επανειλημμένα.
Το δυνατό ροχαλητό είναι το πιο γνωστό σύμπτωμα, αλλά όχι το μοναδικό. Πολλοί ασθενείς ξυπνούν με ξηροστομία, πονοκεφάλους ή έντονη ανάγκη για ούρηση κατά τη διάρκεια της νύχτας. Η ημερήσια υπνηλία, η αδυναμία συγκέντρωσης και οι μεταβολές στη διάθεση είναι επίσης συχνές.
Οι γυναίκες συχνά δεν διαγιγνώσκονται έγκαιρα, καθώς τα συμπτώματά τους διαφέρουν από εκείνα των ανδρών και συχνά αποδίδονται σε κατάθλιψη, άγχος ή ορμονικές διαταραχές.
Η θεραπεία περιλαμβάνει συνήθως ειδική συσκευή θετικής πίεσης αέρα (CPAP), ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις βοηθούν η απώλεια βάρους, οι αλλαγές στον τρόπο ζωής ή ακόμη και η χειρουργική επέμβαση.
Όταν τα πόδια δεν σας αφήνουν να κοιμηθείτε
Λιγότερο γνωστό αλλά ιδιαίτερα συχνό είναι το «σύνδρομο ανήσυχων ποδιών». Οι πάσχοντες νιώθουν μια ακατανίκητη ανάγκη να κινούν τα πόδια τους, συνήθως τις βραδινές ώρες.
Η αίσθηση περιγράφεται ως μυρμήγκιασμα, κάψιμο, τράβηγμα ή εσωτερική ανησυχία. Τα συμπτώματα επιδεινώνονται όταν το άτομο είναι ακίνητο και βελτιώνονται προσωρινά με την κίνηση.
Το πρόβλημα μπορεί να προκαλέσει σοβαρή αϋπνία και έντονη κόπωση κατά τη διάρκεια της ημέρας. Συχνά συνοδεύεται από ακούσιες κινήσεις των ποδιών στον ύπνο, τις οποίες παρατηρεί συνήθως ο σύντροφος.
Η θεραπεία περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή, αντιμετώπιση πιθανής έλλειψης σιδήρου και αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως τακτική άσκηση και περιορισμό των διεγερτικών ουσιών.
Όταν το βιολογικό ρολόι δεν συγχρονίζεται
Υπάρχουν επίσης οι διαταραχές κιρκάδιου ρυθμού, κατά τις οποίες το εσωτερικό βιολογικό ρολόι δεν συμβαδίζει με τις απαιτήσεις της καθημερινότητας.
Κάποιοι άνθρωποι δεν μπορούν να κοιμηθούν πριν από τις πρώτες πρωινές ώρες, όσο κι αν προσπαθούν. Άλλοι νυστάζουν νωρίς το απόγευμα και ξυπνούν χαράματα. Συχνά χαρακτηρίζονται ως «ακραίοι νυχτοπούλια» ή «υπερβολικά πρωινοί τύποι».
Οι ειδικοί τονίζουν ότι σε πολλές περιπτώσεις οι άνθρωποι αυτοί δεν πάσχουν από αϋπνία αλλά από λανθασμένο συγχρονισμό του βιολογικού τους ρολογιού. Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει φωτοθεραπεία, χορήγηση μελατονίνης ή προσαρμογή του καθημερινού προγράμματος.
Η κούραση δεν είναι παράσημο
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η επίμονη εξάντληση δεν πρέπει να θεωρείται φυσιολογικό μέρος της ζωής. Όταν τα προβλήματα ύπνου διαρκούν εβδομάδες ή μήνες και επηρεάζουν την καθημερινότητα, απαιτείται ιατρική αξιολόγηση.
Η χρόνια κόπωση δεν είναι ένδειξη εργατικότητας ούτε κάτι που πρέπει να υπομένει κανείς σιωπηλά. Πολύ συχνά αποτελεί το σύμπτωμα μιας υποκείμενης διαταραχής που μπορεί να διαγνωστεί και να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά. Οι ειδικοί στέλνουν ένα σαφές μήνυμα: αν ξυπνάτε συνεχώς κουρασμένοι, ίσως το πρόβλημα να μην είναι ότι κοιμάστε λίγο, αλλά ότι κοιμάστε λάθος.